Samenvatting boek ‘Basisboek journalistiek schrijven’
H1 Het schrijfproces
Oriëntatie en voorbereiding
1.1 Aanpak van een achtergrondverhaal
Alle onderdelen van de eerste twee fasen van het schrijfproces
(oriëntatie en voorbereiding):
- Oriëntatie op het onderwerp
- Nadenken over de lezer
- Aangeven wat het doel van het verhaal is
- Nagaan of het haalbaar is
- Naar welke informatie je opzoek gaat
1.2 Wat is een achtergrondverhaal?
Vergelijk
Nieuwsbericht: belangrijkste nieuws op het betreffende onderwerp
Achtergrondverhaal: Kijkje achter de schermen van het nieuwsfeit
1.2.1 Nieuwsbericht versus achtergrondverhaal
Nieuwsbericht:
- Wat is er gebeurd?
- Wie waren erbij betrokken?
- Waar is het gebeurd?
- Wanneer is het gebeurd?
- Waarom is het gebeurd?
- Hoe is het gebeurd?
Vijf W’s en de H
Achtergrondverhaal:
- Heeft een aanleiding
- Gaat over een nieuwswaardige of interessante gebeurtenis
- Geeft inzicht in de achterliggende context daarvan
- Helpt de lezer bij de interpretatie van de gebeurtenis
- Geeft niet de mening van de journalist zelf weer
- Bevat minimaal twee gesproken en ter zake doende bronnen
- Is gebaseerd op een degelijke research
Verschillen nieuwsbericht en achtergrondverhaal
Nieuwsbericht Achtergrondverhaal
Geeft nieuws Geeft achtergrondinfo
Kort (80-150 woorden) Langer (450 tot 750 woorden)
,Vast stramien voor volgorde van Volgorde van info ligt niet vast
info
Geen afgerond verhaal Afgerond verhaal
Zakelijk en bondig taalgebruik Meer verhalend taalgebruik
Neutrale en feitelijke woordkeus Woordkeus vrijer
Meningen worden bij beiden genres niet gegeven, behalve door
bronnen.
1.2.2 Schrijven voor een groot publiek
Journalistiek schrijven = schrijven voor een groot publiek
Veel rekening houden met de lezers.
Lezers krijgen steeds meer inbreng in dagbladen en tijdschriften.
Traditioneel geschreven pers moet veel meer moeite doen door de
opkomst van social media.
Tijdschriften zijn in het voordeel van de lezer aangepast op:
- Onderwerpkeuze
- Inbreng van de lezer
- Opmaak (vooral veel beelden)
- Formaat
- Schrijfstijl
Bij het schrijven van een achtergrondverhaal:
- Waarom zou de lezer het willen lezen?
- Hoe houd je de aandacht vast?
- Interessante onderwerpen voor de lezer gebruiken
- Invalshoeken die de lezer boeien
- Heldere structuur
- Begrijpelijke en aantrekkelijke stijl
1.3 Structuur van een achtergrondverhaal
Handig: kernzinnen aan het begin van alinea’s
1.3.1 Balans in de tekst
De andere zinnen in een alinea geven de specificatie van de kernzin.
Deze zinnen geven antwoord op de vragen die je bij de kernzinnen
zou kunnen stellen.
1.3.2 Begin- en slotalinea
De lead boven aan de tekst is een alinea die bestaat uit:
, - Inleidende zin, geeft aanleiding en context van het verhaal
- Zin die het hoofdthema aangeeft, de basisuitspraak, deze
overkoepelt het hele verhaal
Slot alinea:
- Komt terug op de basisuitspraak
- Of afsluitend citaat
1.3.3 Structuurschema: de drie tekstniveaus
- Stam: Basisuitspraak (lead)
- Takken: Kernzinnen (alinea’s)
- Bladeren: Specificaties (alinea’s)
1.4 Schrijven in fasen
4 Fasen:
1. Oriëntatiefase: Op een idee komen en dat scherpstellen
2. Voorbereidingsfase: Info verzamelen en selecteren, en een
tekstschema maken
3. Schrijffase: Het schrijven zelf
4. Redactiefase: Herstelwerkzaamheden
De fasen werken als diagnosemiddel. Doe je te lang over het
schrijven? Dan is er waarschijnlijk iets mis met je voorbereiding.
1.5 Oriëntatiefase
- Beginnen met een idee
- Scherpstellen
- Alles is een bron voor een idee
5 Vragen (toetsen of het verhaal haalbaar is):
1. Hoe kom ik tot een onderwerp?
2. Wie is mijn lezer?
3. Met welk doel schrijf ik mijn verhaal?
4. Welk genre gebruik ik?
5. Hoeveel tijd heb ik en hoe lang mag het zijn?
Met deze vragen maak je een werkplan voor het verhaal.
1.5.1 Vraag 1: Hoe kom je op een onderwerp?
Wanneer is een onderwerp geschikt?
H1 Het schrijfproces
Oriëntatie en voorbereiding
1.1 Aanpak van een achtergrondverhaal
Alle onderdelen van de eerste twee fasen van het schrijfproces
(oriëntatie en voorbereiding):
- Oriëntatie op het onderwerp
- Nadenken over de lezer
- Aangeven wat het doel van het verhaal is
- Nagaan of het haalbaar is
- Naar welke informatie je opzoek gaat
1.2 Wat is een achtergrondverhaal?
Vergelijk
Nieuwsbericht: belangrijkste nieuws op het betreffende onderwerp
Achtergrondverhaal: Kijkje achter de schermen van het nieuwsfeit
1.2.1 Nieuwsbericht versus achtergrondverhaal
Nieuwsbericht:
- Wat is er gebeurd?
- Wie waren erbij betrokken?
- Waar is het gebeurd?
- Wanneer is het gebeurd?
- Waarom is het gebeurd?
- Hoe is het gebeurd?
Vijf W’s en de H
Achtergrondverhaal:
- Heeft een aanleiding
- Gaat over een nieuwswaardige of interessante gebeurtenis
- Geeft inzicht in de achterliggende context daarvan
- Helpt de lezer bij de interpretatie van de gebeurtenis
- Geeft niet de mening van de journalist zelf weer
- Bevat minimaal twee gesproken en ter zake doende bronnen
- Is gebaseerd op een degelijke research
Verschillen nieuwsbericht en achtergrondverhaal
Nieuwsbericht Achtergrondverhaal
Geeft nieuws Geeft achtergrondinfo
Kort (80-150 woorden) Langer (450 tot 750 woorden)
,Vast stramien voor volgorde van Volgorde van info ligt niet vast
info
Geen afgerond verhaal Afgerond verhaal
Zakelijk en bondig taalgebruik Meer verhalend taalgebruik
Neutrale en feitelijke woordkeus Woordkeus vrijer
Meningen worden bij beiden genres niet gegeven, behalve door
bronnen.
1.2.2 Schrijven voor een groot publiek
Journalistiek schrijven = schrijven voor een groot publiek
Veel rekening houden met de lezers.
Lezers krijgen steeds meer inbreng in dagbladen en tijdschriften.
Traditioneel geschreven pers moet veel meer moeite doen door de
opkomst van social media.
Tijdschriften zijn in het voordeel van de lezer aangepast op:
- Onderwerpkeuze
- Inbreng van de lezer
- Opmaak (vooral veel beelden)
- Formaat
- Schrijfstijl
Bij het schrijven van een achtergrondverhaal:
- Waarom zou de lezer het willen lezen?
- Hoe houd je de aandacht vast?
- Interessante onderwerpen voor de lezer gebruiken
- Invalshoeken die de lezer boeien
- Heldere structuur
- Begrijpelijke en aantrekkelijke stijl
1.3 Structuur van een achtergrondverhaal
Handig: kernzinnen aan het begin van alinea’s
1.3.1 Balans in de tekst
De andere zinnen in een alinea geven de specificatie van de kernzin.
Deze zinnen geven antwoord op de vragen die je bij de kernzinnen
zou kunnen stellen.
1.3.2 Begin- en slotalinea
De lead boven aan de tekst is een alinea die bestaat uit:
, - Inleidende zin, geeft aanleiding en context van het verhaal
- Zin die het hoofdthema aangeeft, de basisuitspraak, deze
overkoepelt het hele verhaal
Slot alinea:
- Komt terug op de basisuitspraak
- Of afsluitend citaat
1.3.3 Structuurschema: de drie tekstniveaus
- Stam: Basisuitspraak (lead)
- Takken: Kernzinnen (alinea’s)
- Bladeren: Specificaties (alinea’s)
1.4 Schrijven in fasen
4 Fasen:
1. Oriëntatiefase: Op een idee komen en dat scherpstellen
2. Voorbereidingsfase: Info verzamelen en selecteren, en een
tekstschema maken
3. Schrijffase: Het schrijven zelf
4. Redactiefase: Herstelwerkzaamheden
De fasen werken als diagnosemiddel. Doe je te lang over het
schrijven? Dan is er waarschijnlijk iets mis met je voorbereiding.
1.5 Oriëntatiefase
- Beginnen met een idee
- Scherpstellen
- Alles is een bron voor een idee
5 Vragen (toetsen of het verhaal haalbaar is):
1. Hoe kom ik tot een onderwerp?
2. Wie is mijn lezer?
3. Met welk doel schrijf ik mijn verhaal?
4. Welk genre gebruik ik?
5. Hoeveel tijd heb ik en hoe lang mag het zijn?
Met deze vragen maak je een werkplan voor het verhaal.
1.5.1 Vraag 1: Hoe kom je op een onderwerp?
Wanneer is een onderwerp geschikt?
