Hoofdstuk 2: Sociologie, visie, theorie en methoden
Sociologie: Systematisch onderzoek van de menselijke samenleving Volgens socioloog
Peter Berger helpt de sociologie ons om in het gedrag van bepaalde mensen bepaalde
patronen te ontdekken. Wanneer je het over sociologie hebt heb je het ook over een
perspectief.
Sociologisch perspectief: Bij het sociologische perspectief gaat het erom dat mensen
bekende ideeën over hoe hun leven eruit ziet moeten loslaten en voor de eerste instantie
vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en al onze ervaringen
beïnvloed. Of terwijl je bent niet de enige die jou keuzes kan beïnvloeden, je wordt
constant beïnvloed door je omgeving. Ook bij uiterst persoonlijke handeling is er sprake
van beïnvloeding van de samenleving. Mensen met veel sociale contacten zullen minder
snel zelfmoord plegen dan mensen met een karige sociale omgeving.
Drie hoofdcategorieën verdeling van de wereld:
Hoge-inkomenslanden
Middeninkomenslanden
Lage-inkomenslanden
De sociologie brengt vier positieve punten met zich mee:
1. Aan de hand van het sociologische perspectief kunnen we nagaan war er wel en niet
klopt van het ‘gezondverstanddenken’ . Dit betekent dat het sociologische
perspectief ons helpt om vraagtekens te zetten achter het waarheidsgehalte van
wijdverbreide ideeën.
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en de
hindernissen die we in ons dagelijks leven tegenkomen.
3. Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen in
de samenleving waarvan we deel uitmaken. Wanneer we onderkennen dat de
samenleving ons allemaal beïnvloed de samenleving steunen.
4. De sociologie helpt ons om i een wereld te leven die zich niet kenmerkt door
diversiteit. Het sociologische perspectief zet ons kritisch aan het denken over de
sterke en zwakke punten van alle denkbare levenswijzen, waaronder ook onze eigen
manier van leven.
,Stijgen op maatschappelijke ladder C. Wright Mills: Armoede en andere sociale
problemen worden niet door persoonlijke tekortkomingen van individuen maar vooral
door de samenleving veroorzaakt.
Desintegratie: Niet goed kunnen integreren (Multiprobleem gezinnen)
Proletarische: Men komt te kort in de samenleving, waardoor zij niet hoger op de
ladder komen.
Sociologisch voorstellingsvermogen - Nadenken over mens en positie in de
samenleving - In het bekende het ongewone zien - De invloed van sociale factoren op
‘gewone’ zaken als huwelijken, zelfdoding, werken, gender - In het gedrag van
afzonderlijke individuen kunne we algemeen sociologische patronen ontdekken
Ontstaan sociologie -
De industrialisatie: Vertrouwde omgeving verlaten en scheiding tussen prive en werk -
De groei van steden: Nieuwe problematiek: armoede, vervuiling, ziekten, misdaad,
gebrek aan woonruimte - Politieke veranderingen: Aandacht verschuiving van morele
verplichten tegenover God en koningen naar vrijheid en rechten van het individu
Sociale veranderingen en de sociologie De industrialisering Eind achttiende eeuw
vonden onderzoekers andere soorten energiebronnen uit. Hiermee konden zij de
machines aan de energiebehoefte voorzien. Door deze verandering moesten mensen
naar andere plekken trekken om te werken, er ontstond een kloof tussen werk en privé.
De groei van steden Landeigenaren in Europa kochten steeds meer land op om hun
schapen te laten grazen om te voldoen aan de stijgende vraag naar wol. De kleine
pachters konden hier niet tegen vechten en werden gedwongen naar de stad te
verhuizen, dit heet urbanisatie.
Politieke veranderingen Door de verstedelijking gingen mensen ook anders denken,
mensen gingen meer streven naar eigenbelang. In dit nieuwe politieke klimaat werd
geïntroduceerd: “Als vrijheid en de rechten van het individu”.
Er zijn een aantal sociologische benaderingen. 4 verschillende referentiekaders hoe je
naar de samenleving kan kijken.
1. Het structureel functionalisme Het structureel functionalisme hanteert een kader
voor theorievorming waarin de samenleving als een complex systeem wordt gezien, een
systeem waarin sprake is van onderlinge samenwerking tussen de verschillende dele en
dat solidariteit en stabiliteit beoogt. Deze benadering richt zich op de sociale structuur
maar ook op de sociale functies. Een onderzoeker onderscheidt manifeste functies (de
onderkende en beoogde gevolgen van een sociaal patroon) en latente (de
nietonderkende en beoogde gevolgen van een sociaal patroon) functies. Niet alle
sociale structuren zijn goed, dit is een disfunctie (dit is een sociaal patroon dat het
functioneren van de samenleving kan verstoren). Sociale cultuur, sociale stabiliteit.
, 2. De conflictbenadering De conflictbenadering gaat er vanuit dat dat de samenleving
wordt opgevat als een ongelijk verdeelde arena, die conflicten en verandering
veroorzaakt. Het kan hier gaan om rijk en arm maar ook de ongelijkheid tussen blanke
en gekleurde mensen. De dominante cultuur wil de privileges behouden en de
achtergestelde cultuur wilt hun eigen situatie verbeteren. Vooral gericht op negatieve van
afhankelijkheid.
3. Symbolisch interactionisme Op macroniveau houdt de sociologie zich bezig met het
overzicht dat zij over verschijnselen kan krijgen, dit is vergelijkbaar met het observeren
van het leven in een stad vanuit een helikopter. Als je het over microniveau hebt dan
heb je het over een nauwkeurig en gedetailleerde beschrijving geven van sociale
interacties en concrete situaties. Bij dit niveau observeer je het stadsleven vanaf straat.
Het symbolisch interactionisme wordt gekenmerkt door een denkkader waarin de
samenleving wordt opgevat als het resultaat van interacties tussen individuen.
Samenleving resultaat van interacties. Het is een continu proces (communicatie
symbolen zijn bijv. woorden, daden, dingen, handelingen etc.).
4. De rationele keuzebenadering Bij de sociologische benadering gaat het erom dat
alle sociale handelingen terug te voeren zijn op de rationele keuze van individuen over
wat het beste voor ze is. Keuzes worden gemaakt op basis van kosten – en
batenafwegingen. Gericht op vraag en aanbod: ruilrelatie. Mensen maken keuzes op
winst en verlies, dit doe je met je verstand. Geld is een centraal ruilmiddel, ruilrelatie vind
pas plaats als er vertrouwen is.
Het feminisme en de sekseconflictbenadering
De sekseconflictbenadering is een vorm van conflictbenadering, deze benadering richt
zich op de ongelijkheid en de conflictentussen mannen en vrouwen. Ook is de
sekseconflictbenadering sterk gerelateerd aan het feminisme dat streeft naar sociale
gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
De rassenconflictbenadering De rassenconflictbenadering richt zich op ongelijkheid en
conflicten tussen mensen met een verschillende raciale en etnische achtergrond.
Niet alle sociologen gaan op de zelfde wijze te werk. Er zijn drie verschillen wijzen:
1. De positivistische sociologie, dit is een systeem dat zijn kennis baseert op directe,
systematische observaties. Deze wijze wordt ook wel empirische sociologie genoemd
omdat het is gebaseerd op empirische gegeven, informatie die we met onze zintuigen
kunnen verifiëren. Begrippen en concepten zijn basiselementen van deze benadering.
Een begrip of een concept is een mentale constructie die een deel van de wereld in
vereenvoudigde vorm weergeeft. Een variabele is een concept waarvan de waarde van
het geval tot geval verandert. De samenleving is een functioneert geheel. Er wordt
empirische en kwantitatief onderzoek gedaan. (Structureel functionalisme)
2. Interpretatieve sociologie richt zich op de samenleving op de betekenissen die
mensen aan hun sociale werkelijkheid toekennen. Bij deze sociologie werkt men met het
waarnemersperspectief. (Symbolisch interactionisme).
Sociologie: Systematisch onderzoek van de menselijke samenleving Volgens socioloog
Peter Berger helpt de sociologie ons om in het gedrag van bepaalde mensen bepaalde
patronen te ontdekken. Wanneer je het over sociologie hebt heb je het ook over een
perspectief.
Sociologisch perspectief: Bij het sociologische perspectief gaat het erom dat mensen
bekende ideeën over hoe hun leven eruit ziet moeten loslaten en voor de eerste instantie
vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en al onze ervaringen
beïnvloed. Of terwijl je bent niet de enige die jou keuzes kan beïnvloeden, je wordt
constant beïnvloed door je omgeving. Ook bij uiterst persoonlijke handeling is er sprake
van beïnvloeding van de samenleving. Mensen met veel sociale contacten zullen minder
snel zelfmoord plegen dan mensen met een karige sociale omgeving.
Drie hoofdcategorieën verdeling van de wereld:
Hoge-inkomenslanden
Middeninkomenslanden
Lage-inkomenslanden
De sociologie brengt vier positieve punten met zich mee:
1. Aan de hand van het sociologische perspectief kunnen we nagaan war er wel en niet
klopt van het ‘gezondverstanddenken’ . Dit betekent dat het sociologische
perspectief ons helpt om vraagtekens te zetten achter het waarheidsgehalte van
wijdverbreide ideeën.
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en de
hindernissen die we in ons dagelijks leven tegenkomen.
3. Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen in
de samenleving waarvan we deel uitmaken. Wanneer we onderkennen dat de
samenleving ons allemaal beïnvloed de samenleving steunen.
4. De sociologie helpt ons om i een wereld te leven die zich niet kenmerkt door
diversiteit. Het sociologische perspectief zet ons kritisch aan het denken over de
sterke en zwakke punten van alle denkbare levenswijzen, waaronder ook onze eigen
manier van leven.
,Stijgen op maatschappelijke ladder C. Wright Mills: Armoede en andere sociale
problemen worden niet door persoonlijke tekortkomingen van individuen maar vooral
door de samenleving veroorzaakt.
Desintegratie: Niet goed kunnen integreren (Multiprobleem gezinnen)
Proletarische: Men komt te kort in de samenleving, waardoor zij niet hoger op de
ladder komen.
Sociologisch voorstellingsvermogen - Nadenken over mens en positie in de
samenleving - In het bekende het ongewone zien - De invloed van sociale factoren op
‘gewone’ zaken als huwelijken, zelfdoding, werken, gender - In het gedrag van
afzonderlijke individuen kunne we algemeen sociologische patronen ontdekken
Ontstaan sociologie -
De industrialisatie: Vertrouwde omgeving verlaten en scheiding tussen prive en werk -
De groei van steden: Nieuwe problematiek: armoede, vervuiling, ziekten, misdaad,
gebrek aan woonruimte - Politieke veranderingen: Aandacht verschuiving van morele
verplichten tegenover God en koningen naar vrijheid en rechten van het individu
Sociale veranderingen en de sociologie De industrialisering Eind achttiende eeuw
vonden onderzoekers andere soorten energiebronnen uit. Hiermee konden zij de
machines aan de energiebehoefte voorzien. Door deze verandering moesten mensen
naar andere plekken trekken om te werken, er ontstond een kloof tussen werk en privé.
De groei van steden Landeigenaren in Europa kochten steeds meer land op om hun
schapen te laten grazen om te voldoen aan de stijgende vraag naar wol. De kleine
pachters konden hier niet tegen vechten en werden gedwongen naar de stad te
verhuizen, dit heet urbanisatie.
Politieke veranderingen Door de verstedelijking gingen mensen ook anders denken,
mensen gingen meer streven naar eigenbelang. In dit nieuwe politieke klimaat werd
geïntroduceerd: “Als vrijheid en de rechten van het individu”.
Er zijn een aantal sociologische benaderingen. 4 verschillende referentiekaders hoe je
naar de samenleving kan kijken.
1. Het structureel functionalisme Het structureel functionalisme hanteert een kader
voor theorievorming waarin de samenleving als een complex systeem wordt gezien, een
systeem waarin sprake is van onderlinge samenwerking tussen de verschillende dele en
dat solidariteit en stabiliteit beoogt. Deze benadering richt zich op de sociale structuur
maar ook op de sociale functies. Een onderzoeker onderscheidt manifeste functies (de
onderkende en beoogde gevolgen van een sociaal patroon) en latente (de
nietonderkende en beoogde gevolgen van een sociaal patroon) functies. Niet alle
sociale structuren zijn goed, dit is een disfunctie (dit is een sociaal patroon dat het
functioneren van de samenleving kan verstoren). Sociale cultuur, sociale stabiliteit.
, 2. De conflictbenadering De conflictbenadering gaat er vanuit dat dat de samenleving
wordt opgevat als een ongelijk verdeelde arena, die conflicten en verandering
veroorzaakt. Het kan hier gaan om rijk en arm maar ook de ongelijkheid tussen blanke
en gekleurde mensen. De dominante cultuur wil de privileges behouden en de
achtergestelde cultuur wilt hun eigen situatie verbeteren. Vooral gericht op negatieve van
afhankelijkheid.
3. Symbolisch interactionisme Op macroniveau houdt de sociologie zich bezig met het
overzicht dat zij over verschijnselen kan krijgen, dit is vergelijkbaar met het observeren
van het leven in een stad vanuit een helikopter. Als je het over microniveau hebt dan
heb je het over een nauwkeurig en gedetailleerde beschrijving geven van sociale
interacties en concrete situaties. Bij dit niveau observeer je het stadsleven vanaf straat.
Het symbolisch interactionisme wordt gekenmerkt door een denkkader waarin de
samenleving wordt opgevat als het resultaat van interacties tussen individuen.
Samenleving resultaat van interacties. Het is een continu proces (communicatie
symbolen zijn bijv. woorden, daden, dingen, handelingen etc.).
4. De rationele keuzebenadering Bij de sociologische benadering gaat het erom dat
alle sociale handelingen terug te voeren zijn op de rationele keuze van individuen over
wat het beste voor ze is. Keuzes worden gemaakt op basis van kosten – en
batenafwegingen. Gericht op vraag en aanbod: ruilrelatie. Mensen maken keuzes op
winst en verlies, dit doe je met je verstand. Geld is een centraal ruilmiddel, ruilrelatie vind
pas plaats als er vertrouwen is.
Het feminisme en de sekseconflictbenadering
De sekseconflictbenadering is een vorm van conflictbenadering, deze benadering richt
zich op de ongelijkheid en de conflictentussen mannen en vrouwen. Ook is de
sekseconflictbenadering sterk gerelateerd aan het feminisme dat streeft naar sociale
gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
De rassenconflictbenadering De rassenconflictbenadering richt zich op ongelijkheid en
conflicten tussen mensen met een verschillende raciale en etnische achtergrond.
Niet alle sociologen gaan op de zelfde wijze te werk. Er zijn drie verschillen wijzen:
1. De positivistische sociologie, dit is een systeem dat zijn kennis baseert op directe,
systematische observaties. Deze wijze wordt ook wel empirische sociologie genoemd
omdat het is gebaseerd op empirische gegeven, informatie die we met onze zintuigen
kunnen verifiëren. Begrippen en concepten zijn basiselementen van deze benadering.
Een begrip of een concept is een mentale constructie die een deel van de wereld in
vereenvoudigde vorm weergeeft. Een variabele is een concept waarvan de waarde van
het geval tot geval verandert. De samenleving is een functioneert geheel. Er wordt
empirische en kwantitatief onderzoek gedaan. (Structureel functionalisme)
2. Interpretatieve sociologie richt zich op de samenleving op de betekenissen die
mensen aan hun sociale werkelijkheid toekennen. Bij deze sociologie werkt men met het
waarnemersperspectief. (Symbolisch interactionisme).
