Samenvatting Nederlands - Basiskennis taalonderwijs
Hoofdstuk 1: De kennisbasis Nederlandse taal
1.1 De opzet van de kennisbasis
In de kennisbasis taal wordt beschreven wat een leraar basisonderwijs moet weten om goed
taalonderwijs te kunnen geven op een basisschool. De kennisbasis taal is verdeeld over de
volgende negen domeinen.
1. Mondelinge taalvaardigheid
2. Woordenschat
3. Beginnende geletterdheid
4. Voortgezet technisch lezen
5. Begrijpend lezen
6. Stellen
7. Jeugdliteratuur
8. Taalbeschouwing
9. Spelling
Per domein zijn de belangrijkste kenniselementen beschreven aan de hand van 4
invalshoeken.
1. De leerinhoud. Wat is de leerinhoud?
2. De domeintactiek. Hoe wordt de leerinhoud onderwezen?
3. Het fundament. Wat is het fundament onder de leerinhoud?
4. Taaldidactiek en taalbeleid. Wat zijn de algemene taal didactische principes?
De leerinhoud
In de leerinhoud wordt in kerndoelen en tussendoelen vastgelegd en beschreven wat de
leerling moet weten en kunnen in een bepaald domein.
De domeindidactiek
De domeindidactiek is de manier waarop je de leerinhoud van een bepaald domein onderwijst
aan de kinderen. Het gaat hier om de vaardigheden die een leerkracht moet hebben om goed
onderwijs te geven.
Het fundament
Het fundament is de achtergrondkennis. Soms gaat het om wetenschappelijke kennis, maar
ook om maatschappelijke achtergrondkennis.
Taaldidactiek en taalbeleid
In de kennisbasis wordt ook aandacht besteed aan algemene taal didactische principes. Dat
zijn verschillende manieren waarop je taalonderwijs kunt geven of hoe je als basisschool
beleid kunt ontwikkelen op het gebied van taal.
, 1.2 De inhoud van de kennisbasis
Kennisbasis is een verzameling met begrippen die belangrijk zijn voor het geven van
taalonderwijs. Per begrip wordt een korte typering of definitie gegeven en een toelichting
waarin een begrip nog wat verder uitgewerkt wordt. De kennisbasis vormt voor studenten een
naslagwerk.
1.3 Toetsing van de kennisbasis
De kennisbasis wordt getoetst in een landelijke toets met 80 vragen. Hierin worden de
onderdelen 1 en 3 getoetst. De manier waarop je lesgeeft valt erbuiten en de kennis van de
didactiek wordt door elke pabo op zijn eigen manier getoetst.
1.4 Hoe gebruik je basiskennis taalonderwijs?
Basiskennis taalonderwijs is speciaal geschreven om je te helpen bij de voorbereiding op de
toets over de kennisbasis Nederlandse taal. In dit boek is het beschreven als een
samenhangend verhaal waarin alle kenniselementen van de landelijke toets worden
behandeld. Aan het eind van elk hoofdstuk zijn de toetsdoelen opgenomen. Deze beschrijven
precies wat er van je gevraagd wordt door de toetsing van de kennisbasis.
Hoe kun je met behulp van de basiskennis taalonderwijs voorbereiden op de toets van de
kennisbasis?
Het gaat erom dat je de begrippen goed beheerst. Het gaat kortom om de volgende vier
vaardigheden.
1. Het begrip omschrijven
2. Het begrip in de context plaatsen
3. Het verschil met verwante begrippen aangeven
4. Een voorbeeld van het begrip geven
Hoofdstuk 2: Taalonderwijs en taal
2.1 Taalonderwijs
2.1.1 Belang taalonderwijs
Als kinderen opgroeien, leren ze moeiteloos hun moedertaal. Ze hoeven er geen speciale
inspanning voor te doen. Ook ouders hoeven geen speciale inspanning te doen of een cursus
te volgen om hun kinderen taal te leren. Als kinderen op zo’n natuurlijke manier hun
taalvaardigheid ontwikkelen, dan kun je je afvragen of het wel nodig is om hier in het
basisonderwijs zoveel tijd en energie in te steken. Er zijn vijf goede argumenten om apart
onderwijs te geven in taal:
1. Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid
eigen maken.
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs.
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar apart
aandacht aan besteden.
Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
De school is bij uitstek de plaats waar je leert lezen en schrijven. Kinderen leren wel spontaan
en vanuit huis spreken, maar de schriftelijke vaardigheid komt ze niet vanzelf aanwaaien.
Hoofdstuk 1: De kennisbasis Nederlandse taal
1.1 De opzet van de kennisbasis
In de kennisbasis taal wordt beschreven wat een leraar basisonderwijs moet weten om goed
taalonderwijs te kunnen geven op een basisschool. De kennisbasis taal is verdeeld over de
volgende negen domeinen.
1. Mondelinge taalvaardigheid
2. Woordenschat
3. Beginnende geletterdheid
4. Voortgezet technisch lezen
5. Begrijpend lezen
6. Stellen
7. Jeugdliteratuur
8. Taalbeschouwing
9. Spelling
Per domein zijn de belangrijkste kenniselementen beschreven aan de hand van 4
invalshoeken.
1. De leerinhoud. Wat is de leerinhoud?
2. De domeintactiek. Hoe wordt de leerinhoud onderwezen?
3. Het fundament. Wat is het fundament onder de leerinhoud?
4. Taaldidactiek en taalbeleid. Wat zijn de algemene taal didactische principes?
De leerinhoud
In de leerinhoud wordt in kerndoelen en tussendoelen vastgelegd en beschreven wat de
leerling moet weten en kunnen in een bepaald domein.
De domeindidactiek
De domeindidactiek is de manier waarop je de leerinhoud van een bepaald domein onderwijst
aan de kinderen. Het gaat hier om de vaardigheden die een leerkracht moet hebben om goed
onderwijs te geven.
Het fundament
Het fundament is de achtergrondkennis. Soms gaat het om wetenschappelijke kennis, maar
ook om maatschappelijke achtergrondkennis.
Taaldidactiek en taalbeleid
In de kennisbasis wordt ook aandacht besteed aan algemene taal didactische principes. Dat
zijn verschillende manieren waarop je taalonderwijs kunt geven of hoe je als basisschool
beleid kunt ontwikkelen op het gebied van taal.
, 1.2 De inhoud van de kennisbasis
Kennisbasis is een verzameling met begrippen die belangrijk zijn voor het geven van
taalonderwijs. Per begrip wordt een korte typering of definitie gegeven en een toelichting
waarin een begrip nog wat verder uitgewerkt wordt. De kennisbasis vormt voor studenten een
naslagwerk.
1.3 Toetsing van de kennisbasis
De kennisbasis wordt getoetst in een landelijke toets met 80 vragen. Hierin worden de
onderdelen 1 en 3 getoetst. De manier waarop je lesgeeft valt erbuiten en de kennis van de
didactiek wordt door elke pabo op zijn eigen manier getoetst.
1.4 Hoe gebruik je basiskennis taalonderwijs?
Basiskennis taalonderwijs is speciaal geschreven om je te helpen bij de voorbereiding op de
toets over de kennisbasis Nederlandse taal. In dit boek is het beschreven als een
samenhangend verhaal waarin alle kenniselementen van de landelijke toets worden
behandeld. Aan het eind van elk hoofdstuk zijn de toetsdoelen opgenomen. Deze beschrijven
precies wat er van je gevraagd wordt door de toetsing van de kennisbasis.
Hoe kun je met behulp van de basiskennis taalonderwijs voorbereiden op de toets van de
kennisbasis?
Het gaat erom dat je de begrippen goed beheerst. Het gaat kortom om de volgende vier
vaardigheden.
1. Het begrip omschrijven
2. Het begrip in de context plaatsen
3. Het verschil met verwante begrippen aangeven
4. Een voorbeeld van het begrip geven
Hoofdstuk 2: Taalonderwijs en taal
2.1 Taalonderwijs
2.1.1 Belang taalonderwijs
Als kinderen opgroeien, leren ze moeiteloos hun moedertaal. Ze hoeven er geen speciale
inspanning voor te doen. Ook ouders hoeven geen speciale inspanning te doen of een cursus
te volgen om hun kinderen taal te leren. Als kinderen op zo’n natuurlijke manier hun
taalvaardigheid ontwikkelen, dan kun je je afvragen of het wel nodig is om hier in het
basisonderwijs zoveel tijd en energie in te steken. Er zijn vijf goede argumenten om apart
onderwijs te geven in taal:
1. Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid
eigen maken.
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs.
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar apart
aandacht aan besteden.
Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
De school is bij uitstek de plaats waar je leert lezen en schrijven. Kinderen leren wel spontaan
en vanuit huis spreken, maar de schriftelijke vaardigheid komt ze niet vanzelf aanwaaien.
