Scheikunde SE-week 3
Hoofdstuk 13: Analysetechnieken (paragraaf 1, 2 en 5)
Paragraaf 1: Analyse en onderzoek
Als je precies wil weten welke stoffen zich in een monster bevinden, doe je kwalitatieve analyse.
De analysetechniek is gericht op het identificeren van stoffen (vb. gebruik van reagentia om
een stof aan te tonen).
Als je precies wil weten wat de exacte hoeveelheid van een van de bestanddelen is, doe je
kwantitatieve analyse.
De analysetechniek is gericht op het nauwkeurig meten van een hoeveelheid aanwezige stof
(vb. titratie).
Voorafgaand aan een analyse wordt vaak een scheidingsmethode toegepast.
De scheidingsmethoden zijn gebaseerd op de verschillen in stofeigenschappen.
Scheidingsmethoden:
1. Destilleren en indampen: verschil in kookpunt.
Indampen gebruik je voor opgeloste bestanddelen in een vloeibaar mengsel.
Groot verschil in kookpunt
Oplosmiddel verdampt, opgeloste bestanddelen blijven in vaste fase achter
Vb. zuiveren van zeezout uit zeewater
Met destillatie kunnen mengsels van vloeistoffen met een kleiner verschil in kookpunt worden
gescheiden.
Temperatuur wordt zeer nauwkeurig bepaald
De vloeistof met het laagste kookpunt kan worden afgescheiden en opgevangen
= destillaat
De stof die overblijft heet het residu.
Ook bij gassen, maar de gassen moeten eerst gekoeld worden tot een vloeibare fase.
2. Bezinken en centrifugeren: verschil in dichtheid.
Deze methodes worden toegepast bij heterogene mengsels (suspensie en emulsie)
Bij bezinken zakken de deeltjes met de hoogste dichtheid naar de bodem
Bij grote hoeveelheden
Bij centrifugeren wordt een snel draaiende beweging uitgevoerd.
Het deeltje met de grootste dichtheid wordt naar buiten geslingerd.
vb. scheiden van bloed
, 3. Filtreren: verschil in deeltjesgrootte (macroniveau)
Een suspensie wordt gezuiverd door te filtreren.
De grote onopgeloste deeltjes vaste stof blijft achter in het filter (residu), terwijl de vloeistof en
eventueel opgeloste stoffen het filter kunnen passeren en in het filtraat terecht komen.
Ultrafiltratie: filters met zeer kleine poriën (nanometers) worden gebruikt waarmee zelfs grote
moleculen van opgeloste stoffen van kleine oplosmiddelen kunnen worden gescheiden
(microniveau).
4. Extraheren: verschil in oplosbaarheid
Een bijzondere vorm van extraheren is het wassen van gasstromen.
Wassen is het scheiden van gasmengsels doordat bepaalde gassen wel oplossen in een specifiek
oplosmiddel en andere niet.
Toegepast om sterk hydrofiele gassen en/of gassen met zure of basische eigenschappen uit
een gasstroom te verwijderen.
5. Adsorberen: verschil in aanhechtingsvermogen
Het meest gebruikte adsorptiemiddel is actieve koolstof.
De werking berust op het grote oppervlak van het adsorptiemiddel.
De koolstofdeeltjes oefen een vanderwaalskracht uit op moleculen van het mengsel
(microniveau).
Deze aantrekkingskracht is niet voor alle moleculen even groot, waardoor sommige stoffen
uit een oplossing of gasmonster kunnen worden verwijderd (macroniveau).
Scheidingsmethode Soort mengsel Berust op verschil in Toepassing
Adsorberen Oplossingen en Aanhechtingsvermogen Geurvreters
gasmengsels
Bezinken Suspensie Dichtheid Bezinktank in
rioolwaterzuiveringsinstallatie
Centrifugeren Emulsie Dichtheid Centrifugeren van bloed
Destilleren Homogeen Kookpunt Destillatie van aardolie in een
vloeistofmengsel olieraffinaderij
Extraheren Elk type mengsel Oplosbaarheid Koffiezetten
Filtreren Suspensie, rook Deeltjesgrootte Mondkapje
Indampen Oplossing van Kookpunt Zoutwinning uit zeewater
een vaste stof
Wassen Mengsel van Oplosbaarheid Koolstofdioxide uit gassen
gassen verwijderen met behulp van
kalkwater
Een reagens is een stof die een selectieve, waarneembare reactie aangaat met een andere stof
waardoor de aanwezigheid van die stof zichtbaar gemaakt wordt.
Reagens Aangetoonde stof Waarneming
Joodwater Zwaveldioxide, zetmeel Ontkleuring, blauw-
zwartkleuring
Kalkwater Koolstofdioxide Troebeling en witte suspensie
Wit kopersulfaat Water blauwkleuring
Hoofdstuk 13: Analysetechnieken (paragraaf 1, 2 en 5)
Paragraaf 1: Analyse en onderzoek
Als je precies wil weten welke stoffen zich in een monster bevinden, doe je kwalitatieve analyse.
De analysetechniek is gericht op het identificeren van stoffen (vb. gebruik van reagentia om
een stof aan te tonen).
Als je precies wil weten wat de exacte hoeveelheid van een van de bestanddelen is, doe je
kwantitatieve analyse.
De analysetechniek is gericht op het nauwkeurig meten van een hoeveelheid aanwezige stof
(vb. titratie).
Voorafgaand aan een analyse wordt vaak een scheidingsmethode toegepast.
De scheidingsmethoden zijn gebaseerd op de verschillen in stofeigenschappen.
Scheidingsmethoden:
1. Destilleren en indampen: verschil in kookpunt.
Indampen gebruik je voor opgeloste bestanddelen in een vloeibaar mengsel.
Groot verschil in kookpunt
Oplosmiddel verdampt, opgeloste bestanddelen blijven in vaste fase achter
Vb. zuiveren van zeezout uit zeewater
Met destillatie kunnen mengsels van vloeistoffen met een kleiner verschil in kookpunt worden
gescheiden.
Temperatuur wordt zeer nauwkeurig bepaald
De vloeistof met het laagste kookpunt kan worden afgescheiden en opgevangen
= destillaat
De stof die overblijft heet het residu.
Ook bij gassen, maar de gassen moeten eerst gekoeld worden tot een vloeibare fase.
2. Bezinken en centrifugeren: verschil in dichtheid.
Deze methodes worden toegepast bij heterogene mengsels (suspensie en emulsie)
Bij bezinken zakken de deeltjes met de hoogste dichtheid naar de bodem
Bij grote hoeveelheden
Bij centrifugeren wordt een snel draaiende beweging uitgevoerd.
Het deeltje met de grootste dichtheid wordt naar buiten geslingerd.
vb. scheiden van bloed
, 3. Filtreren: verschil in deeltjesgrootte (macroniveau)
Een suspensie wordt gezuiverd door te filtreren.
De grote onopgeloste deeltjes vaste stof blijft achter in het filter (residu), terwijl de vloeistof en
eventueel opgeloste stoffen het filter kunnen passeren en in het filtraat terecht komen.
Ultrafiltratie: filters met zeer kleine poriën (nanometers) worden gebruikt waarmee zelfs grote
moleculen van opgeloste stoffen van kleine oplosmiddelen kunnen worden gescheiden
(microniveau).
4. Extraheren: verschil in oplosbaarheid
Een bijzondere vorm van extraheren is het wassen van gasstromen.
Wassen is het scheiden van gasmengsels doordat bepaalde gassen wel oplossen in een specifiek
oplosmiddel en andere niet.
Toegepast om sterk hydrofiele gassen en/of gassen met zure of basische eigenschappen uit
een gasstroom te verwijderen.
5. Adsorberen: verschil in aanhechtingsvermogen
Het meest gebruikte adsorptiemiddel is actieve koolstof.
De werking berust op het grote oppervlak van het adsorptiemiddel.
De koolstofdeeltjes oefen een vanderwaalskracht uit op moleculen van het mengsel
(microniveau).
Deze aantrekkingskracht is niet voor alle moleculen even groot, waardoor sommige stoffen
uit een oplossing of gasmonster kunnen worden verwijderd (macroniveau).
Scheidingsmethode Soort mengsel Berust op verschil in Toepassing
Adsorberen Oplossingen en Aanhechtingsvermogen Geurvreters
gasmengsels
Bezinken Suspensie Dichtheid Bezinktank in
rioolwaterzuiveringsinstallatie
Centrifugeren Emulsie Dichtheid Centrifugeren van bloed
Destilleren Homogeen Kookpunt Destillatie van aardolie in een
vloeistofmengsel olieraffinaderij
Extraheren Elk type mengsel Oplosbaarheid Koffiezetten
Filtreren Suspensie, rook Deeltjesgrootte Mondkapje
Indampen Oplossing van Kookpunt Zoutwinning uit zeewater
een vaste stof
Wassen Mengsel van Oplosbaarheid Koolstofdioxide uit gassen
gassen verwijderen met behulp van
kalkwater
Een reagens is een stof die een selectieve, waarneembare reactie aangaat met een andere stof
waardoor de aanwezigheid van die stof zichtbaar gemaakt wordt.
Reagens Aangetoonde stof Waarneming
Joodwater Zwaveldioxide, zetmeel Ontkleuring, blauw-
zwartkleuring
Kalkwater Koolstofdioxide Troebeling en witte suspensie
Wit kopersulfaat Water blauwkleuring
