PREOPERATIEVE ANGST IN RELATIE TOT
DE LEEFTIJD
Lynn de Bruijn, 1715348
Studiegroep: GVE-AIB-VOL-50 Cursuscode:GVE-4.AIB-17_2020
Docent: Anke Tollenaar
Inleverdatum: 4 januari 2021
,Samenvatting
40% tot 75% van de kinderen ervaart preoperatieve angst. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor de
toekomst. Bijvoorbeeld het gedrag kan veranderen, slaap- en eetstoornissen optreden, na de
operatie meer pijn en wordt het herstelproces vertraagd. Om te zorgen dat deze gevolgen minder
kunnen ontstaan in de toekomst dient er aanvullend onderzoek gedaan te worden. Het is onduidelijk
of angst en leeftijd samenhangen en welke leeftijdsgroep het meeste angst ervaren. Het doel van dit
onderzoek is om te onderzoeken of leeftijd en angst een relatie hebben en wat passende interventies
zijn voor de verpleegkundige om in te zetten om de angst bij kinderen te reduceren.
Dit onderzoek bevat zowel een kwantitatief onderzoek als een literatuurstudie. Het kwantitatieve
onderzoek wordt gedaan door middel van het afnemen van vragenlijsten voor en na de medische
ingreep om de angst te meten. De literatuur studie wordt gedaan door het zoeken in verschillende
databanken om zo tot geschikte interventies te komen.
Ondanks dat moeders de VAS scores voor de kinderen hebben ingevuld kan geconcludeerd worden
dat de leeftijdsgroep 4 tot en met 7 jaar significant de angstigste groep is in vergelijking tot de andere
leeftijdsgroepen. Het variabele leeftijd speelt voor 16% mee in het hebben van preoperatieve angst.
Uit de literatuurstudie is gebleken dat het geven van therapeutisch spel de meest effectieve
interventie is voor het reduceren van angst. Andere gevonden interventies helpen ook bij het
reduceren van angst maar hebben meer onderzoek nodig met een grotere steekproef om tot een
betrouwbare conclusie te komen.
Tot slot worden er drie adviezen gegeven aan de opdrachtgever namelijk: het therapeutisch spel
introduceren door een klinische les, diverse interventies op de proef te zetten omdat deze minder
betrouwbare conclusies hadden uit het literatuur onderzoek en tot slot vervolgonderzoek doen naar
de verbetering van kwaliteit van zorg en leven.
1
,Voorwoord
Deze scriptie gaat over angst in relatie met leeftijd bij kinderen van 0 tot en met 17 jaar. Voor deze
scriptie is er zowel kwantitatief onderzoek gedaan in het Diakonessenhuis Utrecht als literatuurstudie
om passende interventies te vinden. Deze scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan
de opleiding verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht, in opdracht van het Diakonessenhuis
Utrecht. Van september 2020 tot en met januari 2021 heb ik onderzoek gedaan en ben ik bezig
geweest met het uitwerken van de scriptie.
Het uitgevoerde onderzoek was complex maar na uitvoering van zowel het kwantitatieve als de
literatuurstudie heb ik antwoord kunnen geven op de hoofdvraag. Tijdens het onderzoek stond mijn
stage begeleidster, Paula Marsman en mijn begeleidster vanuit mijn opleiding Anke Tollenaar altijd
voor mij klaar. Wanneer ik vast liep met mijn onderzoek kon ik altijd met vragen bij hun terecht.
Bij dezen wil ik graag mijn twee begeleiders hartelijk bedanken voor de fijne samenwerking die wij
afgelopen periode hebben gehad. Ook wil ik alle ouders en kinderen die mee hebben gewerkt aan
het onderzoek bedanken. Zonder hen had ik het onderzoek niet kunnen voltooien.
Ook alle verpleegkundigen op de afdeling wil ik bedanken voor de ruimte en medewerking die zij mij
hebben gegeven op de afdeling om mijn onderzoek te kunnen voltooien. Daarnaast heb ik ook vaak
met de verpleegkundigen kunnen spreken over mijn onderzoek en hebben zij mij inzichten gegeven
waar ik anders nooit op was gekomen. Als laatste wil ik mijn medestudenten bedanken. Hierbij kon ik
altijd met mijn vragen terecht en hebben wij elkaar ook moraal kunnen steunen in het schrijven van
de scriptie.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Lynn de Bruijn
Utrecht, 4 januari 2021
2
, Inhoudsopgave
Samenvatting...........................................................................................................................................................1
Voorwoord...............................................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1. Inleiding.............................................................................................................................................4
Hoofdstuk 2. Methode.............................................................................................................................................6
Onderzoeksdesign:...............................................................................................................................................6
Setting en doelgroep:............................................................................................................................................6
Dataverzameling:.................................................................................................................................................6
Data analyse:........................................................................................................................................................7
Betrouwbaarheid en validiteit:.............................................................................................................................8
Ethische overwegingen:........................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3. Resultaten..........................................................................................................................................9
Hoofdstuk 4. Discussie..........................................................................................................................................17
Hoofdstuk 5. Conclusie.........................................................................................................................................18
Hoofdstuk 6. Het advies........................................................................................................................................19
De mogelijkheden van therapeutisch spel overbrengen aan de verpleegkundige..............................................19
Proefinterventies.................................................................................................................................................19
Vervolgonderzoek...............................................................................................................................................19
Referenties..............................................................................................................................................................20
Bijlage.....................................................................................................................................................................23
Bijlage 1. meetinstrumenten per leeftijdscategorie............................................................................................23
Bijlage 2. Reflectie verslagen.............................................................................................................................24
Bijlage 3. Literatuurstrategie inleiding..............................................................................................................25
Bijlage 4. Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data.............................................................................29
Bijlage 5. Aanwezigheidsbewijzen thema weken................................................................................................30
3
DE LEEFTIJD
Lynn de Bruijn, 1715348
Studiegroep: GVE-AIB-VOL-50 Cursuscode:GVE-4.AIB-17_2020
Docent: Anke Tollenaar
Inleverdatum: 4 januari 2021
,Samenvatting
40% tot 75% van de kinderen ervaart preoperatieve angst. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor de
toekomst. Bijvoorbeeld het gedrag kan veranderen, slaap- en eetstoornissen optreden, na de
operatie meer pijn en wordt het herstelproces vertraagd. Om te zorgen dat deze gevolgen minder
kunnen ontstaan in de toekomst dient er aanvullend onderzoek gedaan te worden. Het is onduidelijk
of angst en leeftijd samenhangen en welke leeftijdsgroep het meeste angst ervaren. Het doel van dit
onderzoek is om te onderzoeken of leeftijd en angst een relatie hebben en wat passende interventies
zijn voor de verpleegkundige om in te zetten om de angst bij kinderen te reduceren.
Dit onderzoek bevat zowel een kwantitatief onderzoek als een literatuurstudie. Het kwantitatieve
onderzoek wordt gedaan door middel van het afnemen van vragenlijsten voor en na de medische
ingreep om de angst te meten. De literatuur studie wordt gedaan door het zoeken in verschillende
databanken om zo tot geschikte interventies te komen.
Ondanks dat moeders de VAS scores voor de kinderen hebben ingevuld kan geconcludeerd worden
dat de leeftijdsgroep 4 tot en met 7 jaar significant de angstigste groep is in vergelijking tot de andere
leeftijdsgroepen. Het variabele leeftijd speelt voor 16% mee in het hebben van preoperatieve angst.
Uit de literatuurstudie is gebleken dat het geven van therapeutisch spel de meest effectieve
interventie is voor het reduceren van angst. Andere gevonden interventies helpen ook bij het
reduceren van angst maar hebben meer onderzoek nodig met een grotere steekproef om tot een
betrouwbare conclusie te komen.
Tot slot worden er drie adviezen gegeven aan de opdrachtgever namelijk: het therapeutisch spel
introduceren door een klinische les, diverse interventies op de proef te zetten omdat deze minder
betrouwbare conclusies hadden uit het literatuur onderzoek en tot slot vervolgonderzoek doen naar
de verbetering van kwaliteit van zorg en leven.
1
,Voorwoord
Deze scriptie gaat over angst in relatie met leeftijd bij kinderen van 0 tot en met 17 jaar. Voor deze
scriptie is er zowel kwantitatief onderzoek gedaan in het Diakonessenhuis Utrecht als literatuurstudie
om passende interventies te vinden. Deze scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan
de opleiding verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht, in opdracht van het Diakonessenhuis
Utrecht. Van september 2020 tot en met januari 2021 heb ik onderzoek gedaan en ben ik bezig
geweest met het uitwerken van de scriptie.
Het uitgevoerde onderzoek was complex maar na uitvoering van zowel het kwantitatieve als de
literatuurstudie heb ik antwoord kunnen geven op de hoofdvraag. Tijdens het onderzoek stond mijn
stage begeleidster, Paula Marsman en mijn begeleidster vanuit mijn opleiding Anke Tollenaar altijd
voor mij klaar. Wanneer ik vast liep met mijn onderzoek kon ik altijd met vragen bij hun terecht.
Bij dezen wil ik graag mijn twee begeleiders hartelijk bedanken voor de fijne samenwerking die wij
afgelopen periode hebben gehad. Ook wil ik alle ouders en kinderen die mee hebben gewerkt aan
het onderzoek bedanken. Zonder hen had ik het onderzoek niet kunnen voltooien.
Ook alle verpleegkundigen op de afdeling wil ik bedanken voor de ruimte en medewerking die zij mij
hebben gegeven op de afdeling om mijn onderzoek te kunnen voltooien. Daarnaast heb ik ook vaak
met de verpleegkundigen kunnen spreken over mijn onderzoek en hebben zij mij inzichten gegeven
waar ik anders nooit op was gekomen. Als laatste wil ik mijn medestudenten bedanken. Hierbij kon ik
altijd met mijn vragen terecht en hebben wij elkaar ook moraal kunnen steunen in het schrijven van
de scriptie.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Lynn de Bruijn
Utrecht, 4 januari 2021
2
, Inhoudsopgave
Samenvatting...........................................................................................................................................................1
Voorwoord...............................................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1. Inleiding.............................................................................................................................................4
Hoofdstuk 2. Methode.............................................................................................................................................6
Onderzoeksdesign:...............................................................................................................................................6
Setting en doelgroep:............................................................................................................................................6
Dataverzameling:.................................................................................................................................................6
Data analyse:........................................................................................................................................................7
Betrouwbaarheid en validiteit:.............................................................................................................................8
Ethische overwegingen:........................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3. Resultaten..........................................................................................................................................9
Hoofdstuk 4. Discussie..........................................................................................................................................17
Hoofdstuk 5. Conclusie.........................................................................................................................................18
Hoofdstuk 6. Het advies........................................................................................................................................19
De mogelijkheden van therapeutisch spel overbrengen aan de verpleegkundige..............................................19
Proefinterventies.................................................................................................................................................19
Vervolgonderzoek...............................................................................................................................................19
Referenties..............................................................................................................................................................20
Bijlage.....................................................................................................................................................................23
Bijlage 1. meetinstrumenten per leeftijdscategorie............................................................................................23
Bijlage 2. Reflectie verslagen.............................................................................................................................24
Bijlage 3. Literatuurstrategie inleiding..............................................................................................................25
Bijlage 4. Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data.............................................................................29
Bijlage 5. Aanwezigheidsbewijzen thema weken................................................................................................30
3
