Leerdoelen blok 1A AFPF
Casus 1
Een beschrijving geven van de complexiteitsniveaus van structuren in het lichaam
In het lichaam worden verschillende niveaus van structurele organisatie en complexiteit
onderscheiden. Van atomen en moleculen tot cellen, weefsels, organen tot orgaanstelsels. Elk
van deze systemen is gespecialiseerd in het vervullen van een specifieke functie die het lichaam
in zijn behoefte voorziet.
Een definitie geven van de begrippen ‘milieu intérieur’ en ‘homeostase’
Milieu intérieur: alle cellen bevinden zich in een vloeibare omgeving, die de verspreiding van
voedsel en de afvoer van afvalstoffen regelt. Deze samenstelling is milieu interiéur.
Homeostase: betekent letterlijk: “zonder verandering”. Het is een voortdurend veranderende
situatie waar een veelvoud van fysiologische mechanismen en metingen steeds binnen nauwe
grenzen blijft. Het vermogen om het milieu interieur in evenwicht te houden.
Negatieve en positieve feedbackmechanismen met elkaar vergelijken
Negatieve mechanismen houden de balans op peil. Daalt een variabel, laat het mechanisme het
stijgen en andersom geldt hetzelfde. Positieve mechanismen zorgen voor het toenemen van het
respons (reactie) bij een stimulus (prikkel) zolang de stimulus aanhoudt.
De functies van de transportsystemen in het lichaam beschrijven
Transportsystemen zorgen er voor dat alle lichaamscellen in verbinding staan met
ondersteunende stoffen en afvalstoffen.
Bloed: transporteert stoffen door het gehele lichaam
Cardiovasculair systeem: bloedvaten: arteriën (slagaders), die het bloed vanuit het hart
vervoeren; venen (aders), die het bloed naar het hart terug vervoeren en capillairen
(haarvaatjes), die arteriën en venen met elkaar verbinden. Hart: pompt het bloed door het
lichaam en houdt de bloeddruk op peil.
Lymfoïde systeem: zorgt voor productie en rijping van witte bloedcellen.
De functies van het zenuwstelsel en het endocriene stelsel van interne communicatie
samenvatten
Het zenuwstelsel is een communicatiesysteem. Communicatie gebeurt in de vorm van
elektrische impulsen die ontstaan door prikkeling van zenuwuiteinden. Signalen worden over en
weer gestuurd, van de zenuwen naar de hersenen en vanaf de hersenen naar bijvoorbeeld
spieren en klieren. Zintuigen detecteren prikkels
Het endocriene stelsel is een stelsel van klieren die verspreid door het lichaam liggen. Deze
klieren scheiden hormonen af in het bloed. Hormonen stimuleren doelorganen die betrokken zijn
bij de groei en rijping van het lichaam.
In hoofdlijnen beschrijven hoe het lichaam stoffen absorbeert
Een lichaam heeft voedingsstoffen nodig: vetten, koolhydraten, mineralen, water, eiwitten en
vitaminen om de vochtbalans van het lichaam te handhaven, de toevoer van energie te behouden
en de toevoer van bouwstenen te behouden die het lichaam nodig heeft. Deze stoffen worden
afgebroken en verteerd door het spijsverteringsstelsel om het geschikt te maken voor opname in
het bloed en gebruik door lichaamscellen.
De afvalstoffen noemen die door het lichaam worden verwijderd
1
, Koofstofdioxide: afvalproduct van celmetabolisme. Lost op in lichaamsvloeistoffen die zuur
worden. Om die zuurgraad op peil te houden moet het koolstofdioxide telkens verwisseld worden.
Dit gaat via de longen, tijdens het uitademen
Urine: urine wordt gevormd in de nieren. Urine bestaat uit water en afvalproducten. Nieren
handhaven de vochtbalans. De afvalstoffen worden opgeslagen in de blaas totdat het wordt
uitgeplast.
Feces: de afvalproducten van het spijsverteringsstelsel. Bestaat uit onverteerbare voedselresten
en gal uit lever die afvalproducten bevat.
Activiteiten benoemen die een individu onderneemt ter overleving en ter bescherming
Ter bescherming van het grootste deel van het lichaamsoppervlak is er de huid en tegen
overleving is slijm produceren, maagsappen en antigenen.
Een opsomming geven van mechanismen die vaak tot ziekte leiden
Metabolische afwijkingen: deze leiden tot ongewenste metabolische gevolgen zoals diabetes
Abnormale immunologische mechanismen: ongewenste reacties van het immuunsysteem.
Genetische afwijkingen: deze kunnen ontstaan door overerving, maar ook door stralingen.
Tumoren: abnormale cellen ontsnappen aan de controle van het lichaam en verspreiden zich.
- Wordt aangeduid met namen die eindigen op -oom
Ontsteking: reactie van weefsel op beschadiging.
- Wordt aangeduid met namen die eindigen op -itis
Trombose, embolie en infarcering: gevolgen van afwijkingen in het bloed en/of vaatwanden.
Degeneratie/slijtage: hoort bij het normale verouderingsproces maar kan ook al eerder
optreden.
MAG TOT D (EZELSBRUGGETJE)
Een definitie geven van de termen etiologie, pathogenese en prognose
Etiologie: oorzaak van de ziekte
Pathogenese: de aard van het ziekteproces en de effecten daarvan op het normaal functioneren
van het lichaam
Prognose: de verwachte afloop
Het proces van osmose vergelijken met dat van diffusie en met behulp van deze begrippen
uitleggen hoe moleculen zich verplaatsen binnen en tussen compartimenten van het lichaam
Diffusie is de term voor verplaatsing van moleculen (stoffen) van een plaats met een hoge
concentratie naar een plaats met een lage concentratie. (passief, kost geen energie)
Osmose: vloeistof verplaatst naar de hoge concentratie dus verdund. (passief, kost geen
energie)
Een definitie geven van de termen intra- en extracellulaire vloeistof
Intracellulaire vloeistof: alle vloeistof binnen de cel
Extracellulaire vloeistof: alle vloeistof buiten de cel
De structuur beschrijven van de plasmamembraan
De plasmamembraan bestaat uit twee lagen fosfolipiden met daarin eiwitten en suikers. Behalve
fosfolipiden is ook het lipide cholesterol aanwezig. De fosfolipide moleculen hebben een kop en
een staart. De kop heeft een elektrische lading en is hydrofiel (wateraantrekkend); de staart
heeft geen lading en is hydrofoob (waterafstotend). De fosfolipiden liggen naast elkaar in twee
aan elkaar gespiegelde lagen.
De functies beschrijven van de belangrijkste organellen
2
Casus 1
Een beschrijving geven van de complexiteitsniveaus van structuren in het lichaam
In het lichaam worden verschillende niveaus van structurele organisatie en complexiteit
onderscheiden. Van atomen en moleculen tot cellen, weefsels, organen tot orgaanstelsels. Elk
van deze systemen is gespecialiseerd in het vervullen van een specifieke functie die het lichaam
in zijn behoefte voorziet.
Een definitie geven van de begrippen ‘milieu intérieur’ en ‘homeostase’
Milieu intérieur: alle cellen bevinden zich in een vloeibare omgeving, die de verspreiding van
voedsel en de afvoer van afvalstoffen regelt. Deze samenstelling is milieu interiéur.
Homeostase: betekent letterlijk: “zonder verandering”. Het is een voortdurend veranderende
situatie waar een veelvoud van fysiologische mechanismen en metingen steeds binnen nauwe
grenzen blijft. Het vermogen om het milieu interieur in evenwicht te houden.
Negatieve en positieve feedbackmechanismen met elkaar vergelijken
Negatieve mechanismen houden de balans op peil. Daalt een variabel, laat het mechanisme het
stijgen en andersom geldt hetzelfde. Positieve mechanismen zorgen voor het toenemen van het
respons (reactie) bij een stimulus (prikkel) zolang de stimulus aanhoudt.
De functies van de transportsystemen in het lichaam beschrijven
Transportsystemen zorgen er voor dat alle lichaamscellen in verbinding staan met
ondersteunende stoffen en afvalstoffen.
Bloed: transporteert stoffen door het gehele lichaam
Cardiovasculair systeem: bloedvaten: arteriën (slagaders), die het bloed vanuit het hart
vervoeren; venen (aders), die het bloed naar het hart terug vervoeren en capillairen
(haarvaatjes), die arteriën en venen met elkaar verbinden. Hart: pompt het bloed door het
lichaam en houdt de bloeddruk op peil.
Lymfoïde systeem: zorgt voor productie en rijping van witte bloedcellen.
De functies van het zenuwstelsel en het endocriene stelsel van interne communicatie
samenvatten
Het zenuwstelsel is een communicatiesysteem. Communicatie gebeurt in de vorm van
elektrische impulsen die ontstaan door prikkeling van zenuwuiteinden. Signalen worden over en
weer gestuurd, van de zenuwen naar de hersenen en vanaf de hersenen naar bijvoorbeeld
spieren en klieren. Zintuigen detecteren prikkels
Het endocriene stelsel is een stelsel van klieren die verspreid door het lichaam liggen. Deze
klieren scheiden hormonen af in het bloed. Hormonen stimuleren doelorganen die betrokken zijn
bij de groei en rijping van het lichaam.
In hoofdlijnen beschrijven hoe het lichaam stoffen absorbeert
Een lichaam heeft voedingsstoffen nodig: vetten, koolhydraten, mineralen, water, eiwitten en
vitaminen om de vochtbalans van het lichaam te handhaven, de toevoer van energie te behouden
en de toevoer van bouwstenen te behouden die het lichaam nodig heeft. Deze stoffen worden
afgebroken en verteerd door het spijsverteringsstelsel om het geschikt te maken voor opname in
het bloed en gebruik door lichaamscellen.
De afvalstoffen noemen die door het lichaam worden verwijderd
1
, Koofstofdioxide: afvalproduct van celmetabolisme. Lost op in lichaamsvloeistoffen die zuur
worden. Om die zuurgraad op peil te houden moet het koolstofdioxide telkens verwisseld worden.
Dit gaat via de longen, tijdens het uitademen
Urine: urine wordt gevormd in de nieren. Urine bestaat uit water en afvalproducten. Nieren
handhaven de vochtbalans. De afvalstoffen worden opgeslagen in de blaas totdat het wordt
uitgeplast.
Feces: de afvalproducten van het spijsverteringsstelsel. Bestaat uit onverteerbare voedselresten
en gal uit lever die afvalproducten bevat.
Activiteiten benoemen die een individu onderneemt ter overleving en ter bescherming
Ter bescherming van het grootste deel van het lichaamsoppervlak is er de huid en tegen
overleving is slijm produceren, maagsappen en antigenen.
Een opsomming geven van mechanismen die vaak tot ziekte leiden
Metabolische afwijkingen: deze leiden tot ongewenste metabolische gevolgen zoals diabetes
Abnormale immunologische mechanismen: ongewenste reacties van het immuunsysteem.
Genetische afwijkingen: deze kunnen ontstaan door overerving, maar ook door stralingen.
Tumoren: abnormale cellen ontsnappen aan de controle van het lichaam en verspreiden zich.
- Wordt aangeduid met namen die eindigen op -oom
Ontsteking: reactie van weefsel op beschadiging.
- Wordt aangeduid met namen die eindigen op -itis
Trombose, embolie en infarcering: gevolgen van afwijkingen in het bloed en/of vaatwanden.
Degeneratie/slijtage: hoort bij het normale verouderingsproces maar kan ook al eerder
optreden.
MAG TOT D (EZELSBRUGGETJE)
Een definitie geven van de termen etiologie, pathogenese en prognose
Etiologie: oorzaak van de ziekte
Pathogenese: de aard van het ziekteproces en de effecten daarvan op het normaal functioneren
van het lichaam
Prognose: de verwachte afloop
Het proces van osmose vergelijken met dat van diffusie en met behulp van deze begrippen
uitleggen hoe moleculen zich verplaatsen binnen en tussen compartimenten van het lichaam
Diffusie is de term voor verplaatsing van moleculen (stoffen) van een plaats met een hoge
concentratie naar een plaats met een lage concentratie. (passief, kost geen energie)
Osmose: vloeistof verplaatst naar de hoge concentratie dus verdund. (passief, kost geen
energie)
Een definitie geven van de termen intra- en extracellulaire vloeistof
Intracellulaire vloeistof: alle vloeistof binnen de cel
Extracellulaire vloeistof: alle vloeistof buiten de cel
De structuur beschrijven van de plasmamembraan
De plasmamembraan bestaat uit twee lagen fosfolipiden met daarin eiwitten en suikers. Behalve
fosfolipiden is ook het lipide cholesterol aanwezig. De fosfolipide moleculen hebben een kop en
een staart. De kop heeft een elektrische lading en is hydrofiel (wateraantrekkend); de staart
heeft geen lading en is hydrofoob (waterafstotend). De fosfolipiden liggen naast elkaar in twee
aan elkaar gespiegelde lagen.
De functies beschrijven van de belangrijkste organellen
2
