Leerdoel Kruisjestabel
Pruritis: jeuk: huidpasta
Pruritis =Jeuk. Dit kan een symptoom zijn van primaire huidaandoeningen of van
systemische ziekten. Het kan voorkomen zonder dat er huidafwijkingen te zien zijn (pruritus
sine materia)of in het kader van huidafwijkingen (pruritis cum materia). Een andere
indeling is:
- Gelokaliseerde pruritis = bijv. pruritis ani
- Gegeneraliseerde pruritis = bijv. uremische pruritis
Bij veelvuldig krabben ontstaan natuurlijk na een tijd wel afwijkingen.
Jeukende uitslag kan ook gordelroos zijn: zit in 1 dermatoom. Door herpes Zoster virus.
Gegeneraliseerde pruritis wordt ook gezien bij interne aandoeningen (ezelsbruggetje =
HUIDPASTA)
- Hodgkin; kijk naar lymfeklieren
- Uremie: bekend met nierfunctiestoornissen
- Icterus: of iemand geel is
- Diabetes Veel drinken veel plassen vermoeidheid gewichtsverleis diabetes
- Psychogeen
- Anemie: bleek in de ogen of lab
- Senilitas
- Toxicodermie
- Ancylostoma
Prurigo is de term die gebruikt wordt voor een jeukende papuleuze dermatose (lokale
overgevoeligheidsreactie of insectenbeet)
Xerosis sensilis is een droge huid, een veel voorkomende oorzaak
Scabies is een parasiet die gangetjes graaft.
Epidemiologie
Incidentie in huisartspraktijk: 5.3/1000
Klinisch Beeld
De jeuk is soms zo erg dat het leidt tot:
- Slapeloosheid
- Depressie
- Agressie
- Suïcide neigingen
Pathofysiologie
Jeuk oftewel pruritis is een als hinderlijk ervaren sensatie, die kan worden opgewekt door
lichte mechanische prikkeling van de huid of door het vrijkomen van bepaalde mediatoren,
zoals histamine. Oorzaak blijft soms onduidelijk. De enige remidie is voor sommige patienten
om het tot bloedens toe open te krabben van de huid, waarna de pijnprikkels voorkomen dat
de jeukprikkels aankomen.
,Jeuk kan worden veroorzaakt door prikkeling van de vrije zenuwuiteinden in de epidermis
door een factor die gelegen is in de huid De jeuksensatie kan ook worden gevoeld door
activatie van zenuwvezels op een hoger niveau (neuropatische jeuk) zonder dat er sprake is
van een huidaandoening. De ongemyeliniseerde C-vezels geven signalen af aan de
thalamus en vervolgens aan het somatosensorische deel van de hersenschors. Stimulatie
van A-vezels (aanraking of krabben) inhibeert de normale geleiding van C-vezels en dus een
verminderde perceptie van jeuk. En de jeuksensatie kan ontstaan door een storing centraal
in het zenuwstelsel. Bij prikkeling van de zenuwvezels kan naast jeuk ook een branderig
gevoel ontstaan, of pijn. Dit is dus de gating theorie.
Oorzaken pruritis sine materia: → meestal gegeneraliseerde pruritis, soms met
voorkeur naar extremiteiten en rug
Temperatuurswisselingen, vasodilatatie,zweten, irritatie door textielvezels of minerale wol
kunnen de jeuk veroorzaken of verergeren.
Een andere belangrijke oorzaak is jeuk tijdens de zwangerschap. Dit is meestal ten gevolge
van intrahepatische cholestase. Het begint meestal in het derde trimester, als een
gegeneraliseerde pruritis sine materaia, later gevolgd door icterus. = prurigo gravidarum
Oorzaken pruritis cum materia
,Diagnostiek
Anamnese: blootstelling aan medicijnen, beroepen en hobbies.
LO: identificatie van onderliggende huidaandoening + let op lymfeklieren
Indien pruritis samengaat met identificeerbare huidlaesies: biopt
- Verhoogd aantal eosinofielen: oorzaak zou geneesmiddel kunnen zijn
Verdenking op systeemziekte:lever, nier en schildklierfuncties afnemen
- CRP of BSE
- Hb
- Totaal leukocyten + differentiatie, trombocyten, Totaal eosinofielen
- Totaal ijzer, ferritine, TYBC
- nierfunctie: Creatinine, ureum, urinezuur
- leverenzymen: ALAT, ASAT, AF, GAMMA-GT, LDH, Totaal bilirubine
- Glucose , HbA1c
- TSH, indien afwijkend ook Ft4
- Parasieten: bij recent bezoek aan de tropen: faecesonderzoek + serologie
- Bij risico op hepatitis: screening op Hep B en C, anti CMV en anti EBV
- Bij risico op HIV: screening op HIV
- Bij aanwijzing jeuk bij atopie: totaal IgE, RAST pakket voedings en inhalatie
allergenen (Phadiatop)
Eventueel: onderzoek naar maligniteit: bijv. iFOBT, X-thorax of CT-scan.
Behandeling
Pruritis sine materia
- Onderliggende oorzaken behandelen
- Ondersteunende behandeling
- Goede huidverzorging: koel of lauw badwater, Beperk zeep en duur van
baden. Vermijd irriterende en strakke kleding.
- Acute plaatselijke jeuk: natte kousen of ijs
- Lokale antipruriginosa: voor gelokaliseerde pruritis: cremes
- Levomentol = koelend
- Lokaal anaestheticum → lidocaïne/levometholzalf
- Systemische middelen: voor gegeneraliseerde pruritis of plaatselijke pruritis
die resistent is tegen lokale middelen = orale antipruriginosa
- orale Anti-histaminica
- Fysische middelen: UV fototherapie, Transcutane elektrische zenuwstimulatie
(TENS) of acupunctuur.
Pruritis cum materia
- Behandelen van primaire dermatose, vaak met lokale corticosteroïden
Bronnen
- https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ptxt/Pruritus.htm
- http://www.med-info.nl/Afwijking_DERMATOLOGIE%20-%20Algemeen%20-
%20pruritis.html
- Textbook of Dermatology
, Leerdoel Chirurgie Casuïstiek
Veranderd Defecatiepatroon
Beantwoord de volgende vragen over de casuïstiek:
- Wat wil de huisarts nog meer weten
- Welk specifiek lichamelijk onderzoek zou u als eerste willen verrichten
- Wat is uw differentiële diagnose?
Chronisch oedeem
Er zijn 3 soorten oedeem. Lymfoedeem, veneus oedeem en lipoedeem.
Lymfoedeem ontstaat door een beschadiging of fout in het lymfestelsel. Dit kan primair zijn,
aangeboren, en secundair waarbij het lymfetransportsysteem verstoord is en vaak in combinatie
met een pathologisch verhoogd lymfeaanbod.
Veneus oedeem kan ontstaan als gevolg van veneuze insufficiëntie. Andere tekenen van veneuze
insufficientie: ulcers, die nat zijn en vaak op de malleolus zitten. Het is ook minder pijnlijk. Ook zie je
spataderen (varices), hyperpigmentatie (veneuze druk stijgt centraal erytrocyten worden uit de
bloedbaan gedrukt gaan dood: laten kleurstof achter). Oedeem. Belangrijke risicofactor is een
trombosebeen. Is het aan 1 kant of aan beide kanten?: cardiaal verwacht je aan 2 kanten: ook
verwacht je dan benauwdheid bij platliggen of bij inspanning. Vraag ook naar voorgeschiedenis: of
iemand ooit iets cardiaals heeft doorgemaakt, pijn op de borst, coronair lijden. LO bij cardiale
problematiek: CVD meten, Ascites (door stuwing in v. cava inferior), vergrote lever. Ook even naar
longen luisteren of er crepitaties zijn.
- Arteriele insufficientie is geen oorzaak van oedeem maar kun je wel als volgt herkennen.
Lipodeem ontstaat door een ophoping van vocht en vet. Dit is chronisch.
Verschil pitting en non-pitting oedeem
Bij pitting oedeem kun je een kuiltje in de huid drukken, deze blijft even staan na het indrukken.
Bij non-pitting oedeem is het oedeem niet indrukbaar. Dit zijn tekenen van fibrosering van het
oedeem.
Pruritis: jeuk: huidpasta
Pruritis =Jeuk. Dit kan een symptoom zijn van primaire huidaandoeningen of van
systemische ziekten. Het kan voorkomen zonder dat er huidafwijkingen te zien zijn (pruritus
sine materia)of in het kader van huidafwijkingen (pruritis cum materia). Een andere
indeling is:
- Gelokaliseerde pruritis = bijv. pruritis ani
- Gegeneraliseerde pruritis = bijv. uremische pruritis
Bij veelvuldig krabben ontstaan natuurlijk na een tijd wel afwijkingen.
Jeukende uitslag kan ook gordelroos zijn: zit in 1 dermatoom. Door herpes Zoster virus.
Gegeneraliseerde pruritis wordt ook gezien bij interne aandoeningen (ezelsbruggetje =
HUIDPASTA)
- Hodgkin; kijk naar lymfeklieren
- Uremie: bekend met nierfunctiestoornissen
- Icterus: of iemand geel is
- Diabetes Veel drinken veel plassen vermoeidheid gewichtsverleis diabetes
- Psychogeen
- Anemie: bleek in de ogen of lab
- Senilitas
- Toxicodermie
- Ancylostoma
Prurigo is de term die gebruikt wordt voor een jeukende papuleuze dermatose (lokale
overgevoeligheidsreactie of insectenbeet)
Xerosis sensilis is een droge huid, een veel voorkomende oorzaak
Scabies is een parasiet die gangetjes graaft.
Epidemiologie
Incidentie in huisartspraktijk: 5.3/1000
Klinisch Beeld
De jeuk is soms zo erg dat het leidt tot:
- Slapeloosheid
- Depressie
- Agressie
- Suïcide neigingen
Pathofysiologie
Jeuk oftewel pruritis is een als hinderlijk ervaren sensatie, die kan worden opgewekt door
lichte mechanische prikkeling van de huid of door het vrijkomen van bepaalde mediatoren,
zoals histamine. Oorzaak blijft soms onduidelijk. De enige remidie is voor sommige patienten
om het tot bloedens toe open te krabben van de huid, waarna de pijnprikkels voorkomen dat
de jeukprikkels aankomen.
,Jeuk kan worden veroorzaakt door prikkeling van de vrije zenuwuiteinden in de epidermis
door een factor die gelegen is in de huid De jeuksensatie kan ook worden gevoeld door
activatie van zenuwvezels op een hoger niveau (neuropatische jeuk) zonder dat er sprake is
van een huidaandoening. De ongemyeliniseerde C-vezels geven signalen af aan de
thalamus en vervolgens aan het somatosensorische deel van de hersenschors. Stimulatie
van A-vezels (aanraking of krabben) inhibeert de normale geleiding van C-vezels en dus een
verminderde perceptie van jeuk. En de jeuksensatie kan ontstaan door een storing centraal
in het zenuwstelsel. Bij prikkeling van de zenuwvezels kan naast jeuk ook een branderig
gevoel ontstaan, of pijn. Dit is dus de gating theorie.
Oorzaken pruritis sine materia: → meestal gegeneraliseerde pruritis, soms met
voorkeur naar extremiteiten en rug
Temperatuurswisselingen, vasodilatatie,zweten, irritatie door textielvezels of minerale wol
kunnen de jeuk veroorzaken of verergeren.
Een andere belangrijke oorzaak is jeuk tijdens de zwangerschap. Dit is meestal ten gevolge
van intrahepatische cholestase. Het begint meestal in het derde trimester, als een
gegeneraliseerde pruritis sine materaia, later gevolgd door icterus. = prurigo gravidarum
Oorzaken pruritis cum materia
,Diagnostiek
Anamnese: blootstelling aan medicijnen, beroepen en hobbies.
LO: identificatie van onderliggende huidaandoening + let op lymfeklieren
Indien pruritis samengaat met identificeerbare huidlaesies: biopt
- Verhoogd aantal eosinofielen: oorzaak zou geneesmiddel kunnen zijn
Verdenking op systeemziekte:lever, nier en schildklierfuncties afnemen
- CRP of BSE
- Hb
- Totaal leukocyten + differentiatie, trombocyten, Totaal eosinofielen
- Totaal ijzer, ferritine, TYBC
- nierfunctie: Creatinine, ureum, urinezuur
- leverenzymen: ALAT, ASAT, AF, GAMMA-GT, LDH, Totaal bilirubine
- Glucose , HbA1c
- TSH, indien afwijkend ook Ft4
- Parasieten: bij recent bezoek aan de tropen: faecesonderzoek + serologie
- Bij risico op hepatitis: screening op Hep B en C, anti CMV en anti EBV
- Bij risico op HIV: screening op HIV
- Bij aanwijzing jeuk bij atopie: totaal IgE, RAST pakket voedings en inhalatie
allergenen (Phadiatop)
Eventueel: onderzoek naar maligniteit: bijv. iFOBT, X-thorax of CT-scan.
Behandeling
Pruritis sine materia
- Onderliggende oorzaken behandelen
- Ondersteunende behandeling
- Goede huidverzorging: koel of lauw badwater, Beperk zeep en duur van
baden. Vermijd irriterende en strakke kleding.
- Acute plaatselijke jeuk: natte kousen of ijs
- Lokale antipruriginosa: voor gelokaliseerde pruritis: cremes
- Levomentol = koelend
- Lokaal anaestheticum → lidocaïne/levometholzalf
- Systemische middelen: voor gegeneraliseerde pruritis of plaatselijke pruritis
die resistent is tegen lokale middelen = orale antipruriginosa
- orale Anti-histaminica
- Fysische middelen: UV fototherapie, Transcutane elektrische zenuwstimulatie
(TENS) of acupunctuur.
Pruritis cum materia
- Behandelen van primaire dermatose, vaak met lokale corticosteroïden
Bronnen
- https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ptxt/Pruritus.htm
- http://www.med-info.nl/Afwijking_DERMATOLOGIE%20-%20Algemeen%20-
%20pruritis.html
- Textbook of Dermatology
, Leerdoel Chirurgie Casuïstiek
Veranderd Defecatiepatroon
Beantwoord de volgende vragen over de casuïstiek:
- Wat wil de huisarts nog meer weten
- Welk specifiek lichamelijk onderzoek zou u als eerste willen verrichten
- Wat is uw differentiële diagnose?
Chronisch oedeem
Er zijn 3 soorten oedeem. Lymfoedeem, veneus oedeem en lipoedeem.
Lymfoedeem ontstaat door een beschadiging of fout in het lymfestelsel. Dit kan primair zijn,
aangeboren, en secundair waarbij het lymfetransportsysteem verstoord is en vaak in combinatie
met een pathologisch verhoogd lymfeaanbod.
Veneus oedeem kan ontstaan als gevolg van veneuze insufficiëntie. Andere tekenen van veneuze
insufficientie: ulcers, die nat zijn en vaak op de malleolus zitten. Het is ook minder pijnlijk. Ook zie je
spataderen (varices), hyperpigmentatie (veneuze druk stijgt centraal erytrocyten worden uit de
bloedbaan gedrukt gaan dood: laten kleurstof achter). Oedeem. Belangrijke risicofactor is een
trombosebeen. Is het aan 1 kant of aan beide kanten?: cardiaal verwacht je aan 2 kanten: ook
verwacht je dan benauwdheid bij platliggen of bij inspanning. Vraag ook naar voorgeschiedenis: of
iemand ooit iets cardiaals heeft doorgemaakt, pijn op de borst, coronair lijden. LO bij cardiale
problematiek: CVD meten, Ascites (door stuwing in v. cava inferior), vergrote lever. Ook even naar
longen luisteren of er crepitaties zijn.
- Arteriele insufficientie is geen oorzaak van oedeem maar kun je wel als volgt herkennen.
Lipodeem ontstaat door een ophoping van vocht en vet. Dit is chronisch.
Verschil pitting en non-pitting oedeem
Bij pitting oedeem kun je een kuiltje in de huid drukken, deze blijft even staan na het indrukken.
Bij non-pitting oedeem is het oedeem niet indrukbaar. Dit zijn tekenen van fibrosering van het
oedeem.
