Samenvatting semester 3
Human Movement and Sports in 2028 Hoofdstuk 2
2.2 Ontwikkeling in de lichamelijke opvoeding.
- Toenadering sport en lichamelijke opvoeding.
- Steeds meer schoolsport.
- Lichamelijke opvoeding gaat de school uit.
o SOK-programma’s (sportoriëntatie en keuze), meer op locatie sport zelf.
- Sportklassen voor getalenteerde en/of enthousiaste sporters.
- Lichamelijke opvoeding als keuze-examenvak.
- Bewegen en sport in het mbo.
o Komt weer meer terug.
- Nieuw beroepsprofiel leraar lichamelijke opvoeding.
2.3 Algemene ontwikkelingen in het onderwijs.
- Aandacht voor kernvakken.
- Scholen als totaalpakketaanbieders.
o Scholen worden steeds meer instellingen.
- Deregulering en profilering.
o Overheid laat scholen meer vrij in keuzes eigen profiel en eigen
onderwijsontwikkeling.
o profileren door speciale aandacht voor bepaalde leerlingen. (sportieve school)
- Ontwikkeling naar leergebieden en competentiegericht onderwijs.
o Kennis gerichte vakkenstructuur wordt meer los gelaten.
- Toenemende diversiteit.
o “Weer samen naar school”. Remming van het speciaal onderwijs.
o Meer nationaliteiten.
- Bevoegd of bekwaam: veranderende bevoegdheidsregeling bewegingsonderwijs in het
basisonderwijs.
- Nieuwe typen sportprofessionals op de markt.
2.4 Ontwikkelingen in de ‘buitenwereld’ om het (bewegings) onderwijs heen.
- Sport en bewegen als middel voor maatschappelijk nut.
o Overgewicht, gezonde leefstijl, bevorderen sociale integratie en maatschappelijke
betrokkenheid.
- De economische betekenis van sport.
- Een marktgerichte aanpak van sport en bewegen.
- Bewegingscultuur verandert en differentieert
o Bewegingsactiviteiten die jongeren doen veranderen.
2.5 Algemeen maatschappelijke ontwikkelingen.
Vijf i’s:
- Individualisering.
o Eigen verantwoordelijkheid.
- Betekenis voor lichamelijke opvoeding.
o “I want it here, and i want it now”.
- Intensivering.
o “living to the max”.
- Betekenis voor lichamelijke opvoeding.
o Meer sporten met kcik.
- Informalisering.
o Traditionele gezagsverhoudingen bij dienstverlening niet meer vanzelfsprekend.
1
, - Betekenis voor lichamelijke opvoeding
o Gezag leraar is niet meer vanzelfsprekend.
- Informatisering.
o Van alles is zichtbaar, transparant, meetbaar en communicabel.
- Betekenis voor lichamelijk opvoeding.
o Scholen bieden meer transparantie, openheid en duidelijkheid.
- Internationalisering.
o Komst internet en intranet. Klant niet meer afhankelijk van winkel om de hoek.
- Betekenis voor lichamelijke opvoeding.
o Onderwijs is meet internationaal gericht.
Human Movement and Sports in 2028 hoofdstuk 4
Doelen zijn vooral gelegen in het door de leerlingen doen verwerven van een meervoudige
deelnamebekwaamheid aan sport- en bewegingssituaties.
Opbrengst scenarioconferenties:
Voornaamste uitgangspunt voor
HM&S is ook in 2028 dat jeugdigen op
school, steeds vanuit een pedagogisch
perspectief, (meer) bekwaam raken
voor deelname aan sport en
bewegingssituaties, als onderdeel van
een gezonde en actieve leefstijl.
Overzichtsfiguur, die een uitgebreide
en aangepaste versie is dan die van
hierboven:
4.3 Pedagogisch perspectief
HM&S als een regulier leergebied
2
,Onderwijs in bewegen en sport is een specifiek onderdeel binnen het geheel van de opvoeding,
vanuit een nadrukkelijke bezinning op de lichamelijkheid van jonge mensen en op de opvoedkundige
en vormende waarden van het bewegen.
Introduceren in relevante bestaansvelden
Een belangrijke bijdrage aan het opvoedingstotaal is leerlingen introduceren en wegwijs maken in de
wereld van bewegen en sport. Dat bestaansveld duiden we aan met bewegingscultuur of sport en
bewegingssituaties en daarin gaat het om specifieke vormen van menselijk gedrag, om activiteiten
waarbij bewegen gethematiseerd wordt.
Bijdrage aan algemene persoonlijke ontwikkeling
Anderen zien het volgende: dat alles wat een docent met leerlingen doet, gekleurd wordt door en
een bijdrage moet leveren aan die volwassenwording, aan die persoonlijke ontwikkeling. Hierbij is er
tussen leraar en leerling voortdurend sprake van een waardenrealisatie.
Verder gaat het bij HM&S om leren omgaan met normen en regels, verantwoording voor elkaar
nemen, rekening leren houden met elkaar mogelijkheden, maar ook om eigen grenzen te verkennen
en te verleggen en te leren over het leerproces dat daarmee gepaard gaat, het ontwikkelen van
sociale en communicatieve vaardigheden en om leren leren. Aandacht hiervoor leidt echter (slechts)
vooral tot een contextgebonden ontwikkelingsresultaat.
4.4 leren deelnemen aan sport- en bewegingssituaties
Globaal zou je kunnen zeggen dat het in sport- en bewegingssituaties gaat om een specifieke vorm
van menselijk handelen, waarbij het bewegen dominant is, of waarin het bewegen gethematiseerd
wordt. De essentie is dat er aan bewegingssituaties wordt deelgenomen. Deze spelen zich in
verschillende maatschappelijke contexten en verbanden af.
Deelnemen aan sport- en bewegingssituaties dient een individueel en een maatschappelijk belang
Om de meerwaarde van sport en bewegen te kunnen realiseren, moet aan voorwaarden worden
voldaan. Deze kunnen globaal onder drie noemers worden gebracht:
- Er wordt gebruik gemaakt van de intrinsieke kracht van de sport; de basis is dat de leerlingen
de sport- en bewegingsactiviteiten graag doen.
- De meerwaarde wordt bewust en doelmatig nagestreefd
- Er bestaat een gunstig sociaal-pedagogisch klimaat waarbinnen kinderen zich veilig voelen en
zich kunnen ontwikkelen.
4.5 meervoudige deelnamebekwaamheid is nodig
Wie aan bewegingssituaties deelneemt, heeft verschillende typen ‘bekwaamheden’ nodig:
- Bewegingsbekwaamheid breed en wendbaar bewegingsrepertoire en wendbare
bewegingssituaties.
- Regelbekwaamheid in verschillende rollen deelnemen aan sport- en bewegingssituaties.
- Omgangsbekwaamheid in verschillende situaties kunnen inspelen op verwachtingen van
anderen en rekening houden met eigenschappen en mogelijkheden.
- Veel kennis en inzicht in sport- en bewegingssituaties. Deelname aan bewegingssituaties
vraagt, als voorwaarde voor adequaat handelen, om kennis over en inzicht in
bewegingssituaties en om zelfkennis.
- Plezier hebben in bewegen, in het doen van de sport- en bewegingssituaties zelf. De
motivatie van mensen om sport te gaan beoefenen, ligt voor alles in de intrinsieke waarde
van sport.
- Samen verantwoord bewegen. Op een adequate wijze en respectvol met anderen om gaan.
3
, 4.6 Meervoudige deelnamebekwaamheid is een opdracht voor de school
Binnen het leergebied HM&S
Wordt onderwijs door teams van goed opgeleide specialisten verzorgd die in staat zijn de
voor adequate deelname aan de bewegingscultuur vereiste competenties bij te brengen.
Worden de sportervaringen die buiten de school worden opgedaan bijgesteld en aangevuld.
Leren jongeren een manier van omgaan met de eigen lichamelijkheid en bewegingscultuur te
vinden die ook op latere leeftijd van belang is.
Bereiken we alle jongeren.
Mikken we op actief en zelfstandig leren
Wordt een adequaat pedagogisch klimaat geboden
4.7 Een actieve en gezonde leefstijl
Vele scholen houden zich bezig met de fitheid van hun leerlingen. Dat zou kunnen betekenen:
- Monitoren van fitheid, de fysieke factoren die ook verantwoordelijk zijn voor de wijze van
deelnemen aan sport- en bewegingssituaties
- Monitoren van het gewicht en signaleren van overwicht en obesitas
- Monitoren hoeveel leerlingen bewegen
- Waar nodig een extra bewegingsaanbod creëren voor leerlingen.
- Waar nodig ouders adviseren over gezonde voeding en andere leefstijlfactoren
Vakconpeten
Binnen een vakconcept vindt er samenhang plaats van vier didactische hoofdvragen. Er is relatie
tussen rechtvaardiging, doel, methode en evaluatie. De samenhang komt tot stand bij het nadenken
van het te geven onderwijs en bij het nemen van plannings-, realisering-, en evaluatiebeslissingen.
De term ‘vakconcept’ staat voor het geheel van opvattingen over de identiteit en de functie van het
vak in de school. Vakconcept kant ook vakvisie of vakopvatting zijn. Er is een bundeling van visies die
sturend is en richting geeft aan het beroep al LO leerkracht.
Vakconcept wordt door het schoolteam samengesteld. Hierin staat aangegeven hoe de leerkrachten
invulling geven aan de lessen in het bewegingsonderwijs.
Een vakconcept kent twee dimensies, namelijk feitelijk en normatief. Feitelijk geeft beschrijving van
wat het vak is en normatief gaat om een aanwijzing van wat het vak behoort te zijn.
Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen het geleefde, gesproken en besproken vakconcept.
- Geleefde vakconcept: ‘eigen’ vakopvatting van leerkracht zichtbaar. Beroepsmatig doen en
laten van leerkracht staat centraal. feitelijke dimensie aan de orde.
- Gesproken vakconcept: het beeld van de mens over het vak. Gaat met name over
praktijksituaties en kent vaak nog tegenstrijdigheid en onsamenhangendheid.
- Besproken vakconcept: door middel van discussies door verschillende vakopvattingen van
leerkrachten, een nieuw of aangepast vakconcept gevormd worden. Ook reflectie op
bestaande visies, met als doel om uiteindelijk een gezamenlijk en algemeen vakconcept te
formuleren. zowel feitelijk als normatieve dimensie.
1 geleefd vakconcept 2 gesproken vakconcept 3 besproken vakconcept.
4
Human Movement and Sports in 2028 Hoofdstuk 2
2.2 Ontwikkeling in de lichamelijke opvoeding.
- Toenadering sport en lichamelijke opvoeding.
- Steeds meer schoolsport.
- Lichamelijke opvoeding gaat de school uit.
o SOK-programma’s (sportoriëntatie en keuze), meer op locatie sport zelf.
- Sportklassen voor getalenteerde en/of enthousiaste sporters.
- Lichamelijke opvoeding als keuze-examenvak.
- Bewegen en sport in het mbo.
o Komt weer meer terug.
- Nieuw beroepsprofiel leraar lichamelijke opvoeding.
2.3 Algemene ontwikkelingen in het onderwijs.
- Aandacht voor kernvakken.
- Scholen als totaalpakketaanbieders.
o Scholen worden steeds meer instellingen.
- Deregulering en profilering.
o Overheid laat scholen meer vrij in keuzes eigen profiel en eigen
onderwijsontwikkeling.
o profileren door speciale aandacht voor bepaalde leerlingen. (sportieve school)
- Ontwikkeling naar leergebieden en competentiegericht onderwijs.
o Kennis gerichte vakkenstructuur wordt meer los gelaten.
- Toenemende diversiteit.
o “Weer samen naar school”. Remming van het speciaal onderwijs.
o Meer nationaliteiten.
- Bevoegd of bekwaam: veranderende bevoegdheidsregeling bewegingsonderwijs in het
basisonderwijs.
- Nieuwe typen sportprofessionals op de markt.
2.4 Ontwikkelingen in de ‘buitenwereld’ om het (bewegings) onderwijs heen.
- Sport en bewegen als middel voor maatschappelijk nut.
o Overgewicht, gezonde leefstijl, bevorderen sociale integratie en maatschappelijke
betrokkenheid.
- De economische betekenis van sport.
- Een marktgerichte aanpak van sport en bewegen.
- Bewegingscultuur verandert en differentieert
o Bewegingsactiviteiten die jongeren doen veranderen.
2.5 Algemeen maatschappelijke ontwikkelingen.
Vijf i’s:
- Individualisering.
o Eigen verantwoordelijkheid.
- Betekenis voor lichamelijke opvoeding.
o “I want it here, and i want it now”.
- Intensivering.
o “living to the max”.
- Betekenis voor lichamelijke opvoeding.
o Meer sporten met kcik.
- Informalisering.
o Traditionele gezagsverhoudingen bij dienstverlening niet meer vanzelfsprekend.
1
, - Betekenis voor lichamelijke opvoeding
o Gezag leraar is niet meer vanzelfsprekend.
- Informatisering.
o Van alles is zichtbaar, transparant, meetbaar en communicabel.
- Betekenis voor lichamelijk opvoeding.
o Scholen bieden meer transparantie, openheid en duidelijkheid.
- Internationalisering.
o Komst internet en intranet. Klant niet meer afhankelijk van winkel om de hoek.
- Betekenis voor lichamelijke opvoeding.
o Onderwijs is meet internationaal gericht.
Human Movement and Sports in 2028 hoofdstuk 4
Doelen zijn vooral gelegen in het door de leerlingen doen verwerven van een meervoudige
deelnamebekwaamheid aan sport- en bewegingssituaties.
Opbrengst scenarioconferenties:
Voornaamste uitgangspunt voor
HM&S is ook in 2028 dat jeugdigen op
school, steeds vanuit een pedagogisch
perspectief, (meer) bekwaam raken
voor deelname aan sport en
bewegingssituaties, als onderdeel van
een gezonde en actieve leefstijl.
Overzichtsfiguur, die een uitgebreide
en aangepaste versie is dan die van
hierboven:
4.3 Pedagogisch perspectief
HM&S als een regulier leergebied
2
,Onderwijs in bewegen en sport is een specifiek onderdeel binnen het geheel van de opvoeding,
vanuit een nadrukkelijke bezinning op de lichamelijkheid van jonge mensen en op de opvoedkundige
en vormende waarden van het bewegen.
Introduceren in relevante bestaansvelden
Een belangrijke bijdrage aan het opvoedingstotaal is leerlingen introduceren en wegwijs maken in de
wereld van bewegen en sport. Dat bestaansveld duiden we aan met bewegingscultuur of sport en
bewegingssituaties en daarin gaat het om specifieke vormen van menselijk gedrag, om activiteiten
waarbij bewegen gethematiseerd wordt.
Bijdrage aan algemene persoonlijke ontwikkeling
Anderen zien het volgende: dat alles wat een docent met leerlingen doet, gekleurd wordt door en
een bijdrage moet leveren aan die volwassenwording, aan die persoonlijke ontwikkeling. Hierbij is er
tussen leraar en leerling voortdurend sprake van een waardenrealisatie.
Verder gaat het bij HM&S om leren omgaan met normen en regels, verantwoording voor elkaar
nemen, rekening leren houden met elkaar mogelijkheden, maar ook om eigen grenzen te verkennen
en te verleggen en te leren over het leerproces dat daarmee gepaard gaat, het ontwikkelen van
sociale en communicatieve vaardigheden en om leren leren. Aandacht hiervoor leidt echter (slechts)
vooral tot een contextgebonden ontwikkelingsresultaat.
4.4 leren deelnemen aan sport- en bewegingssituaties
Globaal zou je kunnen zeggen dat het in sport- en bewegingssituaties gaat om een specifieke vorm
van menselijk handelen, waarbij het bewegen dominant is, of waarin het bewegen gethematiseerd
wordt. De essentie is dat er aan bewegingssituaties wordt deelgenomen. Deze spelen zich in
verschillende maatschappelijke contexten en verbanden af.
Deelnemen aan sport- en bewegingssituaties dient een individueel en een maatschappelijk belang
Om de meerwaarde van sport en bewegen te kunnen realiseren, moet aan voorwaarden worden
voldaan. Deze kunnen globaal onder drie noemers worden gebracht:
- Er wordt gebruik gemaakt van de intrinsieke kracht van de sport; de basis is dat de leerlingen
de sport- en bewegingsactiviteiten graag doen.
- De meerwaarde wordt bewust en doelmatig nagestreefd
- Er bestaat een gunstig sociaal-pedagogisch klimaat waarbinnen kinderen zich veilig voelen en
zich kunnen ontwikkelen.
4.5 meervoudige deelnamebekwaamheid is nodig
Wie aan bewegingssituaties deelneemt, heeft verschillende typen ‘bekwaamheden’ nodig:
- Bewegingsbekwaamheid breed en wendbaar bewegingsrepertoire en wendbare
bewegingssituaties.
- Regelbekwaamheid in verschillende rollen deelnemen aan sport- en bewegingssituaties.
- Omgangsbekwaamheid in verschillende situaties kunnen inspelen op verwachtingen van
anderen en rekening houden met eigenschappen en mogelijkheden.
- Veel kennis en inzicht in sport- en bewegingssituaties. Deelname aan bewegingssituaties
vraagt, als voorwaarde voor adequaat handelen, om kennis over en inzicht in
bewegingssituaties en om zelfkennis.
- Plezier hebben in bewegen, in het doen van de sport- en bewegingssituaties zelf. De
motivatie van mensen om sport te gaan beoefenen, ligt voor alles in de intrinsieke waarde
van sport.
- Samen verantwoord bewegen. Op een adequate wijze en respectvol met anderen om gaan.
3
, 4.6 Meervoudige deelnamebekwaamheid is een opdracht voor de school
Binnen het leergebied HM&S
Wordt onderwijs door teams van goed opgeleide specialisten verzorgd die in staat zijn de
voor adequate deelname aan de bewegingscultuur vereiste competenties bij te brengen.
Worden de sportervaringen die buiten de school worden opgedaan bijgesteld en aangevuld.
Leren jongeren een manier van omgaan met de eigen lichamelijkheid en bewegingscultuur te
vinden die ook op latere leeftijd van belang is.
Bereiken we alle jongeren.
Mikken we op actief en zelfstandig leren
Wordt een adequaat pedagogisch klimaat geboden
4.7 Een actieve en gezonde leefstijl
Vele scholen houden zich bezig met de fitheid van hun leerlingen. Dat zou kunnen betekenen:
- Monitoren van fitheid, de fysieke factoren die ook verantwoordelijk zijn voor de wijze van
deelnemen aan sport- en bewegingssituaties
- Monitoren van het gewicht en signaleren van overwicht en obesitas
- Monitoren hoeveel leerlingen bewegen
- Waar nodig een extra bewegingsaanbod creëren voor leerlingen.
- Waar nodig ouders adviseren over gezonde voeding en andere leefstijlfactoren
Vakconpeten
Binnen een vakconcept vindt er samenhang plaats van vier didactische hoofdvragen. Er is relatie
tussen rechtvaardiging, doel, methode en evaluatie. De samenhang komt tot stand bij het nadenken
van het te geven onderwijs en bij het nemen van plannings-, realisering-, en evaluatiebeslissingen.
De term ‘vakconcept’ staat voor het geheel van opvattingen over de identiteit en de functie van het
vak in de school. Vakconcept kant ook vakvisie of vakopvatting zijn. Er is een bundeling van visies die
sturend is en richting geeft aan het beroep al LO leerkracht.
Vakconcept wordt door het schoolteam samengesteld. Hierin staat aangegeven hoe de leerkrachten
invulling geven aan de lessen in het bewegingsonderwijs.
Een vakconcept kent twee dimensies, namelijk feitelijk en normatief. Feitelijk geeft beschrijving van
wat het vak is en normatief gaat om een aanwijzing van wat het vak behoort te zijn.
Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen het geleefde, gesproken en besproken vakconcept.
- Geleefde vakconcept: ‘eigen’ vakopvatting van leerkracht zichtbaar. Beroepsmatig doen en
laten van leerkracht staat centraal. feitelijke dimensie aan de orde.
- Gesproken vakconcept: het beeld van de mens over het vak. Gaat met name over
praktijksituaties en kent vaak nog tegenstrijdigheid en onsamenhangendheid.
- Besproken vakconcept: door middel van discussies door verschillende vakopvattingen van
leerkrachten, een nieuw of aangepast vakconcept gevormd worden. Ook reflectie op
bestaande visies, met als doel om uiteindelijk een gezamenlijk en algemeen vakconcept te
formuleren. zowel feitelijk als normatieve dimensie.
1 geleefd vakconcept 2 gesproken vakconcept 3 besproken vakconcept.
4
