JAV
Deeltentamen 4
Drie perspectieven op de Harvey Weinstein zaak
Hollywood-producent Harvey Weinstein werd in november 2017 voor het eerst
beschuldigd van ongepast en grensoverschrijdend gedrag door middel van een
artikel in The New York Times. Hierna volgden ruim tachtig modellen en actrices
die slachtoffer waren geworden van verschillende ongewenste seksuele
handelingen van Weinstein. Enkelen van hen hebben onder dwang een
zwijgcontract moeten ondertekenen maar na deze onthulling kwam de
internationale #MeToo-beweging op gang en klaagden Jessica Mann en Miriam
Haley Weinstein aan wegens verkrachting en aanranding. 1 In dit essay zal de
casus worden besproken vanuit een strafrechtelijk, privaatrechtelijk en
rechtssociologisch perspectief. Na een uiteenzetting van de relevante strafbare
misdrijven zal de vraag met betrekking tot de rechtsgeldigheid van de
zwijgcontracten worden overwogen en tot slot de rechtssociologische benadering
naming, blaming and claming worden gereflecteerd op de casus.
Strafrecht
In 1991 werd art. 242 Sr uitgebreid door ‘of een andere feitelijkheid’ in de
delictsomschrijving op te nemen.2 Deze uitbreiding omvat de fysieke of
psychische druk die de verdachte kan uitoefenen en waartegen het slachtoffer
geen weerstand kan bieden.3 In deze casus bracht Weinstein zijn slachtoffers in
een afhankelijke positie door te dreigen hun carrière te beëindigen wanneer zij
niet zouden zwijgen over zijn gedragingen. Het creëren van deze
afhankelijkheidsrelatie wordt erkend als een vorm van een feitelijkheid. 4 Deze
feitelijkheid dient vervolgens te hebben geleid tot het onder dwang ondergaan
van handelingen door het slachtoffer. Het begrip dwingen kan echter enkel
bewezen worden verklaard wanneer er sprake is van opzet van de verdachte.
Binnen het strafrecht worden drie gradaties van opzet onderscheden waarvan de
onderste graad, voorwaardelijk opzet, wordt gedefinieerd als: willens en wetens
de aanmerkelijke kans aanvaarden op het intreden van een strafbaar feit. 5 De
Hoge Raad heeft in een uitspraak vastgesteld dat voorwaardelijk opzet bewezen
kan worden verklaard wanneer seksuele handelingen plaatsvinden tegen de wil
van het slachtoffer, ook als deze zich hier niet tegen verzet. 6 Ondanks dat niet
alle slachtoffers zich fysiek hebben verzet in deze casus hebben zij dit mondeling
kenbaar gemaakt en zijn hier enkele opnames van vastgelegd. Op grond hiervan
kan worden vastgesteld dat Weinstein de aanmerkelijke kans heeft aanvaard op
het intreden van een strafbaar feit nu de handelingen tegen de wil van de
slachtoffers hebben plaatsgevonden. Tot slot dienen de handelingen zoals
hierboven beschreven bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel
binnendringen van het lichaam. Dit bestanddeel ziet op het genitaal, oraal of
anaal binnendringen van het lichaam met een seksuele strekking. 7 Verschillende
slachtoffers klaagden Weinstein aan wegens verkrachting en ongewenste orale
seks.8
__________________________________________________________________________________
1
’23 jaar cel voor Harvey Weinstein, ‘tranen van verbazing’ bij MeToo-beweging’,
NOS 8 juni 2020.
2
Kamerstukken II 89/90, 20930, nr. 7, p.9
3
Noyon/Langemerijer/Remmelink, art. 242 Sr, aant. 2.
4
HR 16 november 1999, NJ 2000/125.
Deeltentamen 4
Drie perspectieven op de Harvey Weinstein zaak
Hollywood-producent Harvey Weinstein werd in november 2017 voor het eerst
beschuldigd van ongepast en grensoverschrijdend gedrag door middel van een
artikel in The New York Times. Hierna volgden ruim tachtig modellen en actrices
die slachtoffer waren geworden van verschillende ongewenste seksuele
handelingen van Weinstein. Enkelen van hen hebben onder dwang een
zwijgcontract moeten ondertekenen maar na deze onthulling kwam de
internationale #MeToo-beweging op gang en klaagden Jessica Mann en Miriam
Haley Weinstein aan wegens verkrachting en aanranding. 1 In dit essay zal de
casus worden besproken vanuit een strafrechtelijk, privaatrechtelijk en
rechtssociologisch perspectief. Na een uiteenzetting van de relevante strafbare
misdrijven zal de vraag met betrekking tot de rechtsgeldigheid van de
zwijgcontracten worden overwogen en tot slot de rechtssociologische benadering
naming, blaming and claming worden gereflecteerd op de casus.
Strafrecht
In 1991 werd art. 242 Sr uitgebreid door ‘of een andere feitelijkheid’ in de
delictsomschrijving op te nemen.2 Deze uitbreiding omvat de fysieke of
psychische druk die de verdachte kan uitoefenen en waartegen het slachtoffer
geen weerstand kan bieden.3 In deze casus bracht Weinstein zijn slachtoffers in
een afhankelijke positie door te dreigen hun carrière te beëindigen wanneer zij
niet zouden zwijgen over zijn gedragingen. Het creëren van deze
afhankelijkheidsrelatie wordt erkend als een vorm van een feitelijkheid. 4 Deze
feitelijkheid dient vervolgens te hebben geleid tot het onder dwang ondergaan
van handelingen door het slachtoffer. Het begrip dwingen kan echter enkel
bewezen worden verklaard wanneer er sprake is van opzet van de verdachte.
Binnen het strafrecht worden drie gradaties van opzet onderscheden waarvan de
onderste graad, voorwaardelijk opzet, wordt gedefinieerd als: willens en wetens
de aanmerkelijke kans aanvaarden op het intreden van een strafbaar feit. 5 De
Hoge Raad heeft in een uitspraak vastgesteld dat voorwaardelijk opzet bewezen
kan worden verklaard wanneer seksuele handelingen plaatsvinden tegen de wil
van het slachtoffer, ook als deze zich hier niet tegen verzet. 6 Ondanks dat niet
alle slachtoffers zich fysiek hebben verzet in deze casus hebben zij dit mondeling
kenbaar gemaakt en zijn hier enkele opnames van vastgelegd. Op grond hiervan
kan worden vastgesteld dat Weinstein de aanmerkelijke kans heeft aanvaard op
het intreden van een strafbaar feit nu de handelingen tegen de wil van de
slachtoffers hebben plaatsgevonden. Tot slot dienen de handelingen zoals
hierboven beschreven bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel
binnendringen van het lichaam. Dit bestanddeel ziet op het genitaal, oraal of
anaal binnendringen van het lichaam met een seksuele strekking. 7 Verschillende
slachtoffers klaagden Weinstein aan wegens verkrachting en ongewenste orale
seks.8
__________________________________________________________________________________
1
’23 jaar cel voor Harvey Weinstein, ‘tranen van verbazing’ bij MeToo-beweging’,
NOS 8 juni 2020.
2
Kamerstukken II 89/90, 20930, nr. 7, p.9
3
Noyon/Langemerijer/Remmelink, art. 242 Sr, aant. 2.
4
HR 16 november 1999, NJ 2000/125.
