Samengevat Arbeid en Gezondheid
Inhoudsopgave
Wat is arbeid?.........................................................................................................................................3
Het nut van arbeid..............................................................................................................................3
Manifeste (bewuste) functie..........................................................................................................3
Latente (onbewuste) functie..........................................................................................................3
Wat is gezondheid?................................................................................................................................4
Individuele gezondheid.......................................................................................................................4
Gezonde organisaties.........................................................................................................................4
Relatie tussen arbeid en gezondheid......................................................................................................4
Labor (arbeid als resultaat).................................................................................................................4
Opus (arbeid als last)..........................................................................................................................4
Arbeid gerelateerde aandoeningen....................................................................................................5
Arbeidsrelevante aandoeningen.........................................................................................................5
Belastbaarheid en belasting en belastende factoren.............................................................................5
Persoonlijke factoren van invloed op belastbaarheid.........................................................................5
Gezondheidsbevordering op het werk...............................................................................................5
Wat kunnen werkgevers doen?.....................................................................................................6
Wat kunnen medewerkers doen....................................................................................................6
Interventies gericht op verbetering van de belastbaarheid van de werknemer.................................7
Beroepziekten........................................................................................................................................8
Corona crisis economische en gezondheidskant....................................................................................8
Wat is (ziekte) verzuim?.........................................................................................................................9
Intern verzuim....................................................................................................................................9
Extern verzuim....................................................................................................................................9
Wit verzuim (25%)..........................................................................................................................9
Grijs verzuim (70%).........................................................................................................................9
Zwart verzuim (5%).......................................................................................................................10
Soorten ziekteverzuim......................................................................................................................10
Verzuimbeleid (wat gaan we doen)......................................................................................................10
1. Preventief beleid...........................................................................................................................10
2. Drempelverhogend beleid (onnodige ziekmeldingen voorkomen)...............................................10
3. Curatief beleid (re- integratie)......................................................................................................10
Waarom verzuim beheersen?..........................................................................................................10
Kosten van ziekteverzuim.................................................................................................................11
, Baten van verzuimmanagement.......................................................................................................11
Verzuim registreren..........................................................................................................................12
Verzuimcijfers...................................................................................................................................12
Verzuimmanagement (hoe gaan we het doen?)..................................................................................12
Het verzuimproces (gedragsmodel)......................................................................................................13
Oorzaken van verzuim als begin van de oplossing (model Berk)..........................................................15
Kwaliteit van Arbeid.............................................................................................................................16
De arbeidsinhoud.............................................................................................................................17
De arbeidsomstandigheden..............................................................................................................17
..........................................................................................................................................................18
De arbeidsverhoudingen..................................................................................................................18
De arbeidsvoorwaarden...................................................................................................................18
Arbodienst............................................................................................................................................19
Voorwaarden voor de maatwerkregeling.........................................................................................19
Wetgeving omtrent arbeidsomstandigheden...................................................................................19
Arbowet........................................................................................................................................19
Arbobesluit...................................................................................................................................19
Arboregeling.................................................................................................................................19
Nieuwe Arbowet...............................................................................................................................20
Arbowet taken..................................................................................................................................20
Arbobesluit en Arbo regeling............................................................................................................20
Arbobeleidsverplichtingen voor werkgevers........................................................................................21
RI&E (Risico inventarisatie- en evaluatie).............................................................................................21
Arbeidsveiligheid en Arbeidsrisico’s.....................................................................................................22
Arbeidsrisico’s en de wet..................................................................................................................22
Preventiebeleid................................................................................................................................22
Preventie..........................................................................................................................................22
Arbeidsveiligheid..............................................................................................................................22
Arbeidsrisico’s..................................................................................................................................23
Fysieke belasting...........................................................................................................................23
Mentale belasting.........................................................................................................................23
Directe omgeving van medewerkers............................................................................................23
Professionals die zich bezig houden met de kwaliteit van de arbeid....................................................24
Werkgever/bedrijf............................................................................................................................24
Huisarts.............................................................................................................................................24
Arbodienst........................................................................................................................................24
, Bedrijfsarts...................................................................................................................................24
Arbo arts.......................................................................................................................................25
UWV.................................................................................................................................................25
De arbeidsdeskundige..................................................................................................................26
De casemanager...............................................................................................................................26
HRM..................................................................................................................................................27
Gezondheidsbevordering op het werk.................................................................................................27
Mentale aspecten.................................................................................................................................27
1. Welzijn..........................................................................................................................................27
2. Werkdruk......................................................................................................................................28
3. Stress............................................................................................................................................28
4. Mentale overbelasting..................................................................................................................28
Werkstress (beroepsziekte nummer 1).........................................................................................29
Overspanning................................................................................................................................29
Burn- out......................................................................................................................................30
Schokkende gebeurtenissen.........................................................................................................31
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)........................................................................................31
Coping...........................................................................................................................................31
COMBINATIEOPDRACHT.......................................................................................................................31
Wat is arbeid?
• Doelgericht betekenisvolle diensten leveren voor een passende beloning (kuiper). Bewust
naar een eindproduct werken.
• Vijf perspectieven
1. Economisch : Bijdrage aan bruto nationaal product
2. Psychologisch : Betekenis voor het individu
3. Sociologische : Nut voor de maatschappij
4. Filosofisch : Levenswaarde, menswording
5. Ethisch : Bijdrage aan leven dat de moeite waard is/ arbeid is goed
Het nut van arbeid
Manifeste (bewuste) functie
o Verwerven van inkomen
Latente (onbewuste) functie
o Structuur in het leven
o Sociale contacten en waardering
, o Zelfrespect, zelfontplooiing
o Status en identiteit
Arbeidsparticipatie (arbeidsdeelname)
- Participeren = meedoen
o Baan van 12 uur per week hebben of actief op zoek naar (werkende & werkloze)
o Bruto arbeidsparticipatie: beroepsgeschikte bevolking
o Netto arbeidsparticipatie: daadwerkelijk een betaalde baan (exclusief werklozen)
- Hebben van gezondheidsklachten hoeft geen reden te zijn om niet aan het arbeidsproces
deel te nemen.
o Werkhervatting en herstel van gezondheidsklachten kunnen gelijktijdig plaatsvinden
Wat is gezondheid?
Gezondheid: “Het vermogen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de
fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven”. (kraaijvanger)
Individuele gezondheid
1. Normaal functioneren (“alles zit erop en eraan en werkt”)
2. Betekenis geven aan het leven
3. Participeren in de maatschappij
Gezonde organisaties
1. Normaal functioneren (reserves, trotse medewerkers)
2. Lerende organisatie (innovatief, aanpassen)
3. Duurzaam ondernemen (MVO, 3P)
Relatie tussen arbeid en gezondheid
Labor (arbeid als resultaat)
• Energiebron, uitdaging, zelfverwerkelijking
• ‘Werk als medicijn’
• Accent op gezondheid
Opus (arbeid als last)
• Inspanning, belasting, moeite
• ‘Werk als ziekmaker’
• Accent op economie
Inhoudsopgave
Wat is arbeid?.........................................................................................................................................3
Het nut van arbeid..............................................................................................................................3
Manifeste (bewuste) functie..........................................................................................................3
Latente (onbewuste) functie..........................................................................................................3
Wat is gezondheid?................................................................................................................................4
Individuele gezondheid.......................................................................................................................4
Gezonde organisaties.........................................................................................................................4
Relatie tussen arbeid en gezondheid......................................................................................................4
Labor (arbeid als resultaat).................................................................................................................4
Opus (arbeid als last)..........................................................................................................................4
Arbeid gerelateerde aandoeningen....................................................................................................5
Arbeidsrelevante aandoeningen.........................................................................................................5
Belastbaarheid en belasting en belastende factoren.............................................................................5
Persoonlijke factoren van invloed op belastbaarheid.........................................................................5
Gezondheidsbevordering op het werk...............................................................................................5
Wat kunnen werkgevers doen?.....................................................................................................6
Wat kunnen medewerkers doen....................................................................................................6
Interventies gericht op verbetering van de belastbaarheid van de werknemer.................................7
Beroepziekten........................................................................................................................................8
Corona crisis economische en gezondheidskant....................................................................................8
Wat is (ziekte) verzuim?.........................................................................................................................9
Intern verzuim....................................................................................................................................9
Extern verzuim....................................................................................................................................9
Wit verzuim (25%)..........................................................................................................................9
Grijs verzuim (70%).........................................................................................................................9
Zwart verzuim (5%).......................................................................................................................10
Soorten ziekteverzuim......................................................................................................................10
Verzuimbeleid (wat gaan we doen)......................................................................................................10
1. Preventief beleid...........................................................................................................................10
2. Drempelverhogend beleid (onnodige ziekmeldingen voorkomen)...............................................10
3. Curatief beleid (re- integratie)......................................................................................................10
Waarom verzuim beheersen?..........................................................................................................10
Kosten van ziekteverzuim.................................................................................................................11
, Baten van verzuimmanagement.......................................................................................................11
Verzuim registreren..........................................................................................................................12
Verzuimcijfers...................................................................................................................................12
Verzuimmanagement (hoe gaan we het doen?)..................................................................................12
Het verzuimproces (gedragsmodel)......................................................................................................13
Oorzaken van verzuim als begin van de oplossing (model Berk)..........................................................15
Kwaliteit van Arbeid.............................................................................................................................16
De arbeidsinhoud.............................................................................................................................17
De arbeidsomstandigheden..............................................................................................................17
..........................................................................................................................................................18
De arbeidsverhoudingen..................................................................................................................18
De arbeidsvoorwaarden...................................................................................................................18
Arbodienst............................................................................................................................................19
Voorwaarden voor de maatwerkregeling.........................................................................................19
Wetgeving omtrent arbeidsomstandigheden...................................................................................19
Arbowet........................................................................................................................................19
Arbobesluit...................................................................................................................................19
Arboregeling.................................................................................................................................19
Nieuwe Arbowet...............................................................................................................................20
Arbowet taken..................................................................................................................................20
Arbobesluit en Arbo regeling............................................................................................................20
Arbobeleidsverplichtingen voor werkgevers........................................................................................21
RI&E (Risico inventarisatie- en evaluatie).............................................................................................21
Arbeidsveiligheid en Arbeidsrisico’s.....................................................................................................22
Arbeidsrisico’s en de wet..................................................................................................................22
Preventiebeleid................................................................................................................................22
Preventie..........................................................................................................................................22
Arbeidsveiligheid..............................................................................................................................22
Arbeidsrisico’s..................................................................................................................................23
Fysieke belasting...........................................................................................................................23
Mentale belasting.........................................................................................................................23
Directe omgeving van medewerkers............................................................................................23
Professionals die zich bezig houden met de kwaliteit van de arbeid....................................................24
Werkgever/bedrijf............................................................................................................................24
Huisarts.............................................................................................................................................24
Arbodienst........................................................................................................................................24
, Bedrijfsarts...................................................................................................................................24
Arbo arts.......................................................................................................................................25
UWV.................................................................................................................................................25
De arbeidsdeskundige..................................................................................................................26
De casemanager...............................................................................................................................26
HRM..................................................................................................................................................27
Gezondheidsbevordering op het werk.................................................................................................27
Mentale aspecten.................................................................................................................................27
1. Welzijn..........................................................................................................................................27
2. Werkdruk......................................................................................................................................28
3. Stress............................................................................................................................................28
4. Mentale overbelasting..................................................................................................................28
Werkstress (beroepsziekte nummer 1).........................................................................................29
Overspanning................................................................................................................................29
Burn- out......................................................................................................................................30
Schokkende gebeurtenissen.........................................................................................................31
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)........................................................................................31
Coping...........................................................................................................................................31
COMBINATIEOPDRACHT.......................................................................................................................31
Wat is arbeid?
• Doelgericht betekenisvolle diensten leveren voor een passende beloning (kuiper). Bewust
naar een eindproduct werken.
• Vijf perspectieven
1. Economisch : Bijdrage aan bruto nationaal product
2. Psychologisch : Betekenis voor het individu
3. Sociologische : Nut voor de maatschappij
4. Filosofisch : Levenswaarde, menswording
5. Ethisch : Bijdrage aan leven dat de moeite waard is/ arbeid is goed
Het nut van arbeid
Manifeste (bewuste) functie
o Verwerven van inkomen
Latente (onbewuste) functie
o Structuur in het leven
o Sociale contacten en waardering
, o Zelfrespect, zelfontplooiing
o Status en identiteit
Arbeidsparticipatie (arbeidsdeelname)
- Participeren = meedoen
o Baan van 12 uur per week hebben of actief op zoek naar (werkende & werkloze)
o Bruto arbeidsparticipatie: beroepsgeschikte bevolking
o Netto arbeidsparticipatie: daadwerkelijk een betaalde baan (exclusief werklozen)
- Hebben van gezondheidsklachten hoeft geen reden te zijn om niet aan het arbeidsproces
deel te nemen.
o Werkhervatting en herstel van gezondheidsklachten kunnen gelijktijdig plaatsvinden
Wat is gezondheid?
Gezondheid: “Het vermogen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de
fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven”. (kraaijvanger)
Individuele gezondheid
1. Normaal functioneren (“alles zit erop en eraan en werkt”)
2. Betekenis geven aan het leven
3. Participeren in de maatschappij
Gezonde organisaties
1. Normaal functioneren (reserves, trotse medewerkers)
2. Lerende organisatie (innovatief, aanpassen)
3. Duurzaam ondernemen (MVO, 3P)
Relatie tussen arbeid en gezondheid
Labor (arbeid als resultaat)
• Energiebron, uitdaging, zelfverwerkelijking
• ‘Werk als medicijn’
• Accent op gezondheid
Opus (arbeid als last)
• Inspanning, belasting, moeite
• ‘Werk als ziekmaker’
• Accent op economie
