Samenvatting Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde

Samenvatting hoofdstuk 9 sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde
Negende druk, Bohn Strafleu van Loghum, Jan Stapel & Rob Keukens

o Beroepsgroepen claimen een bepaald domein, dat wil zeggen dat deel van de arbeidsverdeling dat
een beroepsgroep als het hare beschouwt.
o Bij professionalisering van het verpleegkundig beroep gaat het om twee zaken. Enerzijds gaat het om
de positie van de individuele beroepsbeoefenaar oftewel individuele professionalisering, anderzijds
om de positie van het verpleegkundig beroep in de samenleving.
o Volgens de studie van NU’91 zijn er dertien aspecten belangrijk bij de individuele professionalisering.
De belangrijkste zijn duidelijke visie op het beroep, Evidence-bases en methodisch werken, reflecteren
op het handelen…
o De meest gebruikte betekenis van professionalisering is ‘wording tot professie’, dat wil zeggen het
proces waarbij een beroep zodanig verandert dat het de kenmerken van een professie aanneemt.
 Is voltooid als een beroep de kenmerken van een professie heeft. Die kenmerken zijn daarmee
ook doeleinden van professionalisering.

Kenmerken professie, volgens Klinkert zijn er aan de autonomie drie aspecten te onderscheiden:
1. In definiëring van haar taak
2. Kiezen van de wijze waarop ze haar taak vervult.
3. Bepalen van het resultaat van haar handelen.

 Andere kenmerken zijn: opleiding, ethiek, wettelijke bescherming, interne sociale controle,
verantwoordelijkheid voor een hoog goed.

 Degenen die men niet competent acht, probeert men buiten het beroep te houden.
 Tevens probeert men wettelijke bescherming te verkrijgen tegen eventuele concurrenten, hiervoor is
al onderscheid gemaakt tussen titel-en beroepsbescherming.
 Bij titelbescherming hebben diegenen die een bepaalde opleiding hebben voltooid, het wettelijke en
exclusieve recht de desbetreffende titel te voeren.
 Bij beroepsbescherming is de beroepsuitoefening wettelijk voorbehouden aan mensen die aan
bepaalde criteria voldoen.
 Autonomie op een bepaald terrein is alleen mogelijk in geval van beroepsbescherming.
Verpleegkundige kennen alleen titelbescherming.
 Voor professionalisering van het beroep zijn beroepsorganisatie en beroepsinhoudelijke activiteiten
belangrijk.
 Gebruikswaarde is de waarde van de diensten van het beroep voor de samenleving
 Ruilwaarde is datgene wat de beroepsbeoefenaar terugkrijgt voor zijn of haar diensten in termen van
inkomen, status en macht.
 Hoe hoger de gebruikswaarde, hoe hoger de ruilwaarde

 Er is pas sprake van professionalisering wanneer een beroepsgroep collectieve actie onderneemt om
een machtpositie te bereiken
 Collectieve machtspositie moet bevochten worden en is pas aanwezig als die positie algemeen, of in
ieder geval door relevante anderen, wordt geaccepteerd.

 1972 oprichting eerste twee hbo-V’ers
 De jaren negentig van de twintigste eeuw worden gekenmerkt door de overgang van de overheid naar
de markt.
 Tot begin jaren negentig betekende professionalisering streven naar bescherming door de overheid.
 Overheid is zich terughoudender gaan opstellen.
 Moderne professie kan zich niet afsluiten van de buitenwereld, maar moet rekening houden met de
eisen van de omgeving en met name met de eisen van de markt.

 Verpleegkundige beroepsgroep zal zich duidelijk moeten profileren om een sterke positie in de
gezondheidszorg te verkrijgen. Een duidelijk eigen identiteit is noodzakelijk om te overleven op de
markt.

,  Met professionaliseringsdiscussie is anders geworden. Gaat niet meer om streven naar autonomie,
maar om het bereiken van een sterke marktpositie door het aanbieden van een goed product.



Professional: als een beoefenaar van een beroep in de individuele gezondheidszorg ( dus werkzaam in een BIG-
beroep)
- Een professional wordt niet meer gezien als een beoefenaar van een professie in de klassieke zin.

Professionalisering: als het streven van beroepsorganisaties en individuele beroepsbeoefenaren naar verdere
ontwikkeling.
- Wordt niet meer gesproken over het streven naar autonomie

Professionele autonomie: de individuele beroepsbeoefenaar vrij en onafhankelijk is in zijn of haar
beroepsmatig handelen binnen nader te specificeren grenzen.

Professionele standaard: geheel van regels en normen waarmee de hulpverlener bij de uitoefening van zijn of
haar werkzaamheden rekening behoort te houden.

Professionele verantwoordelijkheid: verstaan de bereidheid van de professional om verantwoording af te
leggen voor zijn of haar handelen tegenover de patiënt, de beroepsgenoten en de samenleving.

Professionaliteit: ten slotte wordt bedoeld de specifieke combinatie van kennis, kunde,
persoonlijkheidskenmerken en ethos die nodig zijn om in een bepaald beroep te kunnen functioneren.