THEMA 4
- Kenmerken artrose heup/ knie -
[KNGF Richtlijn artrose]
EPIDEMIOLOGISCHE KENMERKEN
Artrose komt vooral veel voor bij ouderen -> het risico op artrose neemt toe met de
leeftijd
Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening van het houding- en
bewegingsapparaat, waarbij de knie en de heup de meest voorkomende lokalisaties
zijn
Artrose komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen
Het aantal artrose gevallen neemt toe door het toenemende aantal mensen met
overgewicht (risicofactor)
KLINISCHE KENMERKEN
Vooral pijn bij het starten van een beweging en bij langdurig belasten, pijn neemt
toe naarmate de dag vordert. In latere fase ook pijn in rust. Sprake van startstijfheid
die na enkele minuten verdwijnt.
Er kan zwelling worden gepalpeerd in de vorm van osteofyten (benige zwelling) of
wekedelenzwelling.
Soms treedt er een ontstekingsreactie op van het synovium = synovitis -> pijn,
zwelling, temperatuurverhoging in het gewricht.
Stijfheid, vooral startstijfheid die na enkele minuten bewegen wegtrekt.
Crepitaties (krakend geluid bij bewegen) die worden gehoord en gevoeld ->
veroorzaakt door gewrichtsoppervlakken en verdikkingen van gewrichtsranden die
langs ligamenten strijken
Verlies van gewrichtskraakbeen, waarbij soms woekeringen van het bot ontstaan
aan de gewrichtsranden -> osteofyten
Bewegingsbeperking van het gewricht
Deformatie en standsverandering door destructie (afbraak) van gewrichtsstructuren
-> kan leiden tot instabiliteit
Klinisch beeld specifiek voor heupartrose: Klinisch beeld specifiek voor knieartrose:
Leeftijd 45 jaar of ouder Leeftijd 45 jaar of ouder
Pijnklachten langer dan 3 maanden (vooral Pijnklachten langer dan 3 maanden
bij belasten)
Pijn in de lies/ dijbeen/ bil/ lage rug Ochtendstijfheid tot 30 min
Verminderde endorotatie (< 15 graden) + pijn Vaak pijnklachten bij belasten en bij
palpatie
Verminderde exorotatie, extensie en flexie (<
115 graden)
Benig eindgevoel Crepitaties bij bewegingsonderzoek
Krachtsverlies van heupabductoren Gevoeligheid van benige structuren
Startpijn/ -stijfheid bij bewegen Benige zwelling
Pijn bij palpatie van ligamentum inguinale Geen warmte bij palpatie
, Ochtendstijfheid tot 60 min Krachtsverlies van knie-extensoren
Bij zitten geen verergering van de pijn Startpijn/ -stijfheid bij bewegen
PATHOFYSIOLOGISCHE KENMERKEN *
ARTROSE: Een chronisch gewrichtsbeschadigend proces waarbij er o.a. progressief verlies
van gewrichtskraakbeen optreedt waarbij eventueel osteofytvorming plaatsvindt.
- Een mechanisme waarbij het hele gewricht is aangedaan (niet alleen het kraakbeen) dat
gebaseerd is op gebruikersschade en onderbelasting.
- Ook kunnen er veranderingen zijn in het subchondrale bot en gewrichtskapsels en worden
kapsels en ligamenten overmatig gerekt.
OORZAAK: verminderde kwaliteit van het kraakbeen door trauma of verminderde aanmaak
van PG’s/ aggrecanen door onderbelasting of een verminderde turn-over rate van
chondrocyten door het ouder worden.
GEVOLG: afbraak gaat sneller dan aanmaak van PG’s en aggrecanen -> mindere viscositeit
van de matrix (vloeibaarder) -> indrukbaarheid wordt groter -> de zona superficialis wordt
kwetsbaarder en het kraakbeenoppervlak wordt hobbeliger waardoor er stukjes kraakbeen
kunnen afbreken en er synovitis kan ontstaan.
- Onderbelasting zorgt voor een verminderde waterbindende functie van PG’s
- Osteofytvorming zorgt ervoor dat de gewrichtsfunctie verloren gaat
- Een verminderde ‘schuif’ beweging zorgt voor een verminderde ROM
OPLOSSING: (axiaal) blijven belasten stimuleert de aanmaak van chondroblasten in de zona
radiata doordat de gestapelde ketens worden gestimuleerd bij compressie.
Primaire artrose = verminderde kwaliteit van het kraakbeen door biomedische
veranderingen of aanlegstoornissen -> vaak op oudere leeftijd
Secundaire artrose = verminderde kwaliteit van het kraakbeen door een ontstekingsachtige
gewrichtsaandoening (reuma), gewrichtsoperaties of een trauma
We spreken liever niet te snel over ‘slijtage’ tegen een cliënt -> er is fysiologische gezien
meer aan de hand dan alleen slijtage. Ook het subchondrale bot, gewrichtskapsel, menisci
en spieren/ ligamenten spelen hier een rol bij.
Als je tegen een cliënt begint over slijtage zullen ze al snel minder gaan bewegen met de
gedachte het niet verder te willen laten slijten (negatief geladen boodschap).
- Fysiotherapeutisch methodisch handelen bij artrose heup/knie -
[KNGF Richtlijn artrose]
ANAMNESE
Doel = gezondheidsprobleem inventariseren om aangrijpingspunten voor de behandeling te
vinden binnen de competenties van de therapeut. Aan de hand van de ICF Core Set voor
Artrose -> basis voor de anamnese bij patiënten met heup-/ knieartrose
De anamnese moet ook informatie opleveren over de aanwezigheid van eventuele gele en
rode vlaggen en de risicofactoren/ prognostische factoren moeten goed worden
uitgevraagd.
Gele vlaggen: aanwijzingen voor psychosociale en gedragsmatige risicofactoren
Rode vlaggen: patronen van symptomen of tekenen die kunnen wijzen op ernstige
- Kenmerken artrose heup/ knie -
[KNGF Richtlijn artrose]
EPIDEMIOLOGISCHE KENMERKEN
Artrose komt vooral veel voor bij ouderen -> het risico op artrose neemt toe met de
leeftijd
Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening van het houding- en
bewegingsapparaat, waarbij de knie en de heup de meest voorkomende lokalisaties
zijn
Artrose komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen
Het aantal artrose gevallen neemt toe door het toenemende aantal mensen met
overgewicht (risicofactor)
KLINISCHE KENMERKEN
Vooral pijn bij het starten van een beweging en bij langdurig belasten, pijn neemt
toe naarmate de dag vordert. In latere fase ook pijn in rust. Sprake van startstijfheid
die na enkele minuten verdwijnt.
Er kan zwelling worden gepalpeerd in de vorm van osteofyten (benige zwelling) of
wekedelenzwelling.
Soms treedt er een ontstekingsreactie op van het synovium = synovitis -> pijn,
zwelling, temperatuurverhoging in het gewricht.
Stijfheid, vooral startstijfheid die na enkele minuten bewegen wegtrekt.
Crepitaties (krakend geluid bij bewegen) die worden gehoord en gevoeld ->
veroorzaakt door gewrichtsoppervlakken en verdikkingen van gewrichtsranden die
langs ligamenten strijken
Verlies van gewrichtskraakbeen, waarbij soms woekeringen van het bot ontstaan
aan de gewrichtsranden -> osteofyten
Bewegingsbeperking van het gewricht
Deformatie en standsverandering door destructie (afbraak) van gewrichtsstructuren
-> kan leiden tot instabiliteit
Klinisch beeld specifiek voor heupartrose: Klinisch beeld specifiek voor knieartrose:
Leeftijd 45 jaar of ouder Leeftijd 45 jaar of ouder
Pijnklachten langer dan 3 maanden (vooral Pijnklachten langer dan 3 maanden
bij belasten)
Pijn in de lies/ dijbeen/ bil/ lage rug Ochtendstijfheid tot 30 min
Verminderde endorotatie (< 15 graden) + pijn Vaak pijnklachten bij belasten en bij
palpatie
Verminderde exorotatie, extensie en flexie (<
115 graden)
Benig eindgevoel Crepitaties bij bewegingsonderzoek
Krachtsverlies van heupabductoren Gevoeligheid van benige structuren
Startpijn/ -stijfheid bij bewegen Benige zwelling
Pijn bij palpatie van ligamentum inguinale Geen warmte bij palpatie
, Ochtendstijfheid tot 60 min Krachtsverlies van knie-extensoren
Bij zitten geen verergering van de pijn Startpijn/ -stijfheid bij bewegen
PATHOFYSIOLOGISCHE KENMERKEN *
ARTROSE: Een chronisch gewrichtsbeschadigend proces waarbij er o.a. progressief verlies
van gewrichtskraakbeen optreedt waarbij eventueel osteofytvorming plaatsvindt.
- Een mechanisme waarbij het hele gewricht is aangedaan (niet alleen het kraakbeen) dat
gebaseerd is op gebruikersschade en onderbelasting.
- Ook kunnen er veranderingen zijn in het subchondrale bot en gewrichtskapsels en worden
kapsels en ligamenten overmatig gerekt.
OORZAAK: verminderde kwaliteit van het kraakbeen door trauma of verminderde aanmaak
van PG’s/ aggrecanen door onderbelasting of een verminderde turn-over rate van
chondrocyten door het ouder worden.
GEVOLG: afbraak gaat sneller dan aanmaak van PG’s en aggrecanen -> mindere viscositeit
van de matrix (vloeibaarder) -> indrukbaarheid wordt groter -> de zona superficialis wordt
kwetsbaarder en het kraakbeenoppervlak wordt hobbeliger waardoor er stukjes kraakbeen
kunnen afbreken en er synovitis kan ontstaan.
- Onderbelasting zorgt voor een verminderde waterbindende functie van PG’s
- Osteofytvorming zorgt ervoor dat de gewrichtsfunctie verloren gaat
- Een verminderde ‘schuif’ beweging zorgt voor een verminderde ROM
OPLOSSING: (axiaal) blijven belasten stimuleert de aanmaak van chondroblasten in de zona
radiata doordat de gestapelde ketens worden gestimuleerd bij compressie.
Primaire artrose = verminderde kwaliteit van het kraakbeen door biomedische
veranderingen of aanlegstoornissen -> vaak op oudere leeftijd
Secundaire artrose = verminderde kwaliteit van het kraakbeen door een ontstekingsachtige
gewrichtsaandoening (reuma), gewrichtsoperaties of een trauma
We spreken liever niet te snel over ‘slijtage’ tegen een cliënt -> er is fysiologische gezien
meer aan de hand dan alleen slijtage. Ook het subchondrale bot, gewrichtskapsel, menisci
en spieren/ ligamenten spelen hier een rol bij.
Als je tegen een cliënt begint over slijtage zullen ze al snel minder gaan bewegen met de
gedachte het niet verder te willen laten slijten (negatief geladen boodschap).
- Fysiotherapeutisch methodisch handelen bij artrose heup/knie -
[KNGF Richtlijn artrose]
ANAMNESE
Doel = gezondheidsprobleem inventariseren om aangrijpingspunten voor de behandeling te
vinden binnen de competenties van de therapeut. Aan de hand van de ICF Core Set voor
Artrose -> basis voor de anamnese bij patiënten met heup-/ knieartrose
De anamnese moet ook informatie opleveren over de aanwezigheid van eventuele gele en
rode vlaggen en de risicofactoren/ prognostische factoren moeten goed worden
uitgevraagd.
Gele vlaggen: aanwijzingen voor psychosociale en gedragsmatige risicofactoren
Rode vlaggen: patronen van symptomen of tekenen die kunnen wijzen op ernstige
