Chemie blok 2.1 koolhydraten, eiwitten, vetten
Koolhydraten
Een monosacharide is de kleine KH en kan dus niet worden gesplitst in andere koolhydraten. Het bevat
de karakteristieke eigenschappen van een suiker. De belangrijkste MS is glucose. Glucose is dan ook
de centrale verbinding in de chemie van de suikers. Het is de meest voorkomende suiker in de natuur
en het speelt een rol in het metabolisme van alle levende organismen. Glucose is ook wel druivensuiker.
Ook ribose (C5) en fructose (C6) zijn monosachariden. Galactose ook. Simpele, enkele suikers.
Oligosachariden zijn opgebouwd uit een beperkt aantal MS eenheden. Di- en
trisachariden komen daarbij het meest voor. Voorbeeld is sacharose (disacharide: glucose en fructose).
Dit is de gewone tafelsuiker.Glucose is het meest voorkomend in onze voeding. Ook fructose wordt
tegenwoordig steeds meer aan onze voeding toegevoegd, in de vorm van bietsuiker. Sacharose, combi
glucose, fructose. In Nutrition wordt genoemd dat fructose vaak aan dranken wordt toegevoegd als
high-fructose corn syrup, maar dat is in NL veel minder gebruikelijk. Galactose komt als MS nauwelijks
voor in onze voeding, behalve dan dat het natuurlijk een onderdeel is van de disacharide lactose.
Polysachariden zijn opgebouwd uit veel MS eenheden, met name glucose. Cellulose en zetmeel zijn
voorbeelden van veel voorkomende polysachariden.
De stand van de OH groep op het chirale koolstofatoom bepaalt of glucose D of L is. De
stand van de hydroxylgroep aan de verste chirale koolstof, tov de carbonylgroep. De onderste
koolstofatoom heeft een CH2OH groep, waardoor het niet een chiraal atoom is, omdat het niet 4
verschillende groepen gebonden heeft. De configuratie waarin de hydroxylgroep in de projectieformatie
rechts staat D (dextro = rechts) en dezelfde groep links = L (leavo = links). De hoofdletter D of L wordt
vóór de naam van de suiker geplaatst. De ring vorm komt in de natuur het meeste voor.
Dubbelgebonden O van de eerste C doet het met de Oh van nr 5. Alfa glucose Oh op nr 1 omlaag.
De nieuw gevormde OH groep op C1, kan naar boven of naar beneden getekend worden. Zo heeft D-
glucose, 2 stereoisomeren. Alfa D glucose is de bouwsteen van glycogeen. OH groep naar beneden
Beta D glucose is de bouwsteen van cellulose. OH groep omhoog Beta komt vaker voor, maar alpha is
belangrijker omdat het de bouwsteen is van zetmeel en glycogeen. Beta is de bouwsteen van cellulose.
Wat in de plantencel zit.
, Een disacharide, zijn twee aaneengeschakelde monosachariden. Koolhydraten zitten aan elkaar vast
via acetaalgroepen. Je gaat van halfacetaal naar een acetaalgroep door wegsplitsing van water.
De meest bekende 3 zijn maltose, lactose en sucrose. Sucrose is gewone riet- of bietsuiker. (Je ruikt ze
nu als je langs de suikerunie rijdt.) Je hoeft ze niet te kunnen tekenen, maar je moet ze wel kunnen
herkennen. Dat betekent dus ook dat je glucose, van galactose en van fructose moet kunnen
onderscheiden. Disacharides ontstaan dus als acetaal producten (vrij breekbare moleculen), vanuit een
condensatie reactie. Koppeling, waarbij water ontstaat. Tegenovergestelde van
condensatie – hydrolyse. De reactie vindt plaats tussen de anomere hydroxyl groep als een halfacetaal
en een hydroxyl groep van de tweede monosacharide. Hierbij ontstaat een glycosidische binding
tussen; dit is een acetaalbinding tussen 2 monosachariden.
Polysacharides bevatten veel monosachariden eenheden. Ook deze kunnen mbv water
gesplitst worden.
Zetmeel bestaat uit amylose en amylopectine en een groot vertakt deel.
Zetmeel bestaat uit amylose en amylopectine.
Amylose, 2x glucose via een 1,4 binding
Amylose is een paar 100 glucose op een rijtje.
Amylopectine, allemaal glucose, maar met af en toe een aftakking, via een 1,6
glycodische binding. Allemaal 1-4 bindingen, maar op een driesprong, dus ook een 1,6
glycosidische binding.
Als je zetmeel gegeten hebt, wordt dit in je lichaam gesplitst door amylase. Amylase, -ase, is een enzym
en valt amylopectine aan. Amylase splitst om de 2 glucosen, waardoor disachariden van 2x glucose
overblijven, kennen we ook wel als maltose.
Maltase splitst weer maltose en iso-maltase splitst iso-maltose.
Cellulose is 10000 glucoses op een rij. Om en om, goede vorm of in 180 graden gedraaid. Cellulose
wordt gesplitst door cellulase. Cellulase is dus ook een glucosidase. Wij hebben dat enzym cellulase
niet, want zit in plantencellen. Glycogeen lijkt op amylopectine, is alleen wat sterker vertakt en wat
groter. Waar zit onze glycogeen voorraad? In lever en spieren.
Koolhydraten
Een monosacharide is de kleine KH en kan dus niet worden gesplitst in andere koolhydraten. Het bevat
de karakteristieke eigenschappen van een suiker. De belangrijkste MS is glucose. Glucose is dan ook
de centrale verbinding in de chemie van de suikers. Het is de meest voorkomende suiker in de natuur
en het speelt een rol in het metabolisme van alle levende organismen. Glucose is ook wel druivensuiker.
Ook ribose (C5) en fructose (C6) zijn monosachariden. Galactose ook. Simpele, enkele suikers.
Oligosachariden zijn opgebouwd uit een beperkt aantal MS eenheden. Di- en
trisachariden komen daarbij het meest voor. Voorbeeld is sacharose (disacharide: glucose en fructose).
Dit is de gewone tafelsuiker.Glucose is het meest voorkomend in onze voeding. Ook fructose wordt
tegenwoordig steeds meer aan onze voeding toegevoegd, in de vorm van bietsuiker. Sacharose, combi
glucose, fructose. In Nutrition wordt genoemd dat fructose vaak aan dranken wordt toegevoegd als
high-fructose corn syrup, maar dat is in NL veel minder gebruikelijk. Galactose komt als MS nauwelijks
voor in onze voeding, behalve dan dat het natuurlijk een onderdeel is van de disacharide lactose.
Polysachariden zijn opgebouwd uit veel MS eenheden, met name glucose. Cellulose en zetmeel zijn
voorbeelden van veel voorkomende polysachariden.
De stand van de OH groep op het chirale koolstofatoom bepaalt of glucose D of L is. De
stand van de hydroxylgroep aan de verste chirale koolstof, tov de carbonylgroep. De onderste
koolstofatoom heeft een CH2OH groep, waardoor het niet een chiraal atoom is, omdat het niet 4
verschillende groepen gebonden heeft. De configuratie waarin de hydroxylgroep in de projectieformatie
rechts staat D (dextro = rechts) en dezelfde groep links = L (leavo = links). De hoofdletter D of L wordt
vóór de naam van de suiker geplaatst. De ring vorm komt in de natuur het meeste voor.
Dubbelgebonden O van de eerste C doet het met de Oh van nr 5. Alfa glucose Oh op nr 1 omlaag.
De nieuw gevormde OH groep op C1, kan naar boven of naar beneden getekend worden. Zo heeft D-
glucose, 2 stereoisomeren. Alfa D glucose is de bouwsteen van glycogeen. OH groep naar beneden
Beta D glucose is de bouwsteen van cellulose. OH groep omhoog Beta komt vaker voor, maar alpha is
belangrijker omdat het de bouwsteen is van zetmeel en glycogeen. Beta is de bouwsteen van cellulose.
Wat in de plantencel zit.
, Een disacharide, zijn twee aaneengeschakelde monosachariden. Koolhydraten zitten aan elkaar vast
via acetaalgroepen. Je gaat van halfacetaal naar een acetaalgroep door wegsplitsing van water.
De meest bekende 3 zijn maltose, lactose en sucrose. Sucrose is gewone riet- of bietsuiker. (Je ruikt ze
nu als je langs de suikerunie rijdt.) Je hoeft ze niet te kunnen tekenen, maar je moet ze wel kunnen
herkennen. Dat betekent dus ook dat je glucose, van galactose en van fructose moet kunnen
onderscheiden. Disacharides ontstaan dus als acetaal producten (vrij breekbare moleculen), vanuit een
condensatie reactie. Koppeling, waarbij water ontstaat. Tegenovergestelde van
condensatie – hydrolyse. De reactie vindt plaats tussen de anomere hydroxyl groep als een halfacetaal
en een hydroxyl groep van de tweede monosacharide. Hierbij ontstaat een glycosidische binding
tussen; dit is een acetaalbinding tussen 2 monosachariden.
Polysacharides bevatten veel monosachariden eenheden. Ook deze kunnen mbv water
gesplitst worden.
Zetmeel bestaat uit amylose en amylopectine en een groot vertakt deel.
Zetmeel bestaat uit amylose en amylopectine.
Amylose, 2x glucose via een 1,4 binding
Amylose is een paar 100 glucose op een rijtje.
Amylopectine, allemaal glucose, maar met af en toe een aftakking, via een 1,6
glycodische binding. Allemaal 1-4 bindingen, maar op een driesprong, dus ook een 1,6
glycosidische binding.
Als je zetmeel gegeten hebt, wordt dit in je lichaam gesplitst door amylase. Amylase, -ase, is een enzym
en valt amylopectine aan. Amylase splitst om de 2 glucosen, waardoor disachariden van 2x glucose
overblijven, kennen we ook wel als maltose.
Maltase splitst weer maltose en iso-maltase splitst iso-maltose.
Cellulose is 10000 glucoses op een rij. Om en om, goede vorm of in 180 graden gedraaid. Cellulose
wordt gesplitst door cellulase. Cellulase is dus ook een glucosidase. Wij hebben dat enzym cellulase
niet, want zit in plantencellen. Glycogeen lijkt op amylopectine, is alleen wat sterker vertakt en wat
groter. Waar zit onze glycogeen voorraad? In lever en spieren.
