Samenvatting economie havo

Economie – grote samenvatting

Werk en werkloosheid

Participatiegraad = beroepsbevolking X 100%
potentiele beroepsbevolking




p/a-ratio: verhouding tussen personen en arbeidersjaren.

i/a-ratio = aantal inactieven / aantal actieven x 100

De overheid wil het probleem van de stijging van de i/a-ratio oplossen. Hiervoor zijn 2
mogelijkheden:
 Het vergroten van de productie per werkende
 Het verhogen van de arbeidsparticipatie

RIC (indexcijfer reëel inkomen) = NIC (indexcijfer nominaal inkomen) x 100
PIC (prijsindexcijfer)

Berovingsprobleem of hold-upprobleem: een werknemer heeft een cursus gevolgd die betaald is
door de werkgever. Hierdoor kan de werknemer dreigen met opstappen, als hij geen loonsverhoging
krijgt.

Veel vinden een flexibele arbeidsmarkt belangrijk voor de economische groei, omdat in een flexibele
arbeidsmarkt vraag en aanbod snel op elkaar reageren, waardoor er minder inefficiënties (= minder
werkloosheidsuitkeringen en snellere opvulling van vacatures) zijn. Hoe flexibeler de arbeidsmarkt
hoe beter bedrijven in staat zijn om op elk moment de productiecapaciteit af te stemmen op de
vraag.

In een perfecte arbeidsmarkt wordt zo een evenwicht gevonden tussen vast en flexibel werk, maar in
de realiteit worden flexibele werknemers minder betaalt. Er is dus sprake van een boete en niet van
een compensatie. We spreken in dat geval van marktfalen, omdat het optimale evenwicht niet
gevonden is.

, Natuurlijke werkloosheid -> werkloosheid die niet het gevolg is van de op- en neergang van de
economie. Kun je onderscheiden in frictiewerkloosheid en structurele werkloosheid
 Frictiewerkloosheid is werkloosheid gedurende het zoekproces naar een baan.
 Structurele werkloosheid ontstaat door blijvende veranderingen in de economie onder invloed
van technologische ontwikkelingen en verschuivingen tussen bedrijfssectoren.

Vervoer

Marktaandeel van de afzet = afzet van een onderneming x 100%
afzet van de totale markt

TO = P x Q
TCK = GCK x Q
TVK = GVK x Q
TK = TVK + TCK
TK = GVK x Q + TCK
TW = TO - TK

De marginale opbrengst geeft aan welk bedrag de ondernemer extra krijgt voor een extra verkocht
product.
De marginale kosten geven aan welk bedrag het de ondernemer extra kost om een extra product te
maken.

Maximale totale winst -> MO = MK
Maximale totale omzet -> MO = 0

Premie = kans op schade x de gemiddelde hoogte van de verwachte schade.

Manieren om averechtse selectie tegen te gaan:
 Collectieve dwang -> iedereen moet zich verplicht verzekeren. De gemiddelde premie blijft zo
laag.
 Premiedifferentiatie -> de slechte risico’s moeten meer betalen. De basispremie hangt af van
de nieuwwaarde van de auto, het aantal gereden kilometers per jaar en de woonplaats.
 Bonus-malusregeling -> automobilisten die geen of weinig schade veroorzaken krijgen een
korting op de premie (bonus) en automobilisten met veel schade moeten extra betalen
(malus).

Manieren om moreel wangedrag tegen te gaan:
 Eigen risico
 Maximum vergoeding

Asymmetrische informatie: de ene partij beschikt over meer informatie dan de andere.
Transactiekosten: de kosten die worden gemaakt om een overeenkomst te realiseren en na te leven.
Betalingsbereidheid: het maximale bedrag dat iemand wil betalen voor een product.

Welvaartsvoordeel voor de consument = 0,5 x hoogte x breedte

Verschuiving over of langs de vraaglijn
Als de prijs verandert, verandert de vraaglijn niet: je krijgt een ander punt op dezelfde vraaglijn. Bij
een hogere prijs hoort op dezelfde lijn een lagere gevraagde hoeveelheid en andersom.