Wetenschapsfilosofie 21/22, 425025-b-6
Hoorcollege 2 De Wetenschappelijke Revolutie
Mensen voor de wetenschappelijke revolutie dachten dat we alles al wel wisten. Het wereldbeeld was
vooral religieus (voor 1550). Voorbeelden van verschillen: de aarde was het middelpunt van het
heelal, ze dachten dat er maar 4 elementen waren.
Later gingen mensen zelf onderzoek doen en niet meer zomaar van de bijbel uit. Veranderingen in
astronomie (Copernicus, Newton), scheikunde, geneeskunde. Er kwam een strijd tussen kerk en
wetenschap. In de tijd van de wetenschappelijke revolutie, kwam ook het protestantisme op.
Samen met de wetenschap kwam het scepticisme op.
Voor kennis zijn er noodzakelijke en voldoende voorwaarden
Noodzakelijke voorwaarde: als a niet de eigenschap S heeft, dan is het geen X
Voldoende voorwaarde: als a eigenschap S heeft, dan is het sowieso een X
Plato; 3 condities die individueel noodzakelijk en gezamenlijk voldoende zijn
- Overtuiging
- Waarheid
- Rechtvaardig
Scepticisme: we hebben geen kennis. We weten nooit zeker of iets is dus de rechtvaardiging is er niet.
Je eigen observaties zijn niet altijd betrouwbaar.
Antwoorden op scepticisme
- Rationalisme
o We kunnen dingen wel zeker weten
o Cogito ergo sum (Descartes)
Alleen vertrouwen op heldere en duidelijke ideeën
Deductie: als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan weet je dat de conclusie ook waar is
- Empirisme
o Ervaring opgedaan via zintuigelijke waarneming is de bron van kennis
o Tabula Rasa: er bestaat geen ingeboren kennis
Inductie: als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan is het waarschijnlijk dat de conclusie ook
waar is
Empirisme is de common sense opvatting. Als je iets wilt weten hoe iets zit, moet je beginnen met
observeren hoe de wereld in elkaar zit.
2 problemen
, - Empirisme leidt tot scepticisme
- Het inductieprobleem
Samenvatting HC2
Wetenschappelijke revolutie (1550-1700) leidde tot vragen over kennis
Wat is kennis?
- We kunnen deze vraag beantwoorden door te kijken naar de noodzakelijke en voldoende
voorwaarden voor kennis
- Plato’s antwoord: je hebt kennis over X wanneer je overtuiging m.b.t. X waar en
gerechtvaardigd is
Hebben we kennis?
- Scepticisten zeggen nee: we hebben geen kennis
- Montaigne: onbetrouwbaarheid zintuigen en verstand
Waar komt onze kennis vandaan?
- Rationalisme: echte kennis komt deels voort uit het goed gebruiken van je verstand
- Empirisme: ervaring opgedaan via zintuigelijke waarneming is de bron van kennis
- Empirisme lijkt plausibeler maar kent 2 problemen: scepticisme en het inductie probleem
Werkcollege 1
Waarom leidde de wetenschappelijke revolutie tot sceptische vragen?
De bijbel was eerst de leidraad en dat werd in strijd gebracht door de wetenschappelijke revolutie. Zo
wisten de mensen niet meer wat precies waar was. Het wereldbeeld werd op z’n kop gezet, mensen
twijfelde wat nou waar was.
Waarom is er een ware overtuiging alleen niet voldoende volgens Plato?
Er zijn 3 noodzakelijke condities voor kennis. Naast ware overtuiging is er ook rechtvaardiging nodig.
Alleen ware overtuiging is niet genoeg volgens Plato, omdat je een gegronde reden nodig hebt om iets
te geloven. Zonder rechtvaardiging geloof je iets i.p.v. weten.
Hoe gebruikt Montaigne Plato’s definitie van kennis?
Hij bouwt erop voort, hij zegt dat je geen rechtvaardiging kan hebben, dus geen kennis. We hebben
wel overtuigingen en waarheid volgens hem. De zintuigen zijn onbetrouwbaar.
Waarom leidt empirisme tot scepticisme?
Je kan je zintuigelijke waarnemingen niet altijd vertrouwen. Bij empirisme worden vooral de zintuigen
gebruikt. Het is een interpretatie van de hersenen en dat kan voor iedereen anders zijn.
, Opdracht noodzakelijke en voldoende voorwaardes
A. zuurstof als voorwaarde voor leven noodzakelijk maar niet voldoende
B. vader zijn als voorwaarde voor man zijn noodzakelijk en voldoende
C. man zijn als voorwaarde voor vader zijn noodzakelijk maar niet voldoende
D. H2O als voorwaarde voor water noodzakelijk en voldoende
E. vierkant zijn als voorwaarde voor het hebben van vier zijden niet noodzakelijk wel voldoende
F. jan is ouder dan piet als voorwaarde voor piet is jonger dan jan noodzakelijk en voldoende
G. geld als voorwaarde voor geluk niet noodzakelijk en niet voldoende
H. geluk als voorwaarde voor geld niet noodzakelijk en voldoende
‘’Gordijntruc’’: het eerste zit achter het gordijn weet je dan of het tweede ook is? Dan is het voldoende
Opdracht deductie en inductie
1. inductie, de premissen zijn waar dus de conclusie waarschijnlijk ook
2. deductie, de premissen zijn waar dus de conclusie is zeker
3. deductie
4. deductie
5. deductie
6. deductie
7. inductie
8. ongeldig
Hoorcollege 3 Confirmationisme
Annus mirabilis; Einstein publiceert 4 zeer relevante artikelen
- Maart 1905: Licht bestaat uit deeltjes, niet uit golven.
- Mei 1905: wiskundig bewijs dat het aannemelijk is dat atomen bestaan
- Juni 1905: relativiteitstheorie
- September 1905: e=mc2
Hoorcollege 2 De Wetenschappelijke Revolutie
Mensen voor de wetenschappelijke revolutie dachten dat we alles al wel wisten. Het wereldbeeld was
vooral religieus (voor 1550). Voorbeelden van verschillen: de aarde was het middelpunt van het
heelal, ze dachten dat er maar 4 elementen waren.
Later gingen mensen zelf onderzoek doen en niet meer zomaar van de bijbel uit. Veranderingen in
astronomie (Copernicus, Newton), scheikunde, geneeskunde. Er kwam een strijd tussen kerk en
wetenschap. In de tijd van de wetenschappelijke revolutie, kwam ook het protestantisme op.
Samen met de wetenschap kwam het scepticisme op.
Voor kennis zijn er noodzakelijke en voldoende voorwaarden
Noodzakelijke voorwaarde: als a niet de eigenschap S heeft, dan is het geen X
Voldoende voorwaarde: als a eigenschap S heeft, dan is het sowieso een X
Plato; 3 condities die individueel noodzakelijk en gezamenlijk voldoende zijn
- Overtuiging
- Waarheid
- Rechtvaardig
Scepticisme: we hebben geen kennis. We weten nooit zeker of iets is dus de rechtvaardiging is er niet.
Je eigen observaties zijn niet altijd betrouwbaar.
Antwoorden op scepticisme
- Rationalisme
o We kunnen dingen wel zeker weten
o Cogito ergo sum (Descartes)
Alleen vertrouwen op heldere en duidelijke ideeën
Deductie: als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan weet je dat de conclusie ook waar is
- Empirisme
o Ervaring opgedaan via zintuigelijke waarneming is de bron van kennis
o Tabula Rasa: er bestaat geen ingeboren kennis
Inductie: als je zeker weet dat de premissen waar zijn, dan is het waarschijnlijk dat de conclusie ook
waar is
Empirisme is de common sense opvatting. Als je iets wilt weten hoe iets zit, moet je beginnen met
observeren hoe de wereld in elkaar zit.
2 problemen
, - Empirisme leidt tot scepticisme
- Het inductieprobleem
Samenvatting HC2
Wetenschappelijke revolutie (1550-1700) leidde tot vragen over kennis
Wat is kennis?
- We kunnen deze vraag beantwoorden door te kijken naar de noodzakelijke en voldoende
voorwaarden voor kennis
- Plato’s antwoord: je hebt kennis over X wanneer je overtuiging m.b.t. X waar en
gerechtvaardigd is
Hebben we kennis?
- Scepticisten zeggen nee: we hebben geen kennis
- Montaigne: onbetrouwbaarheid zintuigen en verstand
Waar komt onze kennis vandaan?
- Rationalisme: echte kennis komt deels voort uit het goed gebruiken van je verstand
- Empirisme: ervaring opgedaan via zintuigelijke waarneming is de bron van kennis
- Empirisme lijkt plausibeler maar kent 2 problemen: scepticisme en het inductie probleem
Werkcollege 1
Waarom leidde de wetenschappelijke revolutie tot sceptische vragen?
De bijbel was eerst de leidraad en dat werd in strijd gebracht door de wetenschappelijke revolutie. Zo
wisten de mensen niet meer wat precies waar was. Het wereldbeeld werd op z’n kop gezet, mensen
twijfelde wat nou waar was.
Waarom is er een ware overtuiging alleen niet voldoende volgens Plato?
Er zijn 3 noodzakelijke condities voor kennis. Naast ware overtuiging is er ook rechtvaardiging nodig.
Alleen ware overtuiging is niet genoeg volgens Plato, omdat je een gegronde reden nodig hebt om iets
te geloven. Zonder rechtvaardiging geloof je iets i.p.v. weten.
Hoe gebruikt Montaigne Plato’s definitie van kennis?
Hij bouwt erop voort, hij zegt dat je geen rechtvaardiging kan hebben, dus geen kennis. We hebben
wel overtuigingen en waarheid volgens hem. De zintuigen zijn onbetrouwbaar.
Waarom leidt empirisme tot scepticisme?
Je kan je zintuigelijke waarnemingen niet altijd vertrouwen. Bij empirisme worden vooral de zintuigen
gebruikt. Het is een interpretatie van de hersenen en dat kan voor iedereen anders zijn.
, Opdracht noodzakelijke en voldoende voorwaardes
A. zuurstof als voorwaarde voor leven noodzakelijk maar niet voldoende
B. vader zijn als voorwaarde voor man zijn noodzakelijk en voldoende
C. man zijn als voorwaarde voor vader zijn noodzakelijk maar niet voldoende
D. H2O als voorwaarde voor water noodzakelijk en voldoende
E. vierkant zijn als voorwaarde voor het hebben van vier zijden niet noodzakelijk wel voldoende
F. jan is ouder dan piet als voorwaarde voor piet is jonger dan jan noodzakelijk en voldoende
G. geld als voorwaarde voor geluk niet noodzakelijk en niet voldoende
H. geluk als voorwaarde voor geld niet noodzakelijk en voldoende
‘’Gordijntruc’’: het eerste zit achter het gordijn weet je dan of het tweede ook is? Dan is het voldoende
Opdracht deductie en inductie
1. inductie, de premissen zijn waar dus de conclusie waarschijnlijk ook
2. deductie, de premissen zijn waar dus de conclusie is zeker
3. deductie
4. deductie
5. deductie
6. deductie
7. inductie
8. ongeldig
Hoorcollege 3 Confirmationisme
Annus mirabilis; Einstein publiceert 4 zeer relevante artikelen
- Maart 1905: Licht bestaat uit deeltjes, niet uit golven.
- Mei 1905: wiskundig bewijs dat het aannemelijk is dat atomen bestaan
- Juni 1905: relativiteitstheorie
- September 1905: e=mc2
