Health Psychology
Biopsychosocial Interactions (inleiding in de gezondheidspsychologie)
Hoofdstuk 1
We beschrijven gezondheid vaak in termen van een afwezigheid van objectieve tekens dat het
lichaam niet perfect werkt (zoals een hoge bloeddruk) of in termen van subjectieve symptomen van
ziektes of verwondingen (zoals pijn of misselijkheid).
Gezondheid en ziekte zijn geen 2 aparte concepten, ze overlappen. Medisch socioloog Aaron
Antonovsky zegt dat we deze concepten moeten overwegen als een einde van een continuum,
waarin gezegd wordt ‚we zijn allemaal terminale gevallen en we zijn allemaal, zo lang er nog een
adem van leven is, in een bepaalde manier gezond ’ (we are all terminal cases. And we all are, so
long as there is a breath of life in us, in some measure healthy’).
Illness/wellness continuum:
Death <- Major disability from illness - Symptoms and minor disability - worse-than-average signs |
Average signs - Healthful signs and lifestyle - Very healthful signs and lifestyle ->Optimal wellness.
(Lifestyle, iemands manier van leven, en physical condition, lichamelijke gesteldheid, helpen
beiden voor een optimale gezondheid).
In het boek wordt de term gezondheid gebruikt om een positieve staat van fysieke, mentale en
sociale welzijn aan te geven (niet alleen het ontbreken van een verwonding of ziekte) en dat
varieert over een hele tijd.
Aan het welzijn einde van het continuüm is gezondheid de dominante staat. Aan de andere kant
van het continuüm is ziekte of verwonding de dominante staat, in welke destructieve processen
karakteristieke tekenen, symptomen en handicaps produceert.
Tijdens de 17e, 18e en 19e eeuw, stierven mensen in Noord Amerika aan 2 typen ziektes:
- voedsel(dieet)ziektes als resultaat van ondervoeding.
- Besmettelijke ziektes; directe ziektes veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën of
virussen in het lichaam.
Vroeger namen de Europese kolonisten de ziektes mee (zoals Malaria en dysenterie, die niet
voorkwamen in Noord-Amerika). Het hoge sterftegehalte vervolgens onder de Amerikanen
gebeurde door 2 redenen:
- De populatie was nooit blootgesteld aan deze nieuwe micro-organismen en viel dus tekort aan
de natuurlijke immuniteit die onze lichamen ontwikkelen na lange tijd blootgesteld te zijn aan de
meeste ziektes.
- De meeste Amerikanen hadden een lage immuniteit door een lage genetische variatie onder
deze mensen.
In de 19e eeuw overheerste tuberculosis of consumption, die de meeste levens eiste.
Aan het einde van de 19e eeuw daalde het dodenaantal door besmettelijke ziektes enorm. Dit
kwam voornamelijk door preventieve maatregelen, zoals een betere hygiene, een betere
weerstand tegen ziektes en publieke gezondheidsmaatregelen (zoals waterzuivering).
In de 20ste eeuw kwamen er grote veranderingen. Het sterftecijfer door levensbedreigende ziekten
ging omlaag en de gemiddelde leeftijd ging omhoog.
De belangrijkste oorzaak van de dood tegenwoordig zijn chronische ziektes (degeneratieve,
verslechterende ziektes, zoals hartziektes, kanker en hartaanvallen) die ontstaan en aanhouden
over een lange periode van tijd. Chronische ziektes zorgen voor de helft van het sterftecijfer.
,Chronische ziektes waren vroeger minder snel verantwoordelijk voor de dood, dit komt omdat:
- Mensenlevens anders zijn tegenwoordig. Meer stress en meer chemicaliën.
- Mensen leven langer en krijgen dus op latere leeftijd sneller te maken met chronische ziektes.
De belangrijkste oorzaken van sterfte in de kindertijd en adolescentie zijn anders dan die in de
volwassenheid.
- Kinderen en adolescenten: Ongelukken (incidentele verwondingen). Zoals, auto-ongelukken,
kanker en aangeboren abnormaliteiten en zelfmoord.
Viewpoints from history: physiology, disease processes, and the mind
Threphination: deze procedure werd gedaan vanwege bijgelovige redenen, om een demon uit het
hoofd te krijgen.
De Filosofen uit het oude Griekenland hebben de oudste ideeën over fysiologie, ziekte processen
en het verstand geschreven.
- Hippocrates (vader van de medicijnen) heeft een theorie over lichaamsvochten geschreven. In
deze theorie heeft ons lichaam 4 lichaamsvochten. Wanneer alle vochten in balans zijn, zijn we
gezond. Hippocrates adviseerde het volgen van een goed dieet en het vermijden van
buitensporigheid.
- Plato zei dat het verstand en het lichaam 2 aparte entiteiten zijn. Het verstand had geen relatie
met het lichaam.
- Het lichaam verwijst naar onze fysieke staat, inclusief onze huid, spieren, botten,
hart en hersenen.
- Het verstand verwijst naar een abstract proces dat onze gedachten,
waarnemingen en gevoelens bevat.
De vraag over de relatie/samenwerking tussen verstand en lichaam wordt het verstand/lichaam
probleem genoemd (mind/body problem).
- Galen was de eerste die dieren bekeek en kwam erachter dat ziektes gelokaliseerd kunnen
worden, met pathologie in specifieke delen van het lichaam en dat verschillende ziektes,
verschillende effecten hebben.
Middeleeuwen
In de Middeleeuwen ging de verbetering van kennis, cultuur en medische kennis drastisch
achteruit en groeide niet meer. De kerk had hier een grote invloed op.
De kerk beschouwde de mens als een wezen met een ziel, die een vrije wil heeft die hem apart zet
van de gewone natuurlijke wetten, gedraagt zich naar zijn eigen wilskracht en misschien naar de
wil van God. Zo’n wezen, met een vrije wil, kan geen object van wetenschappelijk onderzoek zijn.
Zelfs het lichaam van de man werd beschouwd als heilig en ontleding was gevaarlijk voor de
ontleder. Deze afkeuringen tegen observatie hinderde de ontwikkeling van anatomie en medicijnen
voor eeuwen.
Dit gold ook voor dieren, aangezien zij ook een ziel hebben.
Ziekte werd gezien als een straf van God voor het doen van slechte dingen. Als resultaat kreeg de
kerk de leiding over het beoefenen van medicijnen en priesters werden betrokken in het
behandelen van de ziekte, vaak door het lichaam te mishandelen om slechte geesten uit te drijven.
In de 13e eeuw was er de Italiaanse filosoof Thomas Aquinas die met het idee kwam dat het
verstand en het lichaam 2 aparte dingen zijn. Door samenwerking maken ze de persoon.
De renaissance en daarna
Renaissance = hergeboorte. (14e & 15e eeuw).
Er kwam een hergeboorte van onderzoek, cultuur en politiek.
- Geleerden werden meer mens-centered i.p.v. god-centered.
, Rene Descartes zag het verstand en lichaam als 2 aparte delen, maar hij introduceerde 3
belangrijke innovaties (vernieuwingen);
1. Hij beschouwde het lichaam als een machine en beschreef de werking van actie en sensatie.
(bijvoorbeeld pijn).
2. Hij zei dat het verstand en het lichaam konden communiceren door de ‚pineal gland’ een
orgaan in de hersenen.
3. Hij geloofde dat dieren geen ziel hadden en dat de ziel van mensen het lichaam verlaat na de
dood. Dit geloof betekende dat ontleding een acceptabele methode van onderzoek kon
worden. De kerk wilde dit nu overwegen.
Chirurgie kwam toen ontsmettende technieken en anesthesia kwamen.
Door de verbeteringen, gemengd met het continu geloof dat het verstand en het lichaam aparte
delen zijn, legde de basis voor een nieuw model; het biomedische model.
Het biomedische model zegt dat alle ziekten of psychische afwijkingen verklaart kunnen worden
door verstoringen in psychologische processen, die ontstaan door verwondingen, infecties, etc.
Het model neemt aan dat een ziekte een beproeving van het lichaam is en is gescheiden van het
psychologische en sociaal proces van het verstand.
Het persoon als een uniek eigen persoon past niet in het biomedische model.
Karakteristieken of aandoeningen die geassocieerd zijn met de ontwikkeling van een ziekte of
verwonding worden risicofactors genoemd voor dat gezondheidsprobleem.
Risicofactors zijn biologisch en gedragsmatig.
Een risicofactor is geassocieerd met een gezondheidsprobleem, het risicofactor veroorzaakt deze
niet direct.
Enkele gedragsmatige risicofactoren geassocieerd met de 5 leidende doodsoorzaken zijn:
1. Hartziekte; roken, hoge cholesterol, overgewicht en weinig beweging.
2. Kanker; roken, veel alcohol, dieet.
3. Hartaanval; roken, hoge cholesterol, weinig beweging.
4. COPD; roken.
5. Ongelukken; alcohol/drugs gebruik en geen gordel gebruiken.
Mensen doen vaak dingen die niet goed voor ze zijn, vanwege:
- Meteen aan de behoeftes voldoen.
- Sociale druk.
- Gewoontes.
- Mensen zijn zich soms niet bewust van de gevaren.
Personaliteit: Een persoon’s cognitieve, affectieve of gedragsmatige neigingen die volkomen
stabiel zijn in tijd en situaties.
Freud stelde in zijn psychoanalyse dat symptomen, van psychische ziekte zonder lichamelijke
oorzaak, symptomen waren van onbewuste emotionele conflicten. Hij noemde deze conditie
‚conversion hysteria’. Een vorm die het aan kan nemen is glove anesthesia omdat alleen de hand
geen gevoel heeft.
Psychosomatische medicijnen; het eerste gebied toegewijd aan het bestuderen van de interactie
tussen emotioneel leven en lichamelijke processen.
Psychosomatisch betekent niet dat de symptomen van iemand verbeeld worden; het bekent dat
het verstand en lichaam beiden betrokken zijn.
Vroeg onderzoek in psychosomatische medicijnen focuste op psychoanalytische interpretaties
voor specifieke, echte gezondheidsproblemen.
Biopsychosocial Interactions (inleiding in de gezondheidspsychologie)
Hoofdstuk 1
We beschrijven gezondheid vaak in termen van een afwezigheid van objectieve tekens dat het
lichaam niet perfect werkt (zoals een hoge bloeddruk) of in termen van subjectieve symptomen van
ziektes of verwondingen (zoals pijn of misselijkheid).
Gezondheid en ziekte zijn geen 2 aparte concepten, ze overlappen. Medisch socioloog Aaron
Antonovsky zegt dat we deze concepten moeten overwegen als een einde van een continuum,
waarin gezegd wordt ‚we zijn allemaal terminale gevallen en we zijn allemaal, zo lang er nog een
adem van leven is, in een bepaalde manier gezond ’ (we are all terminal cases. And we all are, so
long as there is a breath of life in us, in some measure healthy’).
Illness/wellness continuum:
Death <- Major disability from illness - Symptoms and minor disability - worse-than-average signs |
Average signs - Healthful signs and lifestyle - Very healthful signs and lifestyle ->Optimal wellness.
(Lifestyle, iemands manier van leven, en physical condition, lichamelijke gesteldheid, helpen
beiden voor een optimale gezondheid).
In het boek wordt de term gezondheid gebruikt om een positieve staat van fysieke, mentale en
sociale welzijn aan te geven (niet alleen het ontbreken van een verwonding of ziekte) en dat
varieert over een hele tijd.
Aan het welzijn einde van het continuüm is gezondheid de dominante staat. Aan de andere kant
van het continuüm is ziekte of verwonding de dominante staat, in welke destructieve processen
karakteristieke tekenen, symptomen en handicaps produceert.
Tijdens de 17e, 18e en 19e eeuw, stierven mensen in Noord Amerika aan 2 typen ziektes:
- voedsel(dieet)ziektes als resultaat van ondervoeding.
- Besmettelijke ziektes; directe ziektes veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën of
virussen in het lichaam.
Vroeger namen de Europese kolonisten de ziektes mee (zoals Malaria en dysenterie, die niet
voorkwamen in Noord-Amerika). Het hoge sterftegehalte vervolgens onder de Amerikanen
gebeurde door 2 redenen:
- De populatie was nooit blootgesteld aan deze nieuwe micro-organismen en viel dus tekort aan
de natuurlijke immuniteit die onze lichamen ontwikkelen na lange tijd blootgesteld te zijn aan de
meeste ziektes.
- De meeste Amerikanen hadden een lage immuniteit door een lage genetische variatie onder
deze mensen.
In de 19e eeuw overheerste tuberculosis of consumption, die de meeste levens eiste.
Aan het einde van de 19e eeuw daalde het dodenaantal door besmettelijke ziektes enorm. Dit
kwam voornamelijk door preventieve maatregelen, zoals een betere hygiene, een betere
weerstand tegen ziektes en publieke gezondheidsmaatregelen (zoals waterzuivering).
In de 20ste eeuw kwamen er grote veranderingen. Het sterftecijfer door levensbedreigende ziekten
ging omlaag en de gemiddelde leeftijd ging omhoog.
De belangrijkste oorzaak van de dood tegenwoordig zijn chronische ziektes (degeneratieve,
verslechterende ziektes, zoals hartziektes, kanker en hartaanvallen) die ontstaan en aanhouden
over een lange periode van tijd. Chronische ziektes zorgen voor de helft van het sterftecijfer.
,Chronische ziektes waren vroeger minder snel verantwoordelijk voor de dood, dit komt omdat:
- Mensenlevens anders zijn tegenwoordig. Meer stress en meer chemicaliën.
- Mensen leven langer en krijgen dus op latere leeftijd sneller te maken met chronische ziektes.
De belangrijkste oorzaken van sterfte in de kindertijd en adolescentie zijn anders dan die in de
volwassenheid.
- Kinderen en adolescenten: Ongelukken (incidentele verwondingen). Zoals, auto-ongelukken,
kanker en aangeboren abnormaliteiten en zelfmoord.
Viewpoints from history: physiology, disease processes, and the mind
Threphination: deze procedure werd gedaan vanwege bijgelovige redenen, om een demon uit het
hoofd te krijgen.
De Filosofen uit het oude Griekenland hebben de oudste ideeën over fysiologie, ziekte processen
en het verstand geschreven.
- Hippocrates (vader van de medicijnen) heeft een theorie over lichaamsvochten geschreven. In
deze theorie heeft ons lichaam 4 lichaamsvochten. Wanneer alle vochten in balans zijn, zijn we
gezond. Hippocrates adviseerde het volgen van een goed dieet en het vermijden van
buitensporigheid.
- Plato zei dat het verstand en het lichaam 2 aparte entiteiten zijn. Het verstand had geen relatie
met het lichaam.
- Het lichaam verwijst naar onze fysieke staat, inclusief onze huid, spieren, botten,
hart en hersenen.
- Het verstand verwijst naar een abstract proces dat onze gedachten,
waarnemingen en gevoelens bevat.
De vraag over de relatie/samenwerking tussen verstand en lichaam wordt het verstand/lichaam
probleem genoemd (mind/body problem).
- Galen was de eerste die dieren bekeek en kwam erachter dat ziektes gelokaliseerd kunnen
worden, met pathologie in specifieke delen van het lichaam en dat verschillende ziektes,
verschillende effecten hebben.
Middeleeuwen
In de Middeleeuwen ging de verbetering van kennis, cultuur en medische kennis drastisch
achteruit en groeide niet meer. De kerk had hier een grote invloed op.
De kerk beschouwde de mens als een wezen met een ziel, die een vrije wil heeft die hem apart zet
van de gewone natuurlijke wetten, gedraagt zich naar zijn eigen wilskracht en misschien naar de
wil van God. Zo’n wezen, met een vrije wil, kan geen object van wetenschappelijk onderzoek zijn.
Zelfs het lichaam van de man werd beschouwd als heilig en ontleding was gevaarlijk voor de
ontleder. Deze afkeuringen tegen observatie hinderde de ontwikkeling van anatomie en medicijnen
voor eeuwen.
Dit gold ook voor dieren, aangezien zij ook een ziel hebben.
Ziekte werd gezien als een straf van God voor het doen van slechte dingen. Als resultaat kreeg de
kerk de leiding over het beoefenen van medicijnen en priesters werden betrokken in het
behandelen van de ziekte, vaak door het lichaam te mishandelen om slechte geesten uit te drijven.
In de 13e eeuw was er de Italiaanse filosoof Thomas Aquinas die met het idee kwam dat het
verstand en het lichaam 2 aparte dingen zijn. Door samenwerking maken ze de persoon.
De renaissance en daarna
Renaissance = hergeboorte. (14e & 15e eeuw).
Er kwam een hergeboorte van onderzoek, cultuur en politiek.
- Geleerden werden meer mens-centered i.p.v. god-centered.
, Rene Descartes zag het verstand en lichaam als 2 aparte delen, maar hij introduceerde 3
belangrijke innovaties (vernieuwingen);
1. Hij beschouwde het lichaam als een machine en beschreef de werking van actie en sensatie.
(bijvoorbeeld pijn).
2. Hij zei dat het verstand en het lichaam konden communiceren door de ‚pineal gland’ een
orgaan in de hersenen.
3. Hij geloofde dat dieren geen ziel hadden en dat de ziel van mensen het lichaam verlaat na de
dood. Dit geloof betekende dat ontleding een acceptabele methode van onderzoek kon
worden. De kerk wilde dit nu overwegen.
Chirurgie kwam toen ontsmettende technieken en anesthesia kwamen.
Door de verbeteringen, gemengd met het continu geloof dat het verstand en het lichaam aparte
delen zijn, legde de basis voor een nieuw model; het biomedische model.
Het biomedische model zegt dat alle ziekten of psychische afwijkingen verklaart kunnen worden
door verstoringen in psychologische processen, die ontstaan door verwondingen, infecties, etc.
Het model neemt aan dat een ziekte een beproeving van het lichaam is en is gescheiden van het
psychologische en sociaal proces van het verstand.
Het persoon als een uniek eigen persoon past niet in het biomedische model.
Karakteristieken of aandoeningen die geassocieerd zijn met de ontwikkeling van een ziekte of
verwonding worden risicofactors genoemd voor dat gezondheidsprobleem.
Risicofactors zijn biologisch en gedragsmatig.
Een risicofactor is geassocieerd met een gezondheidsprobleem, het risicofactor veroorzaakt deze
niet direct.
Enkele gedragsmatige risicofactoren geassocieerd met de 5 leidende doodsoorzaken zijn:
1. Hartziekte; roken, hoge cholesterol, overgewicht en weinig beweging.
2. Kanker; roken, veel alcohol, dieet.
3. Hartaanval; roken, hoge cholesterol, weinig beweging.
4. COPD; roken.
5. Ongelukken; alcohol/drugs gebruik en geen gordel gebruiken.
Mensen doen vaak dingen die niet goed voor ze zijn, vanwege:
- Meteen aan de behoeftes voldoen.
- Sociale druk.
- Gewoontes.
- Mensen zijn zich soms niet bewust van de gevaren.
Personaliteit: Een persoon’s cognitieve, affectieve of gedragsmatige neigingen die volkomen
stabiel zijn in tijd en situaties.
Freud stelde in zijn psychoanalyse dat symptomen, van psychische ziekte zonder lichamelijke
oorzaak, symptomen waren van onbewuste emotionele conflicten. Hij noemde deze conditie
‚conversion hysteria’. Een vorm die het aan kan nemen is glove anesthesia omdat alleen de hand
geen gevoel heeft.
Psychosomatische medicijnen; het eerste gebied toegewijd aan het bestuderen van de interactie
tussen emotioneel leven en lichamelijke processen.
Psychosomatisch betekent niet dat de symptomen van iemand verbeeld worden; het bekent dat
het verstand en lichaam beiden betrokken zijn.
Vroeg onderzoek in psychosomatische medicijnen focuste op psychoanalytische interpretaties
voor specifieke, echte gezondheidsproblemen.
