1
, Hoofdstuk 1
Copernicus Nicolaus (1473-1543); overtuiging dat de aarde niet het centrum van het
universum is, maar samen met de andere planeten rond de zon draaide.
Het gevolg -> bedreiging overtuiging dat de aarde + mensen een verheven positie
bekleedden in het universum.
Eeuwenlang werd er geloofd dat de menselijke geest (de ziel) een vrije wil had en niet
onderworpen was aan de natuurwetten.
René Descartes (1596 - 1650 ) , Franse filosoof, had 2 principes:
- Rationalisme: mensen begrijpen/over nadenken. Opzoek naar de waarheid.
- Nativisme: aangeboren kennis zorgt voor de waarheid.
Wereld is een complexe machine die onder invloed stond van deterministische wiskundige
wetten.
Pijnappelklier -> connectie ziel + lichaam.
gevolg -> religieus naar wetenschappelijk beeld.
Thomas Hobbes (1588-1679):
Beweging tegen het rationalisme: empirisme. Kennis komt voort uit zintuiglijke ervaringen
en associaties van ideeën.
John Locke (1632-1704): werking menselijke geest.
Kennis komt voort uit ervaringen met externe voelbare voorwerpen en niet vanuit
aangeboren ideeën.
‘ Associaties van ideeën -> 2 dingen tegelijk ervaringen -> meer kans om met elkaar
geassocieerd te worden.
David Hume: associationisme.
Associaties tussen ideeën worden vooral bepaald door gelijkenis en het samen
voorkomen in tijd of ruimte.
De wetenschappelijke psychologie is in belangrijke mate beïnvloed door de evolutietheorie
van Charles Darwin, omdat deze theorie voorspelt dat veel kenmerken en gedragingen
van mensen en dieren overgeërfd worden. Origin of species (1859).
Natuurlijke selectie: omgeving verandert -> dieren veranderen. Slechte kenmerken sterven
uit, goede overleven. Struggle for life en survival of the fittest.
Peter en Rosemary Graut (1991): 20 jaar vinkenpopulatie geobserveerd op Galapagose
eilanden.
2
, 1801 Thomas Young: kleurperceptie. Alle kleuren die de mens kan waarnemen zijn een
combinatie van rood, groen en blauw licht.
Hermann von HelmHoltz: Zenuwimpulsen/snelheid + Ernst Weber.
Pioniers:
België Nederland
Adolphe Quetelet (1796 - Joseph Plateau
1874). (1801-1883).
1819 doctor in 1829: inwerking van licht op
wetenschappen universiteit de ogen.
Gent.
Blind op 42-jarige leeftijd.
1826 koninklijk
observatorium Brussel. 1835 Hoogleraar Gent.
1834 secretaris academie - Mengen van kleuren door
Royale des sciences. draaiende schijf.
- Psychofysica.
‘ normaalverdeling’. - Stroboscopisch effect.
‘ Gemiddelde mens’.
Fransicus Cornelis Donders
(1818-1889).
Oogarts.
Reactietijden bij mensen.
Mentale chronometrie:
Hoeveel mentale processen
zijn er nodig voor het
uitvoeren van een taak en
hoe moeilijk zijn die
processen?
a-reactie: reactie op steeds
dezelfde stimulus.
b-reactie: discriminatie als
keuze maken.
c-reactie: alleen
discriminatie van stimulus.
3