Algemene Geschiedenis Contemporaine Tijd - McKay
Hoofdstuk 21 - De Revolutie in Energie en Industrie
Chronologie:
ca. 1765 Uitvinding 'spinning jenny' door Hargreaves; Arkwright ontwerpt het
'water frame'
1769 Watt vraagt patent aan op stoommachine
1775-1783 Amerikaanse Revolutie
ca. 1780-1850 Industriële Revolutie; populatiegroei in Groot-Brittannië
1789-1799 Franse Revolutie
1799 Combination Acts aanvaard
1810 Staking katoenspinners Manchester
1824 Combination Acts ingetrokken
1830 Stephenson's 'Rocket' ; eerste belangrijke spoorweg
1830s Industriële banken in België
1833 Factory Act
1842 Mines Act
1851 Grote Tentoonstelling in Crystal Palace
Begrippen:
- Industriële Revolutie
een term, verzonnen in de jaren 1830, om de uitbarsting van belangrijke
uitvindingen en
economische expansie die plaatsvond in bepaalde industrieën, zoals de katoen-,
textiel-, en
staalindustrie, te beschrijven
- Spinning Jenny
een simpele, goedkope, hand-aangedreven spinmachine , ontworpen door
James Hargreaves in
1765
- Water Frame
een spinmachine, ontworpen door Richard Arkwright, met een capaciteit van
een paar honderd
spoelen en aangedreven door waterkracht; hiervoor had men een veel grotere
en gespecialiseerde
molen nodig - een fabriek
- Steam engines
een doorbraak uitvinding van Thomas Savery in 1698 en Thomas Newcomen in
1705 die kool
verbrande om stoom te produceren, wat toen werd gebruikt om een pomp in
werking te zetten;
de vroeger modellen werden vervangen door James Watts efficiëntere
sto,ommachine, patent in
1769
- Rocket
de benaming voor George Stephensons effectieve locomotief die voor het eerst
werd getest in 1830
op de spoorweg tussen Liverpool en Manchester, met een snelheid van 16
mijlen per uur
- Crystal Palace
de locatie van de Grote Tentoonstelling in 1851 in Londen, een architectonisch
meesterwerk
volledig gemaakt van glas en ijzer
,- Iron law wages
theorie, voorgesteld door de Engelse econoom David Ricardo, suggererend dat
de druk van
populatiegroei deed voorkomen dat de lonen boven het bestaansniveau zouden
stijgen
- Tariff protection
een manier van de overheid om de eigen economie te steunen en te helpen
door hoge belastingen
te heffen op geïmporteerde goederen uit andere landen, de Fransen
antwoordden op de goedkope
Britse producten die hun land binnenstroomden door hoge tarieven te heffen op
sommige
geïmporteerde producten
- Economic nationalism
politiek gericht op het beschermen en ontwikkeling de eigen economie
- Class-conciousness
het persoonlijke gevoel van klassenonderscheid
- Luddites
groep handarbeiders die aanvallen deed op fabrieken in noord Engeland vanaf
1812, hierbij
vernielde ze de machines die de oorzaak waren van hun werkloosheid
- Factory Act of 1833
Engelse wet die leidde tot scherpe afname van kinderarbeid door de tijden
waarop kinderen vanaf
negen jaar mochten werken en eiste dat jongere kinderen naar fabrieksscholen
gingen
- Seperate spheres
een sekseverschil van arbeid met de vrouw thuis als moeder en huisvrouw en
de man als
geldverdiener
- Mines Act of 1842
Engelse wet die ondergronds werk van vrouwen, meisjes en jongens onder de
tien verbood
- Combination Acts
Engelse wetten, aanvaard in 1799, die bonden en stakingen verboden en op die
manier
kapitalistische zakenmannen voorkeur gaven boven vakkundige
ambachtsmannen. De acts werden
in 1824 ingetrokken vanwege verontwaardiging en het negeren door vele
vakgilden
Hoofdstuk 22 - Ideologieën en omwentelingen
Chronologie:
1790s-1840s Romantiek beweging in literatuur en kunst
1809-1848 Metternich Oostenrijkse minister van buitenlandse zaken
1810 Staël - On Germany
1815 Heilige Alliantie geformeerd; wijziging van de Corn Laws in Groot-
Brittannië
1819 Carlsbad Verordening uitgebracht door de Duitse Confederatie
1830 Griekenland wint onafhankelijkheid van de Turken
1832 Reform Bill in Groot-Brittannië
1845-1851 Grote Hongersnood in Ierland
, 1847 Ten Hours Act in Groot-Brittannië
1848 Revoluties in Frankrijk, Oostenrijk en Pruisen; Marx en Engels -
Communistisch
Manifest
Hoofdgebeurtenissen leidend tot Revoluties 1848:
1814 Rusland, Pruisen, Oostenrijk en Groot-Brittannië voor de Quadruple
Alliantie;
Napoleon treedt af;
Lodewijk XVIII brengt de Constitutional Charter uit, voorziening in
burgerlijke
vrijheden en een representatieve regering;
Eerste Vrede van Parijs combineert tolerantie met een defensieve
houding tegenover
Frankrijk
1815 Congres van Wenen vestigt het balance-of-power principe en
ontwerpt de Duitse
Confederatie;
Napoleon ontsnapt van Elba en trekt naar Parijs;
Napoleon verslagen tijdens de slag bij Waterloo;
Oostenrijk, Pruisen en Rusland vormen de Heilige Alliantie om
liberale en
revolutionaire regeringen te verdrukken;
Tweede Vrede van Parijs straft Frankrijk en vestigt het
congressysteem
1819 Metternichs Carlsbad Verordening legt strenge, antiliberale
maatregelen op aan de
hele Duitse Confederatie
1820 Revolutie in Spanje en het koninkrijk van de Twee Siciliën;
Congres van Troppau verklaart het principe van interventie om
autocratische regimes
te handhaven;
1821 Oostenrijk slaat een liberale revolutie in Napels neer en herstelt de
Siciliaanse
autocratie;
Griekse opstand tegen de regerende Ottomaanse Turken
1823 Franse legers herstellen het Spaanse regime
1830 Karel X verwerpt de Constitutional Charter wat leidt tot oproer en de
val van de
regering;
Louise Philippe volgt Karel X op en handhaaft een zorgvuldig liberaal
regime;
Griekenland onafhankelijk van het Ottomaanse Rijk
1832 Reform Bill breidt het Britse electoraat uit en moedigt de
middenklasse aan
1839 Louis Blanc - Organization of Work
1840 Pierre Joseph Proudhon - What is Property?
1846 Jules Michelet - The People
1848 Karl Marx en Friedrich Engels - Het Communistisch Manifest
Begrippen:
- Congress of Vienna
bijeenkomst van de Quadrupple Alliance - Rusland, Pruisen, Oostenrijk en Groot-
Brittannië - en het
Hoofdstuk 21 - De Revolutie in Energie en Industrie
Chronologie:
ca. 1765 Uitvinding 'spinning jenny' door Hargreaves; Arkwright ontwerpt het
'water frame'
1769 Watt vraagt patent aan op stoommachine
1775-1783 Amerikaanse Revolutie
ca. 1780-1850 Industriële Revolutie; populatiegroei in Groot-Brittannië
1789-1799 Franse Revolutie
1799 Combination Acts aanvaard
1810 Staking katoenspinners Manchester
1824 Combination Acts ingetrokken
1830 Stephenson's 'Rocket' ; eerste belangrijke spoorweg
1830s Industriële banken in België
1833 Factory Act
1842 Mines Act
1851 Grote Tentoonstelling in Crystal Palace
Begrippen:
- Industriële Revolutie
een term, verzonnen in de jaren 1830, om de uitbarsting van belangrijke
uitvindingen en
economische expansie die plaatsvond in bepaalde industrieën, zoals de katoen-,
textiel-, en
staalindustrie, te beschrijven
- Spinning Jenny
een simpele, goedkope, hand-aangedreven spinmachine , ontworpen door
James Hargreaves in
1765
- Water Frame
een spinmachine, ontworpen door Richard Arkwright, met een capaciteit van
een paar honderd
spoelen en aangedreven door waterkracht; hiervoor had men een veel grotere
en gespecialiseerde
molen nodig - een fabriek
- Steam engines
een doorbraak uitvinding van Thomas Savery in 1698 en Thomas Newcomen in
1705 die kool
verbrande om stoom te produceren, wat toen werd gebruikt om een pomp in
werking te zetten;
de vroeger modellen werden vervangen door James Watts efficiëntere
sto,ommachine, patent in
1769
- Rocket
de benaming voor George Stephensons effectieve locomotief die voor het eerst
werd getest in 1830
op de spoorweg tussen Liverpool en Manchester, met een snelheid van 16
mijlen per uur
- Crystal Palace
de locatie van de Grote Tentoonstelling in 1851 in Londen, een architectonisch
meesterwerk
volledig gemaakt van glas en ijzer
,- Iron law wages
theorie, voorgesteld door de Engelse econoom David Ricardo, suggererend dat
de druk van
populatiegroei deed voorkomen dat de lonen boven het bestaansniveau zouden
stijgen
- Tariff protection
een manier van de overheid om de eigen economie te steunen en te helpen
door hoge belastingen
te heffen op geïmporteerde goederen uit andere landen, de Fransen
antwoordden op de goedkope
Britse producten die hun land binnenstroomden door hoge tarieven te heffen op
sommige
geïmporteerde producten
- Economic nationalism
politiek gericht op het beschermen en ontwikkeling de eigen economie
- Class-conciousness
het persoonlijke gevoel van klassenonderscheid
- Luddites
groep handarbeiders die aanvallen deed op fabrieken in noord Engeland vanaf
1812, hierbij
vernielde ze de machines die de oorzaak waren van hun werkloosheid
- Factory Act of 1833
Engelse wet die leidde tot scherpe afname van kinderarbeid door de tijden
waarop kinderen vanaf
negen jaar mochten werken en eiste dat jongere kinderen naar fabrieksscholen
gingen
- Seperate spheres
een sekseverschil van arbeid met de vrouw thuis als moeder en huisvrouw en
de man als
geldverdiener
- Mines Act of 1842
Engelse wet die ondergronds werk van vrouwen, meisjes en jongens onder de
tien verbood
- Combination Acts
Engelse wetten, aanvaard in 1799, die bonden en stakingen verboden en op die
manier
kapitalistische zakenmannen voorkeur gaven boven vakkundige
ambachtsmannen. De acts werden
in 1824 ingetrokken vanwege verontwaardiging en het negeren door vele
vakgilden
Hoofdstuk 22 - Ideologieën en omwentelingen
Chronologie:
1790s-1840s Romantiek beweging in literatuur en kunst
1809-1848 Metternich Oostenrijkse minister van buitenlandse zaken
1810 Staël - On Germany
1815 Heilige Alliantie geformeerd; wijziging van de Corn Laws in Groot-
Brittannië
1819 Carlsbad Verordening uitgebracht door de Duitse Confederatie
1830 Griekenland wint onafhankelijkheid van de Turken
1832 Reform Bill in Groot-Brittannië
1845-1851 Grote Hongersnood in Ierland
, 1847 Ten Hours Act in Groot-Brittannië
1848 Revoluties in Frankrijk, Oostenrijk en Pruisen; Marx en Engels -
Communistisch
Manifest
Hoofdgebeurtenissen leidend tot Revoluties 1848:
1814 Rusland, Pruisen, Oostenrijk en Groot-Brittannië voor de Quadruple
Alliantie;
Napoleon treedt af;
Lodewijk XVIII brengt de Constitutional Charter uit, voorziening in
burgerlijke
vrijheden en een representatieve regering;
Eerste Vrede van Parijs combineert tolerantie met een defensieve
houding tegenover
Frankrijk
1815 Congres van Wenen vestigt het balance-of-power principe en
ontwerpt de Duitse
Confederatie;
Napoleon ontsnapt van Elba en trekt naar Parijs;
Napoleon verslagen tijdens de slag bij Waterloo;
Oostenrijk, Pruisen en Rusland vormen de Heilige Alliantie om
liberale en
revolutionaire regeringen te verdrukken;
Tweede Vrede van Parijs straft Frankrijk en vestigt het
congressysteem
1819 Metternichs Carlsbad Verordening legt strenge, antiliberale
maatregelen op aan de
hele Duitse Confederatie
1820 Revolutie in Spanje en het koninkrijk van de Twee Siciliën;
Congres van Troppau verklaart het principe van interventie om
autocratische regimes
te handhaven;
1821 Oostenrijk slaat een liberale revolutie in Napels neer en herstelt de
Siciliaanse
autocratie;
Griekse opstand tegen de regerende Ottomaanse Turken
1823 Franse legers herstellen het Spaanse regime
1830 Karel X verwerpt de Constitutional Charter wat leidt tot oproer en de
val van de
regering;
Louise Philippe volgt Karel X op en handhaaft een zorgvuldig liberaal
regime;
Griekenland onafhankelijk van het Ottomaanse Rijk
1832 Reform Bill breidt het Britse electoraat uit en moedigt de
middenklasse aan
1839 Louis Blanc - Organization of Work
1840 Pierre Joseph Proudhon - What is Property?
1846 Jules Michelet - The People
1848 Karl Marx en Friedrich Engels - Het Communistisch Manifest
Begrippen:
- Congress of Vienna
bijeenkomst van de Quadrupple Alliance - Rusland, Pruisen, Oostenrijk en Groot-
Brittannië - en het
