Kennisleer
VWO-bovenbouw
Samenvatting
Joop de Steeg
2021-2022
, Kennisleer/epistemologie
De kennisleer is de filosofie die zich bezighoudt, met hoe we tot zekere kennis kunnen komen. Hier
zijn vele filosofen mee bezig geweest. Op het moment dat filosofen zeggen dat het niet mogelijk is
om tot ware kennis te komen, zijn het sceptici. Michel Montaigne was een scepticus tot in het
uiterste. Hij zei zelfs dat we niet zeker konden weten dat we niet tot zekere kennis kunnen komen.
Zijn filosofie vatte hij samen in; ‘’wat weet ik?’’. Veel filosofen zijn niet tevreden met zo’n sceptische
filosofie en proberen te bewijzen dat het wel mogelijk is tot ware kennis te komen. Binnen de
kennisleer heb je rationalistische en empiristische filosofen. Rationalistische filosofen vertrouwen
vooral op het brein terwijl empiristische filosofen vooral op de zintuigen vertrouwen.
Descartes
René Descartes wilde bewijzen dat er wel degelijk zekere kennis te vinden was. Om hiertoe te komen
paste hij een methode van radicale twijfel toe. Hierbij twijfelde hij aan alles in de hoop iets te vinden
waar hij niet aan kon twijfelen:
- Leraren; vertellen soms (per ongelijk) dingen die niet waar
zijn. – Waarom zou de rest dan wel waar moeten zijn?
- Zintuigen; bedriegen ons soms – een weg lijkt in de verte
smaller dan dichtbij, maar eenmaal in de verte aangekomen
is hij even breed.
- Droomexperiment; als je droomt weet je niet dat je droomt
Afbeelding 1: de zintuigen bedriegen ons
– je droomt dat je de loterij hebt gewonnen en de volgende
dag blijkt dit niet waar te zijn.
- God; heeft alle macht en kan ons bedriegen (evil demon) – god kan ons ook voor de gek
houden in hoe de wereld en het leven is.
Hij komt tot de conclusie dat hij maar 1 ding zeker kan weten. En dat is dat hij denkt(twijfelt). Om te
denken moet ik wel bestaan zegt Descartes. Hieruit volgt de bekende spreuk van Descartes; ‘’ik denk,
dus ik ben’’. Of in het Latijn; cogito ergo sum.
Daarnaast is Descartes een nativist, dat houd in dat hij gelooft in aangeboren ideeën. Volgens
Descartes is bijvoorbeeld het idee van een god aangeboren. Andere ideeën hebben we met de
zintuigen opgedaan, zoals het idee van de zon.
In het idee van god zit dat god perfect is. Descartes zelf is niet perfect, hij is een simpele twijfelaar (zo
zegt hij zelf). Het idee van een perfecte god kan dus niet van Descartes zelf komen. De ideeën van
perfectie moeten dus wel van god zelf komen. En bestaan is perfecter dan niet bestaan, dus moet
god wel bestaan. Ook goed zijn is perfecter dan slecht zijn. En omdat god perfect is, moet hij goed
zijn. Hiermee ontkracht hij dus zijn eigen evil demon theorie.
God is goed en houdt Descartes dus niet voor de gek over het bestaan in een wereld en het hebben
van een lichaam. Hij weet nu dus zeker dat de wereld bestaat in tegenstelling tot hij eerder
concludeerde uit zijn radicale twijfel.
Empiristen
Empiristen zijn het tegengestelde van de rationalisten. Ze geloven dat ware kennis tot stand komt
door de zintuigen en niet door het denken. Ook beweren ze dat de mens geen aangeboren kennis
heeft. In tegenstelling tot de rationalisten hebben de empiristen een veel steviger fundament. Als je
iets waarneemt is dat namelijk al ware kennis.
John Locke
John Locke was zeer invloedrijke empirist. Voordat John Locke begon met zijn empiristische filosofie
wilde hij eerst duidelijk maken dat aangeboren kennis niet bestaat. Locke begint met het
tegenspreken van de rationalisten(Descartes in het speciaal). Hij zegt dat kennis ook aan kinderen op
jonge leeftijd kan worden geleerd en volgens hem lijkt het zo aangeboren te zijn. Rationalisten
beweren vaak dat morele ideeën aangeboren zijn, volgens Locke verschillen de morele principes vaak
en kunnen deze dus niet aangeboren zijn.
1
Filosofie; kennisleer Joop de Steeg
VWO-bovenbouw
Samenvatting
Joop de Steeg
2021-2022
, Kennisleer/epistemologie
De kennisleer is de filosofie die zich bezighoudt, met hoe we tot zekere kennis kunnen komen. Hier
zijn vele filosofen mee bezig geweest. Op het moment dat filosofen zeggen dat het niet mogelijk is
om tot ware kennis te komen, zijn het sceptici. Michel Montaigne was een scepticus tot in het
uiterste. Hij zei zelfs dat we niet zeker konden weten dat we niet tot zekere kennis kunnen komen.
Zijn filosofie vatte hij samen in; ‘’wat weet ik?’’. Veel filosofen zijn niet tevreden met zo’n sceptische
filosofie en proberen te bewijzen dat het wel mogelijk is tot ware kennis te komen. Binnen de
kennisleer heb je rationalistische en empiristische filosofen. Rationalistische filosofen vertrouwen
vooral op het brein terwijl empiristische filosofen vooral op de zintuigen vertrouwen.
Descartes
René Descartes wilde bewijzen dat er wel degelijk zekere kennis te vinden was. Om hiertoe te komen
paste hij een methode van radicale twijfel toe. Hierbij twijfelde hij aan alles in de hoop iets te vinden
waar hij niet aan kon twijfelen:
- Leraren; vertellen soms (per ongelijk) dingen die niet waar
zijn. – Waarom zou de rest dan wel waar moeten zijn?
- Zintuigen; bedriegen ons soms – een weg lijkt in de verte
smaller dan dichtbij, maar eenmaal in de verte aangekomen
is hij even breed.
- Droomexperiment; als je droomt weet je niet dat je droomt
Afbeelding 1: de zintuigen bedriegen ons
– je droomt dat je de loterij hebt gewonnen en de volgende
dag blijkt dit niet waar te zijn.
- God; heeft alle macht en kan ons bedriegen (evil demon) – god kan ons ook voor de gek
houden in hoe de wereld en het leven is.
Hij komt tot de conclusie dat hij maar 1 ding zeker kan weten. En dat is dat hij denkt(twijfelt). Om te
denken moet ik wel bestaan zegt Descartes. Hieruit volgt de bekende spreuk van Descartes; ‘’ik denk,
dus ik ben’’. Of in het Latijn; cogito ergo sum.
Daarnaast is Descartes een nativist, dat houd in dat hij gelooft in aangeboren ideeën. Volgens
Descartes is bijvoorbeeld het idee van een god aangeboren. Andere ideeën hebben we met de
zintuigen opgedaan, zoals het idee van de zon.
In het idee van god zit dat god perfect is. Descartes zelf is niet perfect, hij is een simpele twijfelaar (zo
zegt hij zelf). Het idee van een perfecte god kan dus niet van Descartes zelf komen. De ideeën van
perfectie moeten dus wel van god zelf komen. En bestaan is perfecter dan niet bestaan, dus moet
god wel bestaan. Ook goed zijn is perfecter dan slecht zijn. En omdat god perfect is, moet hij goed
zijn. Hiermee ontkracht hij dus zijn eigen evil demon theorie.
God is goed en houdt Descartes dus niet voor de gek over het bestaan in een wereld en het hebben
van een lichaam. Hij weet nu dus zeker dat de wereld bestaat in tegenstelling tot hij eerder
concludeerde uit zijn radicale twijfel.
Empiristen
Empiristen zijn het tegengestelde van de rationalisten. Ze geloven dat ware kennis tot stand komt
door de zintuigen en niet door het denken. Ook beweren ze dat de mens geen aangeboren kennis
heeft. In tegenstelling tot de rationalisten hebben de empiristen een veel steviger fundament. Als je
iets waarneemt is dat namelijk al ware kennis.
John Locke
John Locke was zeer invloedrijke empirist. Voordat John Locke begon met zijn empiristische filosofie
wilde hij eerst duidelijk maken dat aangeboren kennis niet bestaat. Locke begint met het
tegenspreken van de rationalisten(Descartes in het speciaal). Hij zegt dat kennis ook aan kinderen op
jonge leeftijd kan worden geleerd en volgens hem lijkt het zo aangeboren te zijn. Rationalisten
beweren vaak dat morele ideeën aangeboren zijn, volgens Locke verschillen de morele principes vaak
en kunnen deze dus niet aangeboren zijn.
1
Filosofie; kennisleer Joop de Steeg
