Filosofie en psychologie hoorcolleges
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1................................................................................................................................................ 1
Hoorcollege 2................................................................................................................................................ 6
Hoorcollege 3................................................................................................................................................ 9
Hoorcollege 4............................................................................................................................................... 14
Hoorcollege 5............................................................................................................................................... 17
Hoorcollege 6............................................................................................................................................... 22
Hoorcollege 7............................................................................................................................................... 30
Hoorcollege 8............................................................................................................................................... 37
Hoorcollege 9.............................................................................................................................................. 42
Hoorcollege 10............................................................................................................................................. 50
Hoorcollege 11............................................................................................................................................. 59
Hoorcollege 12............................................................................................................................................. 68
Hoorcollege 13............................................................................................................................................. 75
Reponsie college en Mock exam................................................................................................................... 79
Hoorcollege 1
Wat hebben filosofie en psychologie met elkaar te maken?
1) Er achter komen hoe zeker dingen zijn waar wij van uitgaan (de zon komt op morgen)
2) De sterkte van argumenten (oorzaak vs gevolg)
3) Definities van iets wat je wilt uitleggen (‘’bewustzijn’’)
4) Het interpreteren van wetenschappelijke resultaten en conclusies
a. Het experiment heeft laten zien dat vrije wil niet bestaat
b. ADHD is een hersenziekte, niet een label voor slecht ouderschap
het kan allebei. Bij de studie over ADHD werden kleine verschillen gevonden maar het
staat wel in de krant. (Moet voorzichtig en kritisch zijn met dat soort radicale uitspraken en
conclusies)
5) Wetenschappelijke integriteit (verantwoordelijkheid, publicatie, druk, bias)
6) Ethische reflectie
a. ‘’Moet neurotechnologie gebruikt worden in de rechtbank’’
Mind-body problem
1
,Gaat over de vraag: Hoe is je gedachten gerelateerd aan je lichaam en de omgeving.
1. Dualisme
2. Behaviorisme
3. Functionalisme
4. Computationalisme
5. Connectionisme
Hoe kunnen we andermans gedachten begrijpen?
The mind?
Een label voor staten als:
o Perceptie
o Sensatie (honger, pijn)
o Emoties
o Verlangens
Sommige mentale staten zijn:
1. Veroorzaakt door iets in de wereld (bijvoorbeeld pijn door een naald)
2. Zijn veroorzaakt door actie (ik wil koffie)
3. Komen door andere mentale staten (angst voor de tandarts)
4. Bewust
5. Gaan over iets (ik geloof dat er een kop koffie voor mij staat)
6. Zijn gecorreleerd met breinstaten
We zijn opzoek naar een theorie over the mind dat dit uitlegt:
- Maar in onderzoek ernaar komen er misschien wel achter dat er helemaal niet zo iets
bestaat als ‘’the mind’’.
Descartes’ Dualisme
Mensen bestaan uit 2 substances: mentale en fysieke
Substance: fundamental building block of reality
Fysieke substance: extension (size, shape, location in space) (extended)
Mental substance: denken, bewustzijn (non-extendend)
Argumenten voor substance dualisme:
Rationaliteit, taal, bewustzijn
Iets fysieks is niet bewust, kan niet redenering of taal gebruiken
Cogito ergo sum
o ‘’ i think, therefore i am’’
o Ik kan alles in twijfel trekken, behalve dat ik aan het twijfelen ben.
o Ik denk dus ik besta
Leibiz’s principle of identity of indiscernibles (niet te onderscheiden)
X = y, maar allee als x e y dezelfde eigenschappen delen
Leibniz’s principle als bewijs voor mind-body dualisme
1. Ik kan betwijfelen dat ik een lichaam heb
2. Ik kan niet betwijfelen dat ik besta
2
, 3. Daarom ben ik niet identiek met mijn lichaam
Cartesiaanse dualisme: immateriële ziel staat apart van materiële lichaam. En: de denkende
ik is een geest die losstaat van de buitenwereld.
Problemen met leibniz’s principle
Leibniz’s principle: werkt niet voor psychologische staten (denken, twijfelen en
geloven)
Wat ik denk over iets is niet per se een eigenschap van dat ding (je kan dingen geloven
die niet waar zijn)
Ontologie: bestuderen van wat er bestaat
Epistemologie: het bestuderen van wat we weten
Problemen met dualisme
argument van: Fysieke objecten hebben geen rationaliteit, taal of bewustzijn
En computers en robots dan?
o Kan mogelijk zijn
Probleem met mentale oorzaak (interactieprobleem)
Hoe zou een immateriële ziel het lichaam kunnen laten bewegen (Armen en benen
bijvoorbeeld?)
o Descartes gaf als antwoord hierop: het lokaliseren van waar de ziel het lichaam
beïnvloedt (inde pijnappelklier). En er stromen krachten door het lichaam.
Hoe is causale interactie tussen mentale en fysieke dingen mogelijk?
Oorzakelijk HET probleem met dualisme: de interactie.
Later (1990) Methodologische problemen met dualisme
Hoe kan de immateriële ziel, wetenschappelijk bestudeerd worden?
Descartes: we weten onze eigen gedachten door introspectie, en kunnen zo subjectieve
ervaringen nauwkeurig rapporteren.
We zijn ons bewust van onze eigen mentale staten, maar die van anderen moeten we
merken aan gedrag
Maar is er een asymmetrie tussen hoe we onszelf kennen en hoe we anderen kennen?
William james introspectie:
“Introspective observation is what we have to rely on first and foremost and always. The word
introspection need hardly be defined. It means, of course, the looking into our own minds and
reporting what we there discover. [...] Introspection is difficult and fallible; and the difficulty
is simply that of all observation of whatever kind.”
Dualisten zeiden: we kunnen de immateriële ziel bestuderen door introspectie.
Tegen substantie dualisme
Tegen materialisme
Er zijn geen mentale substanties
Hoe het mentale te verklaren gegeven de beperkingen van een materialistisch
paradgima
Probleem van ‘’het vinden van een plek voor de geest in een wereld die fundamenteel
fysiek is’’
Gevolgen voor de psychologie als wetenschappelijke discipline
3
, Psychologisch behaviorisme
John Watson on introspection in “Psychology as the behaviorist views it” (1913)
‘’Psychologie zoals de behavioristen het zien is een puur objectieve experimentele tak van de
natuurwetenschap. Het theoretische doel is het voorspellen en beheersen van gedrag.
Introspectie vormt geen essentieel onderdeel van zijn methoden, noch is de wetenschappelijke
waarde van zijn gegevens afhankelijk van de bereidheid waarmee ze zich lenen voor
interpretatie in termen van bewustzijn.’’
Psychologisch behaviorisme is een methodologisch onderzoek over hoe psychologie zou
moeten slagen:
Centrale focus: verklaring van gedrag in termen van stimulus en response
Klassiek conditioneren pavlov/watson en operant conditionering (skinner)
Tegen het postuleren van interne niet-waarneembare (mentale) toestanden en het
gebruik van introspectie
Problemen met psychologisch behaviorisme:
Wat is er mis met het postuleren van niet-observeerbare entiteiten
The stimulus-response werkt niet voor complexe interacties (bijvoorbeeld: een
Rembrandt zien en zeggen: ‘’Wow’’)
Chomsky: er is meer dan alleen stimulus response om een taal te leren
Filosofische behaviorisme:
Mentale staten zijn gedragsdisposities
Wat iemand geloofd of aanhangt: is met andere woorden niks anders dan een
response/stimuli
Een dispositie is een gevoeligheid om een bepaald gedrag in bepaalde omgevingen te
tonen
Waarneembaar gedrag operationaliseert de betekenis van mentale staten
Een dispositie is niet de oorzaak van gedrag en is gegarandeerd niet dat het wil
gebeuren
Filosofisch gedrag is een thesis over de betekenis van mentale staten
Invloed op filosofisch behaviorisme
Het ideaal van de wetenschappelijke methode
Statements over de wereld krijgen hun betekenis van hun methode van verificatie
Wetenschappelijke unificatie door betekenissen van reductie: layered model van
realiteit
Filosofie bepaalt welke waarneembare fenomenen bepalen statements waar of onwaar
maken
Gilbert Ryle ‘The Concept of Mind’ (1949)
Geest is deel van ons gedrag en niet de oorzaak ervan.
Bijvoorbeeld: als je dorst hebt, en er zou een glas water voor je neus staan, zou je het
opdrinken.
Maar: het feit dat je dorst hebt, betekend niet per se dat je aan het drinken bent.
Dus: de geest is wel aanwezig in ons gedrag, maar buiten ons gedrag: hebben we allerlei
meerdere mentale staten in ons hoofd.
Analyse van uitspraken over de geest laat zien dat het in feite gaat om gedragingen
4
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1................................................................................................................................................ 1
Hoorcollege 2................................................................................................................................................ 6
Hoorcollege 3................................................................................................................................................ 9
Hoorcollege 4............................................................................................................................................... 14
Hoorcollege 5............................................................................................................................................... 17
Hoorcollege 6............................................................................................................................................... 22
Hoorcollege 7............................................................................................................................................... 30
Hoorcollege 8............................................................................................................................................... 37
Hoorcollege 9.............................................................................................................................................. 42
Hoorcollege 10............................................................................................................................................. 50
Hoorcollege 11............................................................................................................................................. 59
Hoorcollege 12............................................................................................................................................. 68
Hoorcollege 13............................................................................................................................................. 75
Reponsie college en Mock exam................................................................................................................... 79
Hoorcollege 1
Wat hebben filosofie en psychologie met elkaar te maken?
1) Er achter komen hoe zeker dingen zijn waar wij van uitgaan (de zon komt op morgen)
2) De sterkte van argumenten (oorzaak vs gevolg)
3) Definities van iets wat je wilt uitleggen (‘’bewustzijn’’)
4) Het interpreteren van wetenschappelijke resultaten en conclusies
a. Het experiment heeft laten zien dat vrije wil niet bestaat
b. ADHD is een hersenziekte, niet een label voor slecht ouderschap
het kan allebei. Bij de studie over ADHD werden kleine verschillen gevonden maar het
staat wel in de krant. (Moet voorzichtig en kritisch zijn met dat soort radicale uitspraken en
conclusies)
5) Wetenschappelijke integriteit (verantwoordelijkheid, publicatie, druk, bias)
6) Ethische reflectie
a. ‘’Moet neurotechnologie gebruikt worden in de rechtbank’’
Mind-body problem
1
,Gaat over de vraag: Hoe is je gedachten gerelateerd aan je lichaam en de omgeving.
1. Dualisme
2. Behaviorisme
3. Functionalisme
4. Computationalisme
5. Connectionisme
Hoe kunnen we andermans gedachten begrijpen?
The mind?
Een label voor staten als:
o Perceptie
o Sensatie (honger, pijn)
o Emoties
o Verlangens
Sommige mentale staten zijn:
1. Veroorzaakt door iets in de wereld (bijvoorbeeld pijn door een naald)
2. Zijn veroorzaakt door actie (ik wil koffie)
3. Komen door andere mentale staten (angst voor de tandarts)
4. Bewust
5. Gaan over iets (ik geloof dat er een kop koffie voor mij staat)
6. Zijn gecorreleerd met breinstaten
We zijn opzoek naar een theorie over the mind dat dit uitlegt:
- Maar in onderzoek ernaar komen er misschien wel achter dat er helemaal niet zo iets
bestaat als ‘’the mind’’.
Descartes’ Dualisme
Mensen bestaan uit 2 substances: mentale en fysieke
Substance: fundamental building block of reality
Fysieke substance: extension (size, shape, location in space) (extended)
Mental substance: denken, bewustzijn (non-extendend)
Argumenten voor substance dualisme:
Rationaliteit, taal, bewustzijn
Iets fysieks is niet bewust, kan niet redenering of taal gebruiken
Cogito ergo sum
o ‘’ i think, therefore i am’’
o Ik kan alles in twijfel trekken, behalve dat ik aan het twijfelen ben.
o Ik denk dus ik besta
Leibiz’s principle of identity of indiscernibles (niet te onderscheiden)
X = y, maar allee als x e y dezelfde eigenschappen delen
Leibniz’s principle als bewijs voor mind-body dualisme
1. Ik kan betwijfelen dat ik een lichaam heb
2. Ik kan niet betwijfelen dat ik besta
2
, 3. Daarom ben ik niet identiek met mijn lichaam
Cartesiaanse dualisme: immateriële ziel staat apart van materiële lichaam. En: de denkende
ik is een geest die losstaat van de buitenwereld.
Problemen met leibniz’s principle
Leibniz’s principle: werkt niet voor psychologische staten (denken, twijfelen en
geloven)
Wat ik denk over iets is niet per se een eigenschap van dat ding (je kan dingen geloven
die niet waar zijn)
Ontologie: bestuderen van wat er bestaat
Epistemologie: het bestuderen van wat we weten
Problemen met dualisme
argument van: Fysieke objecten hebben geen rationaliteit, taal of bewustzijn
En computers en robots dan?
o Kan mogelijk zijn
Probleem met mentale oorzaak (interactieprobleem)
Hoe zou een immateriële ziel het lichaam kunnen laten bewegen (Armen en benen
bijvoorbeeld?)
o Descartes gaf als antwoord hierop: het lokaliseren van waar de ziel het lichaam
beïnvloedt (inde pijnappelklier). En er stromen krachten door het lichaam.
Hoe is causale interactie tussen mentale en fysieke dingen mogelijk?
Oorzakelijk HET probleem met dualisme: de interactie.
Later (1990) Methodologische problemen met dualisme
Hoe kan de immateriële ziel, wetenschappelijk bestudeerd worden?
Descartes: we weten onze eigen gedachten door introspectie, en kunnen zo subjectieve
ervaringen nauwkeurig rapporteren.
We zijn ons bewust van onze eigen mentale staten, maar die van anderen moeten we
merken aan gedrag
Maar is er een asymmetrie tussen hoe we onszelf kennen en hoe we anderen kennen?
William james introspectie:
“Introspective observation is what we have to rely on first and foremost and always. The word
introspection need hardly be defined. It means, of course, the looking into our own minds and
reporting what we there discover. [...] Introspection is difficult and fallible; and the difficulty
is simply that of all observation of whatever kind.”
Dualisten zeiden: we kunnen de immateriële ziel bestuderen door introspectie.
Tegen substantie dualisme
Tegen materialisme
Er zijn geen mentale substanties
Hoe het mentale te verklaren gegeven de beperkingen van een materialistisch
paradgima
Probleem van ‘’het vinden van een plek voor de geest in een wereld die fundamenteel
fysiek is’’
Gevolgen voor de psychologie als wetenschappelijke discipline
3
, Psychologisch behaviorisme
John Watson on introspection in “Psychology as the behaviorist views it” (1913)
‘’Psychologie zoals de behavioristen het zien is een puur objectieve experimentele tak van de
natuurwetenschap. Het theoretische doel is het voorspellen en beheersen van gedrag.
Introspectie vormt geen essentieel onderdeel van zijn methoden, noch is de wetenschappelijke
waarde van zijn gegevens afhankelijk van de bereidheid waarmee ze zich lenen voor
interpretatie in termen van bewustzijn.’’
Psychologisch behaviorisme is een methodologisch onderzoek over hoe psychologie zou
moeten slagen:
Centrale focus: verklaring van gedrag in termen van stimulus en response
Klassiek conditioneren pavlov/watson en operant conditionering (skinner)
Tegen het postuleren van interne niet-waarneembare (mentale) toestanden en het
gebruik van introspectie
Problemen met psychologisch behaviorisme:
Wat is er mis met het postuleren van niet-observeerbare entiteiten
The stimulus-response werkt niet voor complexe interacties (bijvoorbeeld: een
Rembrandt zien en zeggen: ‘’Wow’’)
Chomsky: er is meer dan alleen stimulus response om een taal te leren
Filosofische behaviorisme:
Mentale staten zijn gedragsdisposities
Wat iemand geloofd of aanhangt: is met andere woorden niks anders dan een
response/stimuli
Een dispositie is een gevoeligheid om een bepaald gedrag in bepaalde omgevingen te
tonen
Waarneembaar gedrag operationaliseert de betekenis van mentale staten
Een dispositie is niet de oorzaak van gedrag en is gegarandeerd niet dat het wil
gebeuren
Filosofisch gedrag is een thesis over de betekenis van mentale staten
Invloed op filosofisch behaviorisme
Het ideaal van de wetenschappelijke methode
Statements over de wereld krijgen hun betekenis van hun methode van verificatie
Wetenschappelijke unificatie door betekenissen van reductie: layered model van
realiteit
Filosofie bepaalt welke waarneembare fenomenen bepalen statements waar of onwaar
maken
Gilbert Ryle ‘The Concept of Mind’ (1949)
Geest is deel van ons gedrag en niet de oorzaak ervan.
Bijvoorbeeld: als je dorst hebt, en er zou een glas water voor je neus staan, zou je het
opdrinken.
Maar: het feit dat je dorst hebt, betekend niet per se dat je aan het drinken bent.
Dus: de geest is wel aanwezig in ons gedrag, maar buiten ons gedrag: hebben we allerlei
meerdere mentale staten in ons hoofd.
Analyse van uitspraken over de geest laat zien dat het in feite gaat om gedragingen
4
