Freedom from Violence and Exploitation (chapter 2), p. 11-35 (25 pp)
Het recht van het kind op lichamelijke integriteit krijgt langzaam erkenning
Lichamelijke integriteit wordt erkend in
o Artikel 8 privéleven van het kind
o Artikel 3 een inbreuk op het verbod op onmenselijke en vernederende
behandeling en bestraffing
Lijfstraffen
Alle straffen waarbij lichamelijk geweld wordt gebruikt die bedoeld is om een kind
pijn/ongemak te bezorgen, is een schending van de lichamelijke integriteit.
Lijfstraffen op school: vormen een inbreuk op de lichamelijke integriteit en een
gebrek aan respect voor het privéleven (artikel 8, lid 1)
Lijfstraf door ouders: elke vorm wordt gezien als een schending van de lichamelijke
integriteit en dus van de fundamentele menselijke waardigheid (artikel 3)
De aanpak van het Hof van seksueel geweld tegen kinderen is overwegend positief
geweest
Evaluatie Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, ZonMw
april 2020, par. 3.1 t/m 3.5.4 (p. 33 t/m 74) en samenvatting (p. 7 t/m 16).
Doel meldcode: sneller en adequater hulp bieden bij signalen van huiselijk geweld
en kindermishandeling, zodat het geweld stopt
De verplichte stappen moeten ervoor zorgen dat een zorgvuldige afweging wordt
gemaakt, voordat melding wordt gedaan.
4 thema’s staan centraal bij de evaluatie: implementatie, gebruik, werking en
samenwerking
2 onderzoeksvragen staan centraal
1. Draagt de wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling bij aan
de doelstellingen van de wet?
2. Hoe verhouden de meldcode en de wet verwijsindex risicojongeren zich tot elkaar?
Implementatie
Meldcode is in vrijwel alle organisaties ingevoerd
Het bevorderen van 1 aanspreekpunt binnen de organisatie
Aanwijzen van 1 of meerdere werknemers als aandachtsfunctionaris
Kind-check uitbreiden naar een meer omvattende check, waaronder alle
kwetsbaren in afhankelijkheidsrelaties in directe omgeving vallen
Gebruik
Ervaren meerwaarde
Herkennen van signalen in praktijk is lastig
Het doel van het gesprek met de betrokkenen (stap 3) wordt in de praktijk
verkeerd toegepast
, Er is verschil over de juridische grondslag voor het doen van een melding en dit
heeft negatieve effecten op de afweging van professionals
Weinig ruimte over voor een autonome beslissing van de professional
Terminologie onduidelijk
Werking van de meldcode
Er wordt aanbevolen om de doelen en uitgangspunten van de Wet verplichte
meldcode en het Besluit verplichte meldcode met elkaar in overeenstemming te
brengen en te verduidelijken
Sinds invoering van de meldcode stijgt het aantal meldingen bij Veilig Thuis
Samenwerking
Goed collegiaal overleg met professionals
Veilig Thuis is nu meer adviseur voor professionals. Maar bereidheid is kleiner,
omdat ze professionals niet altijd weten wat er na een melding gebeurt.
Samenhang met de wet verwijsindex risicojongeren (Wet VIR)
Doel meldcode: sneller en adequater hulp bieden bij signalen van geweld
Doel Wet VIR: vroegtijdige en onderlinge afstemming tussen professionals zodat
tijdig passende hulp, zorg of bijsturing kan worden verleend (in evaluatie zijn
doelen niet gerealiseerd)
Conclusie
De eerste stappen zijn gezet richting ondersteuningsmodel voor professionals
Professionals ervaren meerwaarde
De minder zichtbare signalen worden niet opgemerkt, waardoor een deel niet
toekomt aan het doorlopen van het stappenplan
Door de verbeterde meldcode (2019) is meer nadruk komen te liggen op het
melden
Wettelijke regeling van de verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
4 kerndoelen actieplan Kinderen veilig thuis
1. Voorkomen dat ouders hun kinderen (gaan) mishandelen.
2. Signaleren van gevallen van kindermishandeling.
3. Stoppen van de mishandeling.
4. Beperken van de schadelijke gevolgen van mishandeling.
Ouderenmishandeling
Het handelen, of het nalaten van handelen, van al degenen die in een terugkerende
persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan,
waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiele schade lijdt en
waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige
afhankelijkheid
Professionele setting door een professional of vrijwilliger
Huiselijke kring door een partner, kind, familielid
, Meldplicht of verplichte meldcode
In plaats van een meldplicht kon beter worden ingezet op het invoeren van een verplichte
meldcode. De meldcode kon duidelijk maken wat een professional in een bepaalde situatie
moest doen en ondersteunend zijn bij het maken van een zorgvuldige afweging, terwijl een
meldplicht niet bij zou dragen aan een effectievere aanpak van kindermishandeling en
huiselijk geweld en op weerstand in de beroepsgroepen kon rekenen.
Meldcode: geweld in huiselijke kring
Meldplicht: professionals in een instelling
Argumenten voor een meldplicht
Meldplicht zou onduidelijkheid bij professionals kunnen wegnemen, waardoor
groepen die op dat moment nog onvoldoende meldden (genoemd werden huisartsen
en de GGZ) zouden worden aangespoord om meer te gaan melden (VVD en PVV)
Argumenten tegen een meldplicht
Een meldplicht zou leiden tot een grote toename van meldingen, waarvan een deel
onterecht zou zijn, met een verstopping van het systeem tot gevolg en minder
aandacht voor terechte meldingen
Kan leiden tot zorgmijding van ouders die hun kind mishandelen.
Melding in de verwijsindex en de meldcode
De melding volgens de meldcode brengt de hulpverlening op gang. Als de
hulpverlening op gang is gekomen, worden de verschillende vormen van
hulpverlening via de verwijsindex op elkaar afgestemd
3 uitgangspunten van de Wet verplichte meldcode
1. Aansluiten bij beroepsmatig handelen
2. Minimumeisen
3. Uniform en intersectoraal: basismodel
Doel wetsvoorstel
Door middel van het verplicht stellen van het gebruik van een meldcode bijdragen
aan vroegsignalering van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Sneller en adequater hulp te bieden bij signalen van huiselijk geweld en
kindermishandeling, zodat het geweld stopt.
Huiselijk geweld – definitie
Geweld dat gepleegd wordt door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer, dat wil
zeggen (ex) partners, gezinsleden, familieleden en huisvrienden
Stappenplan – kern van de meldcode
1. In kaart brengen van de signalen
2. Collegiale consultatie en zo nodig raadplegen SHG, AMK of een deskundige op het
gebied van letselduiding
3. Een gesprek met de cliënt (aandacht aan positie van het kind)
Het recht van het kind op lichamelijke integriteit krijgt langzaam erkenning
Lichamelijke integriteit wordt erkend in
o Artikel 8 privéleven van het kind
o Artikel 3 een inbreuk op het verbod op onmenselijke en vernederende
behandeling en bestraffing
Lijfstraffen
Alle straffen waarbij lichamelijk geweld wordt gebruikt die bedoeld is om een kind
pijn/ongemak te bezorgen, is een schending van de lichamelijke integriteit.
Lijfstraffen op school: vormen een inbreuk op de lichamelijke integriteit en een
gebrek aan respect voor het privéleven (artikel 8, lid 1)
Lijfstraf door ouders: elke vorm wordt gezien als een schending van de lichamelijke
integriteit en dus van de fundamentele menselijke waardigheid (artikel 3)
De aanpak van het Hof van seksueel geweld tegen kinderen is overwegend positief
geweest
Evaluatie Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, ZonMw
april 2020, par. 3.1 t/m 3.5.4 (p. 33 t/m 74) en samenvatting (p. 7 t/m 16).
Doel meldcode: sneller en adequater hulp bieden bij signalen van huiselijk geweld
en kindermishandeling, zodat het geweld stopt
De verplichte stappen moeten ervoor zorgen dat een zorgvuldige afweging wordt
gemaakt, voordat melding wordt gedaan.
4 thema’s staan centraal bij de evaluatie: implementatie, gebruik, werking en
samenwerking
2 onderzoeksvragen staan centraal
1. Draagt de wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling bij aan
de doelstellingen van de wet?
2. Hoe verhouden de meldcode en de wet verwijsindex risicojongeren zich tot elkaar?
Implementatie
Meldcode is in vrijwel alle organisaties ingevoerd
Het bevorderen van 1 aanspreekpunt binnen de organisatie
Aanwijzen van 1 of meerdere werknemers als aandachtsfunctionaris
Kind-check uitbreiden naar een meer omvattende check, waaronder alle
kwetsbaren in afhankelijkheidsrelaties in directe omgeving vallen
Gebruik
Ervaren meerwaarde
Herkennen van signalen in praktijk is lastig
Het doel van het gesprek met de betrokkenen (stap 3) wordt in de praktijk
verkeerd toegepast
, Er is verschil over de juridische grondslag voor het doen van een melding en dit
heeft negatieve effecten op de afweging van professionals
Weinig ruimte over voor een autonome beslissing van de professional
Terminologie onduidelijk
Werking van de meldcode
Er wordt aanbevolen om de doelen en uitgangspunten van de Wet verplichte
meldcode en het Besluit verplichte meldcode met elkaar in overeenstemming te
brengen en te verduidelijken
Sinds invoering van de meldcode stijgt het aantal meldingen bij Veilig Thuis
Samenwerking
Goed collegiaal overleg met professionals
Veilig Thuis is nu meer adviseur voor professionals. Maar bereidheid is kleiner,
omdat ze professionals niet altijd weten wat er na een melding gebeurt.
Samenhang met de wet verwijsindex risicojongeren (Wet VIR)
Doel meldcode: sneller en adequater hulp bieden bij signalen van geweld
Doel Wet VIR: vroegtijdige en onderlinge afstemming tussen professionals zodat
tijdig passende hulp, zorg of bijsturing kan worden verleend (in evaluatie zijn
doelen niet gerealiseerd)
Conclusie
De eerste stappen zijn gezet richting ondersteuningsmodel voor professionals
Professionals ervaren meerwaarde
De minder zichtbare signalen worden niet opgemerkt, waardoor een deel niet
toekomt aan het doorlopen van het stappenplan
Door de verbeterde meldcode (2019) is meer nadruk komen te liggen op het
melden
Wettelijke regeling van de verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
4 kerndoelen actieplan Kinderen veilig thuis
1. Voorkomen dat ouders hun kinderen (gaan) mishandelen.
2. Signaleren van gevallen van kindermishandeling.
3. Stoppen van de mishandeling.
4. Beperken van de schadelijke gevolgen van mishandeling.
Ouderenmishandeling
Het handelen, of het nalaten van handelen, van al degenen die in een terugkerende
persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan,
waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiele schade lijdt en
waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige
afhankelijkheid
Professionele setting door een professional of vrijwilliger
Huiselijke kring door een partner, kind, familielid
, Meldplicht of verplichte meldcode
In plaats van een meldplicht kon beter worden ingezet op het invoeren van een verplichte
meldcode. De meldcode kon duidelijk maken wat een professional in een bepaalde situatie
moest doen en ondersteunend zijn bij het maken van een zorgvuldige afweging, terwijl een
meldplicht niet bij zou dragen aan een effectievere aanpak van kindermishandeling en
huiselijk geweld en op weerstand in de beroepsgroepen kon rekenen.
Meldcode: geweld in huiselijke kring
Meldplicht: professionals in een instelling
Argumenten voor een meldplicht
Meldplicht zou onduidelijkheid bij professionals kunnen wegnemen, waardoor
groepen die op dat moment nog onvoldoende meldden (genoemd werden huisartsen
en de GGZ) zouden worden aangespoord om meer te gaan melden (VVD en PVV)
Argumenten tegen een meldplicht
Een meldplicht zou leiden tot een grote toename van meldingen, waarvan een deel
onterecht zou zijn, met een verstopping van het systeem tot gevolg en minder
aandacht voor terechte meldingen
Kan leiden tot zorgmijding van ouders die hun kind mishandelen.
Melding in de verwijsindex en de meldcode
De melding volgens de meldcode brengt de hulpverlening op gang. Als de
hulpverlening op gang is gekomen, worden de verschillende vormen van
hulpverlening via de verwijsindex op elkaar afgestemd
3 uitgangspunten van de Wet verplichte meldcode
1. Aansluiten bij beroepsmatig handelen
2. Minimumeisen
3. Uniform en intersectoraal: basismodel
Doel wetsvoorstel
Door middel van het verplicht stellen van het gebruik van een meldcode bijdragen
aan vroegsignalering van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Sneller en adequater hulp te bieden bij signalen van huiselijk geweld en
kindermishandeling, zodat het geweld stopt.
Huiselijk geweld – definitie
Geweld dat gepleegd wordt door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer, dat wil
zeggen (ex) partners, gezinsleden, familieleden en huisvrienden
Stappenplan – kern van de meldcode
1. In kaart brengen van de signalen
2. Collegiale consultatie en zo nodig raadplegen SHG, AMK of een deskundige op het
gebied van letselduiding
3. Een gesprek met de cliënt (aandacht aan positie van het kind)
