Samenvatting Recht voor de sociaal professional, ISBN: 9789024437405 Kaders, richtlijnen en verantwoordelijkheden

Samenvatting Kaders, richtlijnen en verantwoordelijkheden (KRV)
Les 1
 Recht is een verzamelnaam voor alle overheidsregels die in onze samenleving gelden.
 Doel van het recht:
• Ordenen van het menselijk gedrag door het stellen van regels;
• Zorgen voor een oplossing bij conflicten.

Rechtsgebieden:
1. Verdrag (overeenkomst tussen staten, waarbij de regels soms ook gelden voor Nederlandse
burgers);
2. Wet (onder andere terug te vinden in wetboeken);
3. Jurisprudentie (verzameling van rechterlijke uitspraken);
4. Gewoonte (bijvoorbeeld handjeklap op een veemarkt).

Rechtsbronnen:
1. Publiekrecht:
 Bestuursrecht (regels waaraan de overheid zich moet houden als deze het land
bestuurt, bijvoorbeeld Participatiewet of de Vreemdelingenwet).
 Strafrecht (regels die de overheid voor veiligheid van de samenleving, bijvoorbeeld
Wetboek van Strafrecht).
 Staatsrecht (beschrijft de organisatie van de overheid, bijvoorbeeld de Grondwet,
Gemeentewet).
2. Privaatrecht (regelt juridische relaties tussen burgers onderling, bijvoorbeeld Personen- en
familierecht of het verbintenissenrecht).
3. Internationaal recht (bijvoorbeeld het EVRM of het IVRK).

Overzicht recht:
Geschreven recht Ongeschreven recht
(gewoonterecht)
Privaatrecht Publiekrecht Materieel recht Formeel recht
Burgers onderling Overheid en burgers Rechten en plichten Bevoegdheden en
onderling procedures

Personen- en Strafrecht, APV Procesrecht
familierecht Bestuursrecht
Goederenrecht

Internationale verdragen:
EVRM
 Opgesteld als reactie op de grove schendingen van mensenrechten tijdens Tweede
Wereldoorlog (ondertekend op 4 november 1950).
 EVRM waarborgt de universele mensenrechten en geldt voor alle leden van de Raad van
Europa en de Europese Unie.
 EVRM heeft in Nederland een directe werking. De rechter mag dus direct toetsen aan de
artikelen in het EVRM (zie artikel 93 van de Grondwet).
 Schending van een artikel in het EVRM moet je eerst aan de nationale rechter voorleggen.
Daarna kun je een klacht voorleggen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in
Straatsburg.

,IVRK
 Nederland heeft het IVRK in 1995 ondertekend;
 De tekst van het IVRK is vrij algemeen, zodat veel landen ermee konden instemmen. Nadeel
is dat de artikelen veel ruimte overlaten voor eigen interpretaties door de verschillende
landen. Het IVRK is door alle landen ter wereld ondertekend, met uitzondering van de V.S.
 Vier kernbepalingen:
1. Het recht op gelijke behandeling (artikel 2 IVRK)
2. De verplichting om het belang van het kind de eerste overweging te laten zijn (artikel
3 IVRK)
3. Recht op leven en op ontwikkeling naar volwassenheid (artikel 6 IVRK)
4. Recht om gehoord te worden (artikel 12 IVRK)
 Comité voor de rechten van het Kind:
1. Controle op naleving IVRK
2. Geen formele bevoegdheden om in te grijpen
3. Aanbevelingen hebben wel effect: bijvoorbeeld invoering van de Kinderombudsman
in Nederland

Les 2
Relevante wetgeving voor Zorg
 Grondwet
 Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst
 Wet Zorg en Dwang en Wet verplichte GGZ
 Wetboek van strafrecht / strafvordering
 Wet Openbaarheid bestuur
 Diverse privacy wetgeving

Wetgeving
Grondrecht: Recht op zelfbeschikking
Art 10, lid 1 GW:
Ieder heeft, behoudens de bij of krachtens wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging van zijn
persoonlijke levenssfeer.

Art 11 GW:
Ieder heeft, behoudens de bij of krachtens wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid
van zijn lichaam.

Rechtspositie van patiënten
W.G.B.O. 
Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
Geldt voor medische handelingen en alle zorg die daaruit voortvloeit (verpleging, verzorging,
thuiszorg etc.)
W.G.B.O.  DWINGEND Recht
(art 7:446 t/m 7:468)
Regelt de relatie tussen de patiënt en de zorgaanbieder
Zorgovereenkomst  Inspanningsverplichting

Patiëntenrechten in de W.G.B.O.
1. Recht op informatie
2. Toestemmingsvereiste
3. Inzagerecht
4. Recht op second opinion

, Patiëntendossier:
Bij behandeling  zorgverlener verplicht opstellen dossier
Bewaartermijn 20 jaar na laatste wijziging

1. Recht op informatie òf
recht op geen informatie
- Gezondheidstoestand
- Voorgenomen onderzoek
- Aard en doel van de behandeling
- Gevolgen en risico’s voor gezondheid
- Eventuele alternatieven mogelijk
- Vooruitzichten gezondheid

 Info moet begrijpelijk zijn voor patiënt
 Schriftelijk worden gegeven

2. Toestemmingsvereiste
- Geen behandeling zònder toestemming !
- Recht op weigeren van een behandeling
- Behandeling zonder toestemming mogelijk !!
- Wilsverklaring (non-reanimatie verklaring)

3. Inzagerecht
- Vanaf 12 jaar heeft iedereen recht op inzage vastgelegde gegevens.
- Zo spoedig mogelijk inzage
- Recht op kopieën
- Bewaartermijn dossier is 20 jaar (per 1.1.20)

4. Recht op second opinion
Bij een onafhankelijke zorgverlener naar keuze

Vertegenwoordiging van patiënten
a. Wilsonbekwame patiënten
Bewusteloos, gebrekkige geestelijke ontwikkeling, dement.
Vertegenwoordiging door:
- Curator, benoemd door de kantonrechter
- Mentor benoemd door de kantonrechter;
- Gemachtigde vertegenwoordiger;
- Echtgenoot of familielid van de wilsonbekwame

Vertegenwoordiging van patiënten
b. Vertegenwoordiging van kinderen
Minderjarig tot 12 jaar: Ouders zijn bevoegd te beslissen.
Bij weigering nemen besluit: afdwingen via kinderrechter (kinderbeschermingsmaatregel).
Minderjarig 12 tot 16 jaar: zowel ouders als kind bevoegd te beslissen. Wens kind wordt gevolgd.
Minderjarige van 16 of ouder: Minderjarige is bevoegd tot besluit  ouders geen zeggenschap.

Wet BIG
BIG staat voor: Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg.
De Wet BIG geeft regels voor beroepen in de gezondheidszorg en beschermt patiënten tegen
ondeskundig en onzorgvuldig handelen.
Het BIG-register is een onderdeel van de Wet BIG.