PSYCHOLOGIE SAMENVATTING
,PSYCHOLOGIE HOOFDSTUK 1
Psychologie = de wetenschap van gedrag en mentale processen.
Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen in psychologie de
wetenschapen van gedrag en geestelijke processen.
Het terrein van psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen. (zoals denken, voelen,
begeren.)
Als externe = waarneembaar. (zoals praten, glimlachen en lopen.
3 manieren om psychologie te bedrijven
Experimenteel psychologen: psychologen die onderzoek doen naar elementaire
psychologische processen, in tegenstellen tot een toegepaste psycholoog. Voeren
experimenten uit. (bijvoorbeeld kijken of suiker en hyperactiviteit met elkaar te maken
hebben.) Maar hier vallen ook de psychologen onder die op universiteiten werken en de
neuropsychologie.
Docenten psychologen: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld Hbo- of bachelor opleidingen of universiteiten.
Toegepaste psychologen: psycholoog die door experimenteel psychologen vergaarde kennis
gebruikt om problemen van mensen op te lossen.
o Specialisaties toegepaste psychologie:
Arbeids- en organisatie psychologen
Sportpsychologen
Schoolpsychologen
Klinische psychologen en counselors. (helpen mensen zich aan te passen op
sociaal of emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes te maken.
Forensisch psychologen (zoals tv-series als CIA maar dan minder
glamoureus.)
Verschil met psychiatrie:
Psychiatrie is een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen. Psychiaters hebben een medische opleiding gevolgd (geneeskunde). Zij mogen ook
medicijnen uitschrijven. Psychiaters werken met een medische invalshoek. Psychologen werken met
een psychologische invalshoek. (psychiaters hebben patiënten. Psychologen hebben cliënten.)
Pseudopsychologie:
Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke waarheden worden
gepresenteerd.
Zoals: het zesde zintuig (tv programma).
Paranormale krachten, horoscoop en waarzeggen behoren hiertoe.
, Vaardigheden voor kritisch denken:
Wat is de bron?
o Is degene die de bewering doet een deskundige op dit vakgebied?
Is de bewering redelijk of extreem?
Wat is het bewijsmateriaal?
o Anekdotisch bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele
personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
aangezien.
Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
o Bias: een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis
van persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en
gevoelens, in plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal
Confirmation bias: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen
aansluiten te negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te
zoeken waar je het wel mee een bent.
Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
o Gezond verstand voor wetenschappelijk bewijs stellen.
Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende standpunten nodig?
6 perspectieven in de psychologie:
Biologische perspectief: het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt
in het functioneren van de genen, de hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel. Geest
is product van het lichaam/hersenen.
o Neurowetenschap: het vakgebied dat zich richt op het begrip van hoe de hersenen
gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale
processen creëren.
o Evolutionair psychologie: specialisme dat gedrag en mentale processen beschouwt
op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en voortplanting. (bijv:
natuurlijke selectie van Darwin.)
Cognitief perspectief: nadruk ligt op mentale processen, zoals geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking.
Behavioristisch perspectief: nadruk op waarneembaar gedrag in tegenstelling tot cognitief
perspectief. Bij behaviorisme keken ze helemaal niet naar mentale processen. ‘we worden
gestimuleerd in ons doen door onze omgeving.’
o Stimuli – respons
Perspectieven vanuit de gehele persoon:
o Psychodynamische psychologie: een benadering die de nadruk legt op het
begrijpen van het menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften,
verlangens, herinneringen en conflicten.
Freud: psychoanalyse. Onbewuste processen.
Nadruk op analyse van dromen en versprekingen.
o Humanistische psychologie: klinische benadering die de nadruk legt op de
mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens.
o Psychologie van karaktertrekken en temperament: perspectief dat gedrag en
persoonlijkheid ziet als de producten van fundamentele psychologische kenmerken.
Ontwikkelingsperspectief: perspectief die de nadruk legt op erfelijkheid en omgeving.
Nature-Nurture.
Socioculturele perspectief: hierbij ligt de nadruk op het belang van sociale interactie, sociaal
leren en een cultureel perspectief.
,PSYCHOLOGIE HOOFDSTUK 1
Psychologie = de wetenschap van gedrag en mentale processen.
Psychologie is een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen in psychologie de
wetenschapen van gedrag en geestelijke processen.
Het terrein van psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen. (zoals denken, voelen,
begeren.)
Als externe = waarneembaar. (zoals praten, glimlachen en lopen.
3 manieren om psychologie te bedrijven
Experimenteel psychologen: psychologen die onderzoek doen naar elementaire
psychologische processen, in tegenstellen tot een toegepaste psycholoog. Voeren
experimenten uit. (bijvoorbeeld kijken of suiker en hyperactiviteit met elkaar te maken
hebben.) Maar hier vallen ook de psychologen onder die op universiteiten werken en de
neuropsychologie.
Docenten psychologen: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld Hbo- of bachelor opleidingen of universiteiten.
Toegepaste psychologen: psycholoog die door experimenteel psychologen vergaarde kennis
gebruikt om problemen van mensen op te lossen.
o Specialisaties toegepaste psychologie:
Arbeids- en organisatie psychologen
Sportpsychologen
Schoolpsychologen
Klinische psychologen en counselors. (helpen mensen zich aan te passen op
sociaal of emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes te maken.
Forensisch psychologen (zoals tv-series als CIA maar dan minder
glamoureus.)
Verschil met psychiatrie:
Psychiatrie is een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen. Psychiaters hebben een medische opleiding gevolgd (geneeskunde). Zij mogen ook
medicijnen uitschrijven. Psychiaters werken met een medische invalshoek. Psychologen werken met
een psychologische invalshoek. (psychiaters hebben patiënten. Psychologen hebben cliënten.)
Pseudopsychologie:
Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke waarheden worden
gepresenteerd.
Zoals: het zesde zintuig (tv programma).
Paranormale krachten, horoscoop en waarzeggen behoren hiertoe.
, Vaardigheden voor kritisch denken:
Wat is de bron?
o Is degene die de bewering doet een deskundige op dit vakgebied?
Is de bewering redelijk of extreem?
Wat is het bewijsmateriaal?
o Anekdotisch bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele
personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
aangezien.
Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
o Bias: een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis
van persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en
gevoelens, in plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal
Confirmation bias: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen
aansluiten te negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te
zoeken waar je het wel mee een bent.
Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
o Gezond verstand voor wetenschappelijk bewijs stellen.
Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende standpunten nodig?
6 perspectieven in de psychologie:
Biologische perspectief: het psychologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt
in het functioneren van de genen, de hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel. Geest
is product van het lichaam/hersenen.
o Neurowetenschap: het vakgebied dat zich richt op het begrip van hoe de hersenen
gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale
processen creëren.
o Evolutionair psychologie: specialisme dat gedrag en mentale processen beschouwt
op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en voortplanting. (bijv:
natuurlijke selectie van Darwin.)
Cognitief perspectief: nadruk ligt op mentale processen, zoals geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking.
Behavioristisch perspectief: nadruk op waarneembaar gedrag in tegenstelling tot cognitief
perspectief. Bij behaviorisme keken ze helemaal niet naar mentale processen. ‘we worden
gestimuleerd in ons doen door onze omgeving.’
o Stimuli – respons
Perspectieven vanuit de gehele persoon:
o Psychodynamische psychologie: een benadering die de nadruk legt op het
begrijpen van het menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften,
verlangens, herinneringen en conflicten.
Freud: psychoanalyse. Onbewuste processen.
Nadruk op analyse van dromen en versprekingen.
o Humanistische psychologie: klinische benadering die de nadruk legt op de
mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens.
o Psychologie van karaktertrekken en temperament: perspectief dat gedrag en
persoonlijkheid ziet als de producten van fundamentele psychologische kenmerken.
Ontwikkelingsperspectief: perspectief die de nadruk legt op erfelijkheid en omgeving.
Nature-Nurture.
Socioculturele perspectief: hierbij ligt de nadruk op het belang van sociale interactie, sociaal
leren en een cultureel perspectief.
