Geschiedenis samenvatting hoofdstuk 2 (De Griekse wereld) 1 vwo

Geschiedenis‌‌ ‌pww‌ ‌


2.1‌‌van‌‌paleis‌‌naar‌‌polis‌ ‌
‌
Minoïsche‌‌en‌‌Mykeense‌‌cultuur‌ ‌
Rond‌‌3000‌‌v.chr‌‌was‌‌landbouw‌‌in‌‌het‌‌hele‌‌gebied‌‌rondom‌‌de‌‌Egeïsche‌‌zee‌‌al‌‌een‌‌gewoon‌‌
verschijnsel.‌‌Nog‌‌voor‌‌2000‌‌v.chr‌‌gingen‌‌de‌‌handelaren‌‌in‌‌het‌‌Egeïsche‌‌gebied‌‌zeilschepen‌‌
gebruiken‌‌in‌‌plaats‌‌van‌‌geroeide‌‌schepen.‌‌Ze‌‌konden‌‌nu‌‌verder‌‌varen‌‌Mesopotamië‌‌en‌‌
Egypte.‌‌Net‌‌als‌‌daar‌‌ontstonden‌‌op‌‌op‌‌het‌‌eiland‌‌Kreta‌‌steden‌‌met‌‌havens‌‌en‌‌grote‌‌paleizen‌‌
met‌‌enorme‌‌voogrraadkamers.‌‌Vanuit‌‌die‌‌paleizen‌‌werd‌‌de‌‌staat‌‌bestuurd,‌‌de‌‌handel‌‌
georganiseerd‌‌en‌‌werden‌‌alle‌‌goederen‌‌verdeeld.‌‌Daarom‌‌heten‌‌deze‌‌eerste‌‌steden‌‌ook‌‌
wel‌‌paleis-economieën.‌‌Rond‌1 ‌ 450‌‌v.chr‌‌‌veroverden‌‌de‌‌Grieken‌‌van‌‌het‌‌vasteland‌‌het‌‌
eiland‌‌Kreta.‌‌Nu‌‌waren‌‌de‌‌Mykeners‌‌het‌ ‌machtigst‌‌in‌‌het‌‌Egeïsche‌‌gebied.‌‌ ‌
‌
Verhaa‌l‌ ‌
Over‌‌de‌‌Mykeners‌‌heb‌‌je‌‌aan‌‌het‌‌begin‌‌het‌‌hoofdstuk‌‌al‌‌gelezen.‌‌Volgens‌‌de‌‌verhalen‌‌van‌‌
de‌‌Grieken‌‌was‌‌de‌‌Trojaans‌‌oorlog‌‌ontstaan‌‌doordat‌‌een‌‌Trojaanse‌‌oorlog‌‌ontstaan‌‌doordat‌‌
een‌‌Trojaanse‌‌prins‌‌de‌‌Griekse‌‌koning‌‌Helena‌‌had‌‌meegenomen‌‌naar‌‌Troje.‌‌Maar‌‌moderne‌‌
geleerden‌‌denken‌‌dat‌‌oorlogen‌‌zoals‌‌de‌‌Trojaanse‌‌oorlog‌‌vooral‌‌te‌‌maken‌‌hadden‌‌met‌‌de‌‌
uitbreiding‌‌van‌‌de‌‌macht‌‌van‌‌de‌‌Mykeners‌‌door‌‌plundering.‌ ‌
‌
Donkere‌‌eeuwen‌ ‌
Rond‌1 ‌ 200‌‌v.ch‌r‌‌verdwenen‌‌de‌‌steden‌‌en‌‌paleizen,‌‌verdween‌‌het‌‌gebruik‌‌van‌‌het‌‌schrift‌‌en‌‌
verdween‌‌de‌‌ha‌ ‌
ndel‌‌met‌‌verre‌‌streken.‌‌De‌‌bevolking‌‌leefde‌‌weer‌‌bijna‌‌alleen‌‌van‌‌landbouw‌‌in‌‌kleine‌‌
boerengemeenschappen‌‌onder‌‌leiding‌‌van‌‌edelen‌‌die‌‌hen‌‌verdedigen.‌‌Er‌‌zijn‌‌te‌‌weinig‌‌
bronnen‌‌om‌‌precies‌‌te‌‌achterhalen‌‌hoe‌‌en‌‌waarom‌‌de‌‌Mykeense‌‌beschaving‌‌verdwenen‌‌is.‌‌
Daarom‌‌heet‌‌in‌‌de‌‌geschiedwetenschap‌‌deze‌‌tijd‌‌de‌‌donkere‌‌eeuwen‌‌van‌‌1100-1800‌‌v.chr.‌‌
De‌‌dichter‌‌Hesiodos‌‌schreef‌‌over‌‌de‌‌donkere‌‌eeuwen‌ ‌
‌
Polis‌‌en‌‌kolonisatie‌ ‌
Vanaf‌‌850‌‌v.chr‌‌ontstond‌‌opnieuw‌‌een‌‌stedelijke‌‌cultuur.‌‌In‌‌plaats‌‌van‌‌brons‌‌gebruikten‌‌ze‌‌
nu‌‌zilver.‌‌De‌‌bevolking‌‌groeide.‌‌De‌‌steden‌‌werden‌‌heel‌‌anders‌‌dan‌‌in‌‌de‌‌Mykeense‌‌tijd.‌‌
Bijna‌‌nergens‌‌waren‌‌meer‌‌koningen‌‌en‌‌meestal‌‌had‌‌in‌‌zon‌‌stadstaat‌‌ofwel‌‌polis‌‌de‌‌adel‌‌de‌‌
belangrijke‌‌functies.‌‌Maar‌‌al‌‌vanaf‌‌de‌‌begintijd‌‌van‌‌de‌‌polis‌‌schijnen‌‌er‌‌verkiezingen‌‌zijn‌‌
geweest.‌‌De‌‌grote‌‌rol‌‌van‌‌de‌‌burger‌‌is‌‌een‌‌belangrijke‌‌kenmerken‌‌van‌‌een‌‌polis.Vanaf‌‌het‌‌
eind‌‌van‌d‌ e‌‌negende‌‌eeuw‌g ‌ roeide‌‌de‌‌bevolking.‌‌Om‌‌daar‌‌iets‌‌aan‌‌te‌‌doen‌‌stichtten‌‌de‌‌
bestuurders‌‌van‌‌de‌‌polis‌‌nieuwe‌‌steden‌‌koloniën‌‌in‌‌vruchtbaardere‌‌gebieden.‌‌Zo‌‌onstond‌‌er‌‌
een‌‌netwerk‌‌van‌‌Grieks‌‌kolonien.‌‌Als‌‌kikkers‌‌rondom‌‌een‌‌waterpoel‌‌zei‌‌de‌‌Atheense‌‌filosoof‌‌
Plato.‌‌Hij‌‌bedoelde:‌‌De‌‌kolonien‌‌liggen‌‌aan‌‌de‌‌kust‌‌van‌‌de‌‌Middellandse‌‌zee‌‌zoals‌‌kikkers‌‌
aan‌‌een‌‌vijver.‌ ‌
‌
2.2‌‌Grieken‌‌en‌‌Perzen‌ ‌
Vele‌‌stadstaten‌‌ ‌
Oligarchie‌ ‌een‌‌klein‌‌groepje‌‌mensen‌ ‌
Monarchie‌ ‌een‌‌persoon‌ ‌
Aristocratie‌ ‌mensen‌‌van‌‌adel‌ ‌
Democratie‌ ‌het‌‌gewone‌‌volk‌ ‌
‌
‌


‌

, Geschiedenis‌‌ ‌pww‌ ‌


In‌‌athene‌‌de‌‌grootste‌‌stadstaat‌‌in‌‌Griekenland.‌‌Net‌‌als‌‌in‌‌de‌‌meeste‌‌Grieks‌‌poleis‌‌was‌‌ook‌‌
daar‌‌in‌‌het‌‌begin‌‌aristocratie‌‌(de‌‌adel‌‌is‌‌de‌‌baas).‌‌Mannen‌‌die‌‌een‌‌wapenuitrusting‌‌konden‌‌ ‌
betalen,‌‌de‌‌hoplieten‌‌hadden‌‌de‌‌meest‌‌politieke‌‌rechten.‌‌Maar‌‌in‌‌de‌v‌ ijfde‌‌eeuw‌‌‌werd‌‌
Athene‌‌een‌‌democratie.‌‌Die‌‌was‌‌bijzonder‌‌in‌‌Griekenland.‌ ‌
‌
De‌‌Atheense‌‌democratie‌ ‌
De‌‌ontwikkeling‌‌van‌‌aristocratie‌‌naar‌‌democratie‌‌duurde‌‌200‌‌jaar.‌‌In‌‌‌594‌‌v.chr‌‌‌was‌‌de‌‌
spanning‌‌in‌‌Athena‌‌zo‌‌groot‌‌opgelopen‌‌dat‌‌een‌‌gewelddadig‌‌conflict‌‌tussen‌‌de‌‌burgers‌‌niet‌‌
te‌‌voorkomen‌‌was.‌‌De‌‌Athener‌‌Solon,‌‌die‌‌bekend‌‌staat‌‌als‌‌een‌‌wijs‌‌en‌‌eerlijke‌‌burger,‌‌werd‌‌
gekozen‌‌om‌‌nieuwe‌‌wetten‌‌te‌‌maken.‌ ‌
● Solon‌‌zorgde‌‌ervoor‌‌dat‌‌je‌‌niet‌‌meer‌‌als‌‌de‌‌slaaf‌‌verkocht‌‌mocht‌‌worden‌‌als‌‌je‌‌
schulden‌‌had.‌‌ ‌
● Ook‌‌mocht‌‌je‌‌er‌‌alleen‌‌nog‌‌maar‌‌olijfolie‌‌geëxporteerd‌‌worden,‌‌dus‌‌geen‌‌graan‌‌
meer.‌ ‌
● Solon‌‌luisterde‌‌naar‌‌de‌‌klachten‌‌van‌‌de‌‌rijke‌‌handelaren.‌‌Zij‌‌wilden‌‌kunnen‌‌
meebeslissen‌ ‌
● Solon‌ ‌besliste‌‌dat‌‌voortaan‌‌bezit‌‌(vooral‌‌land)bepaalde‌‌hoeveel‌‌inhoud‌‌je‌‌had‌‌op‌‌
het‌‌bestuur,‌‌en‌‌niet‌‌in‌‌wat‌‌gezin‌‌je‌‌bent‌‌geboren.‌ ‌
‌
In‌5‌ 46‌‌v.chr‌‌‌lukte‌‌Peisistratos‌‌om‌‌met‌‌een‌‌eigen‌‌leger‌‌tiran‌‌(alleenheerser)‌‌te‌‌worden.‌‌Hij‌‌
had‌‌net‌‌als‌‌tirannen‌‌in‌‌andere‌‌steden,‌‌de‌‌steun‌‌van‌‌een‌‌groot‌‌deel‌‌van‌‌de‌‌bevolking‌‌en‌‌
zorgde‌‌ervoor‌‌dat‌‌het‌‌leven‌‌van‌‌de‌‌armere‌‌mensen‌‌verbeterd.‌‌Arme‌‌boeren‌‌kregen‌‌leningen‌‌
om‌‌exportproducten‌‌te‌‌verbouwen,‌‌zoals‌‌olijven‌‌en‌‌druiven.‌‌Met‌‌olijfolie‌‌en‌‌wijn‌‌konden‌‌ze‌‌
veel‌‌meer‌‌geld‌‌verdienen‌‌dan‌‌met‌‌het‌‌verbouwen‌‌van‌‌graan.‌ ‌
In‌5‌ 28‌‌v.chr‌‌‌werd‌‌Peisistratos‌‌opgevolgd‌‌door‌‌zijn‌‌zoon‌‌Hippias.‌‌Eerst‌‌regeerde‌‌hij‌‌net‌‌als‌‌
zijn‌‌vader‌‌maar‌‌nadat‌‌zijn‌‌broer‌‌vermoord‌‌werd‌‌vertrouwde‌‌hij‌‌niemand.‌‌Na‌‌een‌‌opstand‌‌
onder‌‌leiding‌‌van‌‌Kleisthenes‌‌in‌5 ‌ 09‌‌v.chr‌‌‌werd‌‌hij‌‌verjaagd.Kleisthenes‌‌voerde‌‌de‌‌laatste‌‌
handeling‌‌en‌‌maakte‌‌Athene‌‌een‌‌democratie.‌ ‌
‌
De‌‌weg‌‌naar‌‌democratie‌ ‌
solon‌‌(oligarchie)‌ ‌
Pisistratos‌‌(tiran)‌ ‌
hippias‌‌(tiran)‌ ‌
kleisthenes‌‌(democratie)‌ ‌
‌
Het‌‌perzische‌‌rijk‌ ‌
In‌‌Mesopotamië‌‌hadden‌‌vanaf‌2 ‌ 000‌‌v.chr‌‌‌de‌‌Assyriërs‌‌en‌‌de‌‌Babyloniërs‌‌afwisselend‌‌de‌‌
macht.‌I‌n‌‌de‌‌zesde‌‌eeuw‌‌‌v.chr‌‌slaagden‌‌de‌‌Perzen‌‌erin‌‌vanuit‌‌het‌‌huidige‌‌Iran‌‌heel‌‌
Mesopotamië‌‌te‌‌onderwerpen.‌‌De‌‌perzische‌‌koning‌‌Dareios‌(‌ 522-485‌‌v.chr)‌‌‌heerste‌‌
uiteindelijk‌‌over‌‌een‌‌gebied‌‌van‌‌India‌ ‌tot‌‌Libië.‌‌De‌‌onderworpen‌‌volken‌‌mochten‌‌hun‌‌geloof,‌‌
hun‌‌cultuur‌‌en‌‌hun‌‌koning‌‌houden,‌‌als‌‌zijn‌‌zich‌‌maar‌‌volledig‌‌onderwierpen‌‌en‌‌hun‌‌belasting‌‌
betaalden‌‌ ‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌


‌