HC grondslagen van klinische psychologie
Hoorcollege 1
Geschiedenis:
- Niet alle jaartallen kennen
- Eerste klinische psycholoog: Lightner Whitmer
o Kliniek in Philadelphia
o Eerste psychologische tijdschrift: the psychological clinic
- 1905: intelligentietest door Alfred Binet
o Toepassing kennis
- Taak psychologen oorlog: wie het beste in dienst en op welke plek en wie het meeste
hulp nodig bij thuiskomst
- Diagnostiek: psychologen en behandeling door psychiaters
- WOI: shell shock
o PTSS
- 1940: sectie clinical psychologie in APA
- WOII: wel behandeling shell shock
o Te weinig psychiaters voor behandeling dus mochten psychologen helpen
- Na WOII: investering in klinische psychologie graduate programs
- 1947: boulder model >>> combineren onderzoek en praktijk
- Jaren ’60: psychotherapie grotere rol KP
- 1973: vail model >>> vooral vanuit de praktijk werken
o Opleiding tot klinisch psycholoog
o Onderdeel: onderzoek voor je opleiding
- In Nederland:
o Piet Calon eerste klinische psycholoog
o 1966: start registratie klinisch psychologen
o 1992: wet beroepen individuele gezondheidszorg
KP:
- Kijken naar het mechanismen van de stoornis
- Dus ook kunnen verklaren niet alleen behandelen
- Weten hoe het in elkaar zit als je iemand wil behandelen
- Data verzamelen
o Waarnemingen doen
o Kijken of ze binnen of buiten je theorie vallen
- Herkennen misvattingen
Deel 2 – abnormaliteit
- Mentale en gedragsstoornissen hebben gemeen: abnormaliteit
- Betekenissen van normaal
o Sociaal dysfunctioneel
o Irrationeel
o Onvoorspelbaar: bijvoorbeeld borderline
o Opvallend/onconventioneel
o Ongemakkelijk gevoel buitenstaander
, o Immoreel
o Persoonlijk lijden
Mental disorders: harmful dysfunctions
Dysfuncties:
- Cognitief: waarneming, aandacht, bewustzijn, geheugen
- Affectief: emotie en stemming, regulatie affect
- Conatief: motorisch gedrag
Misverstand:
- Psychiatrische stoornis vaak gezien als onderliggende dysfunctie
- Psychiatrische symptomen is harm
- Dysfunctie/stoornis zou de oorzaak zijn van de symptomen
>>>> onzin
Symptoom >>> symptoom relaties:
Angst >>> vermijding
Vermijding >>> angst
Ene symptoom andere symptoom aantikken (domino)
Harm = symptomen/klachten
Dysfuncties zijn niet onderliggende stoornissen
Dysfuncties gevolg van causale relaties in netwerk
Abnormaliteit gedrag is slechte karakterisering van onderwerp KP
- 6 betekenissen van abnormaal is allerlei gedrag
o Wel abnormaal/geen gedragsstoornis
o Niet abnormaal/wel gedragstoornis
- Beter: harmfull dysfunction: stoornis + lijden
Hoorcollege 2 – nut en noodzaak van theorie
Je hebt theorie nodig om te observeren
Meta-theorie
- Gaat niet over feiten maar over de theorie zelf
- Mogelijkheden en grenzen van wetenschap
- Herkennen pseudo-wetenschap
- Relatie levensbeschouwing en wetenschap
Theorie en verklaring
- Theorie: algemene wetmatigheden en hypothesen over waarnemingen
- Verklaring: logisch onderbrengen van speciale waarneming bij algemene
wetmatigheid.
o Metaal zet uit bij verhitting
o Koper is metaal
o Koper zet uit bij verhitting
Wetenschappelijke verklaring:
- Begrip
- Voorspelling
- Techniek/ingrijpen
, Redeneren misgaan = drogredeneringen
Algemene wetmatigheden:
- Hoe komen we aan kennis over algemene wetmatigheden
o Aangeboren
o Kant: ordenen van waarneming in ruimte/tijd is aangeboren
o Goose/hawk shadow: over kuikentjes heen, als het lijkt op een gans doen ze
niks maar als het lijkt op een havik dan duiken ze weg.
▪ Aangeboren kennis
- Aangeleerd:
o Leren dingen doordat we dingen meemaken
o Generalisatie van aparte waarneming tot algemene wet
Het inductieschandaal:
- Als je allemaal witte zwanen ziet betekent niet dat er alleen maar witte zwanen zijn
- Probleem: verificaties leiden niet tot kennis van waarheid
- Poppers oplossing:
o Falsificatie leidt tot kennis van onwaarheid
o Kennis groeit door eliminatie van vergissingen
o Cruciaal kenmerk wetenschappelijke theorieën: weerlegbaarheid
- Theorie bewijzen is onmogelijk, theorie ontkrachten is wel mogelijk
- Verificatie: leidt niet tot zekerheid, falsificatie wel
- Nooit ultieme waarheid, maar wel theorie blijven aanpassen en hopen dat we de
waarheid steeds meer benaderen.
- Wetenschappelijke kennis is nooit definitief en altijd voorlopig
➢ Doel wetenschap = niet alleen beschrijven, maar vooral verklaren
➢ Nodig voor verklaring: algemene wetten
➢ Structuur verklaring: als regel is A=B; waarneming: C=A; conclusie C=B
➢ Inductieschandaal
o Oplossing Popper >>> denk aan minderwaardigheidscomplex Adler
Praktijk en logica van KP onderzoek:
- Ook in KP wordt onderzoek gedaan naar algemene wetmatigheden in gedrag van
mensen
- 4 gebruikte strategieën in KP
o Klinische ervaring
▪ Behandel veel patiënten en generaliseren het tot een algemene wet
▪ Probleem: extreem onbetrouwbaar
• Feedback is te traag over bijv. lange termijnverloop
• Uitspraken in KP vaak waarschijnlijkheidsrelatie: als A dan is
kans verhoogd op B.
• Confirmation bias
o Correlationeel/cross-sectioneel onderzoek
▪ Hangen A en B samen
▪ Voorbeeld:
• Relatie problemen dragen bij aan agorafobie
▪ Stel dat idd correlatie A-B gevonden wordt
• 2 problemen
o Je weet de causale richting niet
Hoorcollege 1
Geschiedenis:
- Niet alle jaartallen kennen
- Eerste klinische psycholoog: Lightner Whitmer
o Kliniek in Philadelphia
o Eerste psychologische tijdschrift: the psychological clinic
- 1905: intelligentietest door Alfred Binet
o Toepassing kennis
- Taak psychologen oorlog: wie het beste in dienst en op welke plek en wie het meeste
hulp nodig bij thuiskomst
- Diagnostiek: psychologen en behandeling door psychiaters
- WOI: shell shock
o PTSS
- 1940: sectie clinical psychologie in APA
- WOII: wel behandeling shell shock
o Te weinig psychiaters voor behandeling dus mochten psychologen helpen
- Na WOII: investering in klinische psychologie graduate programs
- 1947: boulder model >>> combineren onderzoek en praktijk
- Jaren ’60: psychotherapie grotere rol KP
- 1973: vail model >>> vooral vanuit de praktijk werken
o Opleiding tot klinisch psycholoog
o Onderdeel: onderzoek voor je opleiding
- In Nederland:
o Piet Calon eerste klinische psycholoog
o 1966: start registratie klinisch psychologen
o 1992: wet beroepen individuele gezondheidszorg
KP:
- Kijken naar het mechanismen van de stoornis
- Dus ook kunnen verklaren niet alleen behandelen
- Weten hoe het in elkaar zit als je iemand wil behandelen
- Data verzamelen
o Waarnemingen doen
o Kijken of ze binnen of buiten je theorie vallen
- Herkennen misvattingen
Deel 2 – abnormaliteit
- Mentale en gedragsstoornissen hebben gemeen: abnormaliteit
- Betekenissen van normaal
o Sociaal dysfunctioneel
o Irrationeel
o Onvoorspelbaar: bijvoorbeeld borderline
o Opvallend/onconventioneel
o Ongemakkelijk gevoel buitenstaander
, o Immoreel
o Persoonlijk lijden
Mental disorders: harmful dysfunctions
Dysfuncties:
- Cognitief: waarneming, aandacht, bewustzijn, geheugen
- Affectief: emotie en stemming, regulatie affect
- Conatief: motorisch gedrag
Misverstand:
- Psychiatrische stoornis vaak gezien als onderliggende dysfunctie
- Psychiatrische symptomen is harm
- Dysfunctie/stoornis zou de oorzaak zijn van de symptomen
>>>> onzin
Symptoom >>> symptoom relaties:
Angst >>> vermijding
Vermijding >>> angst
Ene symptoom andere symptoom aantikken (domino)
Harm = symptomen/klachten
Dysfuncties zijn niet onderliggende stoornissen
Dysfuncties gevolg van causale relaties in netwerk
Abnormaliteit gedrag is slechte karakterisering van onderwerp KP
- 6 betekenissen van abnormaal is allerlei gedrag
o Wel abnormaal/geen gedragsstoornis
o Niet abnormaal/wel gedragstoornis
- Beter: harmfull dysfunction: stoornis + lijden
Hoorcollege 2 – nut en noodzaak van theorie
Je hebt theorie nodig om te observeren
Meta-theorie
- Gaat niet over feiten maar over de theorie zelf
- Mogelijkheden en grenzen van wetenschap
- Herkennen pseudo-wetenschap
- Relatie levensbeschouwing en wetenschap
Theorie en verklaring
- Theorie: algemene wetmatigheden en hypothesen over waarnemingen
- Verklaring: logisch onderbrengen van speciale waarneming bij algemene
wetmatigheid.
o Metaal zet uit bij verhitting
o Koper is metaal
o Koper zet uit bij verhitting
Wetenschappelijke verklaring:
- Begrip
- Voorspelling
- Techniek/ingrijpen
, Redeneren misgaan = drogredeneringen
Algemene wetmatigheden:
- Hoe komen we aan kennis over algemene wetmatigheden
o Aangeboren
o Kant: ordenen van waarneming in ruimte/tijd is aangeboren
o Goose/hawk shadow: over kuikentjes heen, als het lijkt op een gans doen ze
niks maar als het lijkt op een havik dan duiken ze weg.
▪ Aangeboren kennis
- Aangeleerd:
o Leren dingen doordat we dingen meemaken
o Generalisatie van aparte waarneming tot algemene wet
Het inductieschandaal:
- Als je allemaal witte zwanen ziet betekent niet dat er alleen maar witte zwanen zijn
- Probleem: verificaties leiden niet tot kennis van waarheid
- Poppers oplossing:
o Falsificatie leidt tot kennis van onwaarheid
o Kennis groeit door eliminatie van vergissingen
o Cruciaal kenmerk wetenschappelijke theorieën: weerlegbaarheid
- Theorie bewijzen is onmogelijk, theorie ontkrachten is wel mogelijk
- Verificatie: leidt niet tot zekerheid, falsificatie wel
- Nooit ultieme waarheid, maar wel theorie blijven aanpassen en hopen dat we de
waarheid steeds meer benaderen.
- Wetenschappelijke kennis is nooit definitief en altijd voorlopig
➢ Doel wetenschap = niet alleen beschrijven, maar vooral verklaren
➢ Nodig voor verklaring: algemene wetten
➢ Structuur verklaring: als regel is A=B; waarneming: C=A; conclusie C=B
➢ Inductieschandaal
o Oplossing Popper >>> denk aan minderwaardigheidscomplex Adler
Praktijk en logica van KP onderzoek:
- Ook in KP wordt onderzoek gedaan naar algemene wetmatigheden in gedrag van
mensen
- 4 gebruikte strategieën in KP
o Klinische ervaring
▪ Behandel veel patiënten en generaliseren het tot een algemene wet
▪ Probleem: extreem onbetrouwbaar
• Feedback is te traag over bijv. lange termijnverloop
• Uitspraken in KP vaak waarschijnlijkheidsrelatie: als A dan is
kans verhoogd op B.
• Confirmation bias
o Correlationeel/cross-sectioneel onderzoek
▪ Hangen A en B samen
▪ Voorbeeld:
• Relatie problemen dragen bij aan agorafobie
▪ Stel dat idd correlatie A-B gevonden wordt
• 2 problemen
o Je weet de causale richting niet
