HC 6 Verpleegkunde 40 vragen
Week 1
Mensen met een verstandelijke beperking
De definitie
Een verstandelijke beperking kenmerkt zich door zowel een significante beperking
van de intelligentie als van het adaptief (= vermogen om te begrijpen) gedrag.
Het gaat om ong 120.000 mensen, de helft is licht verstandelijk beperkt.
Beperking van de intelligentie
Gaat over de IQ van de mens (DSM-IV):
Zwakbegaafd (IQ 70-84) > 11 jaar
Lichte VB (IQ 50-55 tot 70) 6-11 jaar
Matige VB (IQ 35-40- tot 50-55) 3,5-6 jaar
Ernstige VB (IQ 20-25 tot 35-40) 1,5/2-3,5 jaar
Zeer ernstige VB (IQ < 20-25) 0-1,5/2 jaar
Testen: intelligentie qoutient
VB = verstandelijk beperkt
Adaptief gedrag
- Conceptuele vaardigheden (taal, lezen en schrijven)
- Sociale vaardigheden (verantwoordelijkheid en het volgen van regels)
- Praktische vaardigheden (eten, aankleden en geldbeheer)
Timmers-Huigen (let bij studeren op de volgorde van de fasen! Belangrijk voor
tentamen) → een andere indeling dan IQ
- De lichaamsgebonden ervaringsfase (eerste levensjaar)
- De associatieve ervaringsfase (tweede levensjaar)
- De structurerende ervaringsfase (begint bij 3,5 jaar)
- De vormgevende ervaringsfase (vijfde levensjaar)
Psycholoog en pedagoog.
Een theorie geent op de ontwikkelingsfasen van een kind. De fase waarin een kind
zich bevindt bepaalt hoe het zijn ervaringen ordent en verwerkt. Er zijn 4 fasen:
De lichaamsgebonden ervaringsfase
In deze fase ervaart het kind de omgeving lichamelijk. Het herkent alleen zintuiglijke
prikkels. Eten, drinken, voelen, ruiken, zien en horen brengen prettige of onprettige
gevoelens teweeg. Het kind ondergaat zijn omgeving vooral zintuiglijk en lichamelijk.
Het kernwoord van deze fase is sensatie. De communicatie verloopt via
lichaamstaal en klanken. De lichaamsgebonden ordening ontstaat in het eerste
levensjaar. Kinderen en volwassenen met een zeer ernstige verstandelijke beperking
functioneren op deze manier.
De associatieve ervaringsfase
In deze fase leert het kind verbanden te leggen tussen personen, zaken en
gebeurtenissen. Het herkent de moeder en associeert haar met aandacht en eten.
Deze vaardigheid ontwikkelt zich verder tot het kind in staat is tot lange
associatiereeksen. Zo leert het kind dagelijkse gebeurtenissen en steeds
,terugkomende handelingen herkennen bijvoorbeeld pyjama aan, tanden poetsen,
verhaaltje en naar bed. De associatieve ordening begint in het tweede levensjaar.
Het kernwoord is verwachting: 'Als ik dit doe, gebeurt dat'.
Kinderen en volwassenen met een ernstige verstandelijke handicap functioneren
vaak in deze fase. Ze herkennen middel-doel relaties bijvoorbeeld tafel dekken –
eten, jas aan – naar buiten. Er is beginnende taalontwikkeling, met gebaren, klanken
en/of woorden.
De structurerende ervaringsfase
De associaties krijgen in deze fase meer en meer inhoud. Het kind leert
betekenissen te geven aan gebeurtenissen, kan ze overzien en er zelfs een
verklaring voor geven. Bijvoorbeeld als mijn zus jarig is, staat zij in het middelpunt
van de belangstelling. Als zaken opeens anders verlopen dan verwacht, dan weet het
kind dit te plaatsen en te accepteren. Het kernwoord is herinnering: de persoon gaat
zien dat de omgeving is opgebouwd uit herkenbare structuren. Het stellen van
waarom-vragen staat centraal. De structurerende ordening begint in het derde
levensjaar.
Mensen met een matige verstandelijke beperking toeven vooral in deze
ervaringsfase. Ze kunnen een complex geheel overzien en zijn niet van slag bij
onverwachte gebeurtenissen. Ze begrijpen een uitleg en taal is een belangrijk
communicatiemiddel.
De vormgevende ervaringsfase
Nu is het kind in staat om iets eigens te ontwikkelen. Het kan iets toevoegen aan de
bestaande werkelijkheid en zijn eigen idee vormgeven. Bijvoorbeeld een schilderij
maken, iets speciaals bedenken voor een verjaardag en dat ook uitvoeren. Het
kernwoord is abstractie: er is een begin van begrip voor abstract taalgebruik en van
een 'onderliggende boodschap'. De vormgevende ordening begint in het vijfde
levensjaar.
Mensen met een licht verstandelijke beperking functioneren doorgaans op dit niveau.
Ze ontwikkelen een eigen identiteit en persoonlijkheid. Ze kunnen zelfstandig en
bewust een heleboel keuzes maken. Taal is belangrijk in hun communicatie.
Onder- of overvraging
- Cognitieve ontwikkeling
- Emotionele ontwikkeling
- Sociale ontwikkeling
Grote verschillen in die ontwikkeling bij 1 mens leidt vaak tot probleemgedrag
(disharmonisch profiel).
Om een cliënt aan te spreken op het niveau dat bij hem of haar past, is het
noodzakelijk om naast het cognitieve niveau, ook een goed beeld te hebben van zijn
of haar (sociaal-) emotionele ontwikkeling. Het verkeerd inschatten hiervan, leidt tot
over- dan wel onderschatting. Ondervraging heeft dikwijls verveling tot gevolg. De
mogelijkheden van een persoon met een verstandelijke beperking worden dan niet
benut; een persoon wordt niet geprikkeld en zijn of haar energie wordt niet in goede
banen geleid. Als iemand wordt overvraagd, verliest de persoon de greep op zijn
doen en laten. Onder- en overvraging vormt daarnaast een verhoogd risico op de
ontwikkeling van probleemgedrag.
, De cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van mensen met een
verstandelijke beperking lopen vaak niet gelijk. Mensen met een verstandelijke
beperking maken dezelfde emotionele ontwikkelingsfasen door als mensen zonder
verstandelijke beperking. Het verschil ligt in de duur van bepaalde fasen en in het
uiteindelijk bereikte niveau van de ontwikkeling. De emotionele ontwikkeling kan in
alle fasen van de ontwikkeling geblokkeerd raken, terwijl ondertussen de
ontwikkeling op andere gebieden gewoon door kan gaan. Iemand kan (cognitief) dan
meer dan hij of zij (sociaal-) emotioneel aankan. Dit is een valkuil die kan leiden tot
overschatting van een cliënt.
Voorbeeld mevr in een rolstoel, jongen met autisme.
Probleemgedrag
Is dat gedrag wat JIJ als hulpverlener als probleemgedrag bestempeld.
Voorbeelden probleemgedrag: Automutilatie, agressie (verbaal/non-verbaal)
Bij automutilatie: het gaat om het analyseren van factoren die verband kunnen
houden met het probleemgedrag.
Zelfbeschadiging
4 oorzaken voor zelfbeschadiging (automutilatie)
- Een uiting van frustratie die op de persoon zelf gericht is.
- Een uiting van onduidelijkheid of onbegrip van de client.
- Een uiting van verveling.
- Pijn.
Frustratie = laag niveau client, geen onderscheid tussen de client zelf en de
buitenwereld, frustraties worden op zichzelf afgereageerd.
Onduidelijkheid = cliënt wil iets duidelijk maken, maar dat lukt niet, door zichzelf te
beschadigen lukt dat wel gedeeltelijk vaak. De cliënt wil aandacht.
Verveling = een tekort aan prikkels uit de omgeving, om aandacht te krijgen dus
wederom. Kan ook leiden tot het aanleren van tics.
Pijn = wordt gemakkelijk aan voorbij gegaan.
Analyseren probleemgedrag
1. Herkenning en definiëring van het probleemgedrag in multidisciplinair overleg.
2. Leren van de voorgeschiedenis.
3. Analyse van de factoren die verband kunnen houden met het probleemgedrag.
4. Hypothesevorming en toetsing.
Somatische verklaringen voor probleemgedrag
De top 70 lijst
Suikerziekte, schildklieraandoening
Epilepsie, dementie, slaapstoornis, hoofdpijn, hernia
Slechtziendheid, oorontsteking, slechthorendheid
Slikstoornis, maagklachten, pijn in de mond
Obstipatie, darmproblemen
Week 1
Mensen met een verstandelijke beperking
De definitie
Een verstandelijke beperking kenmerkt zich door zowel een significante beperking
van de intelligentie als van het adaptief (= vermogen om te begrijpen) gedrag.
Het gaat om ong 120.000 mensen, de helft is licht verstandelijk beperkt.
Beperking van de intelligentie
Gaat over de IQ van de mens (DSM-IV):
Zwakbegaafd (IQ 70-84) > 11 jaar
Lichte VB (IQ 50-55 tot 70) 6-11 jaar
Matige VB (IQ 35-40- tot 50-55) 3,5-6 jaar
Ernstige VB (IQ 20-25 tot 35-40) 1,5/2-3,5 jaar
Zeer ernstige VB (IQ < 20-25) 0-1,5/2 jaar
Testen: intelligentie qoutient
VB = verstandelijk beperkt
Adaptief gedrag
- Conceptuele vaardigheden (taal, lezen en schrijven)
- Sociale vaardigheden (verantwoordelijkheid en het volgen van regels)
- Praktische vaardigheden (eten, aankleden en geldbeheer)
Timmers-Huigen (let bij studeren op de volgorde van de fasen! Belangrijk voor
tentamen) → een andere indeling dan IQ
- De lichaamsgebonden ervaringsfase (eerste levensjaar)
- De associatieve ervaringsfase (tweede levensjaar)
- De structurerende ervaringsfase (begint bij 3,5 jaar)
- De vormgevende ervaringsfase (vijfde levensjaar)
Psycholoog en pedagoog.
Een theorie geent op de ontwikkelingsfasen van een kind. De fase waarin een kind
zich bevindt bepaalt hoe het zijn ervaringen ordent en verwerkt. Er zijn 4 fasen:
De lichaamsgebonden ervaringsfase
In deze fase ervaart het kind de omgeving lichamelijk. Het herkent alleen zintuiglijke
prikkels. Eten, drinken, voelen, ruiken, zien en horen brengen prettige of onprettige
gevoelens teweeg. Het kind ondergaat zijn omgeving vooral zintuiglijk en lichamelijk.
Het kernwoord van deze fase is sensatie. De communicatie verloopt via
lichaamstaal en klanken. De lichaamsgebonden ordening ontstaat in het eerste
levensjaar. Kinderen en volwassenen met een zeer ernstige verstandelijke beperking
functioneren op deze manier.
De associatieve ervaringsfase
In deze fase leert het kind verbanden te leggen tussen personen, zaken en
gebeurtenissen. Het herkent de moeder en associeert haar met aandacht en eten.
Deze vaardigheid ontwikkelt zich verder tot het kind in staat is tot lange
associatiereeksen. Zo leert het kind dagelijkse gebeurtenissen en steeds
,terugkomende handelingen herkennen bijvoorbeeld pyjama aan, tanden poetsen,
verhaaltje en naar bed. De associatieve ordening begint in het tweede levensjaar.
Het kernwoord is verwachting: 'Als ik dit doe, gebeurt dat'.
Kinderen en volwassenen met een ernstige verstandelijke handicap functioneren
vaak in deze fase. Ze herkennen middel-doel relaties bijvoorbeeld tafel dekken –
eten, jas aan – naar buiten. Er is beginnende taalontwikkeling, met gebaren, klanken
en/of woorden.
De structurerende ervaringsfase
De associaties krijgen in deze fase meer en meer inhoud. Het kind leert
betekenissen te geven aan gebeurtenissen, kan ze overzien en er zelfs een
verklaring voor geven. Bijvoorbeeld als mijn zus jarig is, staat zij in het middelpunt
van de belangstelling. Als zaken opeens anders verlopen dan verwacht, dan weet het
kind dit te plaatsen en te accepteren. Het kernwoord is herinnering: de persoon gaat
zien dat de omgeving is opgebouwd uit herkenbare structuren. Het stellen van
waarom-vragen staat centraal. De structurerende ordening begint in het derde
levensjaar.
Mensen met een matige verstandelijke beperking toeven vooral in deze
ervaringsfase. Ze kunnen een complex geheel overzien en zijn niet van slag bij
onverwachte gebeurtenissen. Ze begrijpen een uitleg en taal is een belangrijk
communicatiemiddel.
De vormgevende ervaringsfase
Nu is het kind in staat om iets eigens te ontwikkelen. Het kan iets toevoegen aan de
bestaande werkelijkheid en zijn eigen idee vormgeven. Bijvoorbeeld een schilderij
maken, iets speciaals bedenken voor een verjaardag en dat ook uitvoeren. Het
kernwoord is abstractie: er is een begin van begrip voor abstract taalgebruik en van
een 'onderliggende boodschap'. De vormgevende ordening begint in het vijfde
levensjaar.
Mensen met een licht verstandelijke beperking functioneren doorgaans op dit niveau.
Ze ontwikkelen een eigen identiteit en persoonlijkheid. Ze kunnen zelfstandig en
bewust een heleboel keuzes maken. Taal is belangrijk in hun communicatie.
Onder- of overvraging
- Cognitieve ontwikkeling
- Emotionele ontwikkeling
- Sociale ontwikkeling
Grote verschillen in die ontwikkeling bij 1 mens leidt vaak tot probleemgedrag
(disharmonisch profiel).
Om een cliënt aan te spreken op het niveau dat bij hem of haar past, is het
noodzakelijk om naast het cognitieve niveau, ook een goed beeld te hebben van zijn
of haar (sociaal-) emotionele ontwikkeling. Het verkeerd inschatten hiervan, leidt tot
over- dan wel onderschatting. Ondervraging heeft dikwijls verveling tot gevolg. De
mogelijkheden van een persoon met een verstandelijke beperking worden dan niet
benut; een persoon wordt niet geprikkeld en zijn of haar energie wordt niet in goede
banen geleid. Als iemand wordt overvraagd, verliest de persoon de greep op zijn
doen en laten. Onder- en overvraging vormt daarnaast een verhoogd risico op de
ontwikkeling van probleemgedrag.
, De cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van mensen met een
verstandelijke beperking lopen vaak niet gelijk. Mensen met een verstandelijke
beperking maken dezelfde emotionele ontwikkelingsfasen door als mensen zonder
verstandelijke beperking. Het verschil ligt in de duur van bepaalde fasen en in het
uiteindelijk bereikte niveau van de ontwikkeling. De emotionele ontwikkeling kan in
alle fasen van de ontwikkeling geblokkeerd raken, terwijl ondertussen de
ontwikkeling op andere gebieden gewoon door kan gaan. Iemand kan (cognitief) dan
meer dan hij of zij (sociaal-) emotioneel aankan. Dit is een valkuil die kan leiden tot
overschatting van een cliënt.
Voorbeeld mevr in een rolstoel, jongen met autisme.
Probleemgedrag
Is dat gedrag wat JIJ als hulpverlener als probleemgedrag bestempeld.
Voorbeelden probleemgedrag: Automutilatie, agressie (verbaal/non-verbaal)
Bij automutilatie: het gaat om het analyseren van factoren die verband kunnen
houden met het probleemgedrag.
Zelfbeschadiging
4 oorzaken voor zelfbeschadiging (automutilatie)
- Een uiting van frustratie die op de persoon zelf gericht is.
- Een uiting van onduidelijkheid of onbegrip van de client.
- Een uiting van verveling.
- Pijn.
Frustratie = laag niveau client, geen onderscheid tussen de client zelf en de
buitenwereld, frustraties worden op zichzelf afgereageerd.
Onduidelijkheid = cliënt wil iets duidelijk maken, maar dat lukt niet, door zichzelf te
beschadigen lukt dat wel gedeeltelijk vaak. De cliënt wil aandacht.
Verveling = een tekort aan prikkels uit de omgeving, om aandacht te krijgen dus
wederom. Kan ook leiden tot het aanleren van tics.
Pijn = wordt gemakkelijk aan voorbij gegaan.
Analyseren probleemgedrag
1. Herkenning en definiëring van het probleemgedrag in multidisciplinair overleg.
2. Leren van de voorgeschiedenis.
3. Analyse van de factoren die verband kunnen houden met het probleemgedrag.
4. Hypothesevorming en toetsing.
Somatische verklaringen voor probleemgedrag
De top 70 lijst
Suikerziekte, schildklieraandoening
Epilepsie, dementie, slaapstoornis, hoofdpijn, hernia
Slechtziendheid, oorontsteking, slechthorendheid
Slikstoornis, maagklachten, pijn in de mond
Obstipatie, darmproblemen
