Samenvatting Grondslagen Hoofdlijnen H2

Inleiding tot het Recht

H2 Inleiding in het recht



Codificatie, wetboeken en wetten

- Codificatie: een poging alle rechtsregels op een rechtsgebied op systematische wijze in een
wetboek (codex) op te nemen
o Voordelen:
 overzicht  bevorderd inzichtelijkheid
 rechtsregels zijn onderling geordend  onderlinge samenhang komt naar
voren
- wetboeken bevatten een algemeen gedeelte waarin de belangrijkste termen gedefinieerd
worden en de meest algemene regels staan
- 19e eeuw:
o Recht voor het eerst in codificaties ondergebracht  maakte een einde aan lokale
en regionale verschillen
o Leidende gedachte codificatie:
 Het recht zo volledig en duidelijk mogelijk vastleggen
 Zodat burgers wisten waarop ze konden rekenen en hun gedrag op de
rechtsregels konden afstemmen



Rechtsgebieden

- Indeling van het nationale recht:
o Privaatrecht
o Staats- en bestuursrecht
o Strafrecht Publiekrecht
- Staatsrecht
o Constitutionele recht  grondslagen van de staat
o Het provincierecht
o Het gemeenterecht
o Het waterschapsrecht
- Strafrecht
o Commune strafrecht  WB Sr
o Economisch strafrecht
o Verkeersstrafrecht
- Functionele rechtsgebieden
o Heeft betrekking op een bepaald (maatschappelijk belangrijk) thema en regelt
relaties tussen betrokkenen  bevat zowel privaat- als publieksrechtelijke
rechtsregels
o Voorbeelden: sociaal recht, milieurecht, gezondheidsrecht, huurrecht

Publiekrecht en privaatrecht

- Privaatrecht regelt de juridische relaties tussen burgers

, - Publiekrecht heeft betrekking op de verhouding tussen overheidsorganen onderling en
tussen overheidsorganen en burgers



Rechtsverhoudingen

- Privaatrecht
o behartigen eigenbelang
o betrokkenen zijn nevengeschikt
- Publiekrecht
o behartigen van het algemeen belang
o burger is ondergeschikt aan de overheid



Rol van de rechter

- privaatrecht
o geschil kan door een van beiden partijen aan de burgerlijke rechter worden
voorgelegd  initiatief ligt bij de partijen zelf
o partijen kunnen zelf beslissen om een einde te maken aan de gerechtelijke
procedure
- publiekrecht
o onjuist overheidsbesluit volgens burgers/organisaties  bestuursrechter
o strafrecht:
 OM (OvJ) belast met inschakelen van de rechter
 Alleen het OM kan een strafvervolging instellen  vervolgingsmonopolie



Publiekrecht – algemeen

- Staats- en bestuursrecht en strafrecht
- Staatsrecht bepaalt de inrichting en opbouw van onze staat  staatsrechtelijke regels geven
aan welke organen (overheidsinstanties) er zijn en met welke taken en bevoegdheden deze
zijn bekleed
o Wetgevende bevoegdheden  nationale wetgever (regering en parlement)  stelt
rechtsregels die voor heel Nederland gelden
o Provinciale en gemeentelijke wetgever formuleren de rechtsregels voor hun gebied
- Staatsrecht schept een juridische grondslag voor het bestuurlijke optreden.
- Publiekrecht bevat rechtsregels die de rechtsverhoudingen tussen een bestuursorgaan en de
burger regelen  bestuursrecht (bevoegdheden van het bestuursorgaan en rechten van de
burger t.o. het bestuursorgaan
o Bestuursorgaan  de overheidsinstantie die direct met de burgers te maken heeft
en zorgt voor de uitvoering en handhaving van rechtsregels
- Publiekrecht erkent ook delen van het sociaaleconomisch recht en het sociale recht
- Strafrecht  verhoudingen tussen overheid en burgers, OM neemt initiatief



Publiekrecht – staatsrecht