Inhoud
Hoorcollege 1 .......................................................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 .......................................................................................................................................... 7
Hoorcollege 3 ........................................................................................................................................ 16
Hoorcollege 4 ........................................................................................................................................ 25
Hoorcollege 5 ........................................................................................................................................ 30
Hoorcollege 6 ........................................................................................................................................ 39
Hoorcollege 7 ........................................................................................................................................ 45
Hoorcollege 9 ........................................................................................................................................ 51
Hoorcollege 9 ........................................................................................................................................ 55
Hoorcollege 10 ...................................................................................................................................... 62
Hoorcollege 11 ...................................................................................................................................... 70
,Hoorcollege 1
Introductie cursus
De school als pedagogische context
Vandaag
• De school als pedagogische context
• Schoolloopbanen
• De orthopedagoog en de school
DE SCHOOL ALS PEDAGOGISCHE CONTEXT
De basisschool
• Cognitieve uitdaging en passende begeleiding
• Plaatsing
• Klasklimaat
• Naschoolse activiteiten
• Relaties met leerkrachten
• Relaties met leeftijdgenootjes
Leren op School
• Cognitieve uitdaging en passende begeleiding
• Plaatsing
• Klasklimaat
• Naschoolse activiteiten
• Relaties met leerkrachten
• Relaties met leeftijdgenootjes
Waarom de school als context?
• Alle kinderen gaan van ten minste 5 tot 16 jaar oud naar school
• 5 dagen per week, 40 weken per jaar
De school als pedagogische context
Onderwijs is nodig voor
• Persoonlijke ontwikkeling van kinderen
• Overdracht van maatschappelijke en culturele waarden
• Voorbereiden op deelname aan de maatschappij
Kernfunctie basisschool = kinderen goed onderwijzen
,• Leren kennis te verwerven
• Leren leren, leren nadenken
• Leren problemen op te lossen
• Leren samen te werken
• Leren de wereld te begrijpen
Kerndoelen
• Leerdoelen die landelijk gelden en wettelijk verplicht zijn
• Van basis- tot voortgezet onderwijs
• Geven aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen op bepaalde momenten in hun
schoolloopbaan
• Streefdoelen: inspanningsverplichting, meer veel ruimte voor eigen invulling
Referentiedoelen
• Tussendoelen en referentieniveaus voor rekenen en Nederlandse taal (8 á 10 niveaus)
Leerlijnen
• Gemaakt door de school
• Geven weer hoe school aan de kerndoelen werkt
• Van kerndoel naar concrete doelen met tussenstappen per leerjaar
Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen
• 1F (fundamenteel)
• 1S (streef)
• 1S+
Ontwikkelingsperspectief met passende doelen
• Eigen leerlijn
• Passende doelstellingen
• Passende perspectieven
• Talenten en mogelijkheden leerling
Het kind binnen de school
• Plaatsing
• Geboortemaand
• Doubleren
• Versnellen
Geboortemaand
• Kinderen gaan naar school vanaf hun 4e verjaardag
• ‘Continu toelaten’
• Schooljaar start ± 1 september
• Alleen kinderen die in de zomervakantie jarig zijn kunnen precies 8 jaar over de basisschool doen
• Kinderen van één geboortejaar (vb. 2015) gaan door naar groep 3
• Kinderen binnen een groep verschillen ongeveer 1 jaar in leeftijd
• Geldt niet alleen op school, ook bij activiteiten in de vrije tijd
• In Nederland geen harde grens (meer) voor doorstroom naar groep 3
• Voorheen 1 oktober
• Nu 1 januari
, • Beslissing genomen op basis van ontwikkeling van het kind
• In competitieve onderwijssystemen leeftijdspositie soms bewust bepaald
Kinderen die zijn geboren tussen oktober en december zijn in ons onderwijssysteem de
oudste/jongste leerlingen
Kinderen die zijn geboren tussen januari en maart zijn in ons onderwijssyteem de jongste/oudste
leerlingen
• Wat betekent dat?
• Is dat erg?
Geboortemaand – Verachtert et al. (2010)
Jonge kinderen blijven vaker zitten
Jonge kinderen presteren gemiddeld minder goed op rekenen
Er is sociale ongelijkheid binnen het onderwijs door verschillen in geboortemaand
•Jongste kinderen binnen een groep onderschat
• De standaard is te hoog gegrepen voor jongste kinderen
• Jonge kinderen ervaren minder zelfvertrouwen
Verschillen in prestaties zijn in groep 4 kleiner dan in groep 3
• Aanvullende onderzoeken: Verschil wordt steeds kleiner
• Let op: het verschil in leeftijd binnen de klas wordt juist groter
Hoe komt dat?
• Groepen worden meer homogeen door selectieproces: doubleren en versnellen
Overstap: Blijven zitten Doordenkertje voor college 4
Binnen de groep kinderen die zijn blijven zitten presteren de jongere kinderen wat beter dan de
oudere kinderen
Hier lijkt sprake van een omgekeerd geboortemaandeffect
• Hoe zou dat kunnen komen?
Blijven zitten
• Hetzelfde schooljaar nog eens doorlopen
• Meta-analyse Goos et al. (2021)
• 84 goed uitgevoerde studies naar blijven zitten van de kleuterklas tot de middelbare school
van 2000 tot 2019
• Effecten op schoolprestaties, psychosociaal functioneren, carrière
Hoorcollege 1 .......................................................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 .......................................................................................................................................... 7
Hoorcollege 3 ........................................................................................................................................ 16
Hoorcollege 4 ........................................................................................................................................ 25
Hoorcollege 5 ........................................................................................................................................ 30
Hoorcollege 6 ........................................................................................................................................ 39
Hoorcollege 7 ........................................................................................................................................ 45
Hoorcollege 9 ........................................................................................................................................ 51
Hoorcollege 9 ........................................................................................................................................ 55
Hoorcollege 10 ...................................................................................................................................... 62
Hoorcollege 11 ...................................................................................................................................... 70
,Hoorcollege 1
Introductie cursus
De school als pedagogische context
Vandaag
• De school als pedagogische context
• Schoolloopbanen
• De orthopedagoog en de school
DE SCHOOL ALS PEDAGOGISCHE CONTEXT
De basisschool
• Cognitieve uitdaging en passende begeleiding
• Plaatsing
• Klasklimaat
• Naschoolse activiteiten
• Relaties met leerkrachten
• Relaties met leeftijdgenootjes
Leren op School
• Cognitieve uitdaging en passende begeleiding
• Plaatsing
• Klasklimaat
• Naschoolse activiteiten
• Relaties met leerkrachten
• Relaties met leeftijdgenootjes
Waarom de school als context?
• Alle kinderen gaan van ten minste 5 tot 16 jaar oud naar school
• 5 dagen per week, 40 weken per jaar
De school als pedagogische context
Onderwijs is nodig voor
• Persoonlijke ontwikkeling van kinderen
• Overdracht van maatschappelijke en culturele waarden
• Voorbereiden op deelname aan de maatschappij
Kernfunctie basisschool = kinderen goed onderwijzen
,• Leren kennis te verwerven
• Leren leren, leren nadenken
• Leren problemen op te lossen
• Leren samen te werken
• Leren de wereld te begrijpen
Kerndoelen
• Leerdoelen die landelijk gelden en wettelijk verplicht zijn
• Van basis- tot voortgezet onderwijs
• Geven aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen op bepaalde momenten in hun
schoolloopbaan
• Streefdoelen: inspanningsverplichting, meer veel ruimte voor eigen invulling
Referentiedoelen
• Tussendoelen en referentieniveaus voor rekenen en Nederlandse taal (8 á 10 niveaus)
Leerlijnen
• Gemaakt door de school
• Geven weer hoe school aan de kerndoelen werkt
• Van kerndoel naar concrete doelen met tussenstappen per leerjaar
Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen
• 1F (fundamenteel)
• 1S (streef)
• 1S+
Ontwikkelingsperspectief met passende doelen
• Eigen leerlijn
• Passende doelstellingen
• Passende perspectieven
• Talenten en mogelijkheden leerling
Het kind binnen de school
• Plaatsing
• Geboortemaand
• Doubleren
• Versnellen
Geboortemaand
• Kinderen gaan naar school vanaf hun 4e verjaardag
• ‘Continu toelaten’
• Schooljaar start ± 1 september
• Alleen kinderen die in de zomervakantie jarig zijn kunnen precies 8 jaar over de basisschool doen
• Kinderen van één geboortejaar (vb. 2015) gaan door naar groep 3
• Kinderen binnen een groep verschillen ongeveer 1 jaar in leeftijd
• Geldt niet alleen op school, ook bij activiteiten in de vrije tijd
• In Nederland geen harde grens (meer) voor doorstroom naar groep 3
• Voorheen 1 oktober
• Nu 1 januari
, • Beslissing genomen op basis van ontwikkeling van het kind
• In competitieve onderwijssystemen leeftijdspositie soms bewust bepaald
Kinderen die zijn geboren tussen oktober en december zijn in ons onderwijssysteem de
oudste/jongste leerlingen
Kinderen die zijn geboren tussen januari en maart zijn in ons onderwijssyteem de jongste/oudste
leerlingen
• Wat betekent dat?
• Is dat erg?
Geboortemaand – Verachtert et al. (2010)
Jonge kinderen blijven vaker zitten
Jonge kinderen presteren gemiddeld minder goed op rekenen
Er is sociale ongelijkheid binnen het onderwijs door verschillen in geboortemaand
•Jongste kinderen binnen een groep onderschat
• De standaard is te hoog gegrepen voor jongste kinderen
• Jonge kinderen ervaren minder zelfvertrouwen
Verschillen in prestaties zijn in groep 4 kleiner dan in groep 3
• Aanvullende onderzoeken: Verschil wordt steeds kleiner
• Let op: het verschil in leeftijd binnen de klas wordt juist groter
Hoe komt dat?
• Groepen worden meer homogeen door selectieproces: doubleren en versnellen
Overstap: Blijven zitten Doordenkertje voor college 4
Binnen de groep kinderen die zijn blijven zitten presteren de jongere kinderen wat beter dan de
oudere kinderen
Hier lijkt sprake van een omgekeerd geboortemaandeffect
• Hoe zou dat kunnen komen?
Blijven zitten
• Hetzelfde schooljaar nog eens doorlopen
• Meta-analyse Goos et al. (2021)
• 84 goed uitgevoerde studies naar blijven zitten van de kleuterklas tot de middelbare school
van 2000 tot 2019
• Effecten op schoolprestaties, psychosociaal functioneren, carrière
