Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 .......................................................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 .......................................................................................................................................... 4
Hoorcollege 3 .......................................................................................................................................... 9
Hoorcollege 4 ........................................................................................................................................ 15
Hoorcollege 5 ........................................................................................................................................ 21
Hoorcollege 6 ........................................................................................................................................ 27
Hoorcollege 7 ........................................................................................................................................ 33
Hoorcollege 8 ........................................................................................................................................ 38
Hoorcollege 9 ........................................................................................................................................ 43
Hoorcollege 10 ...................................................................................................................................... 49
Hoorcollege 11 ...................................................................................................................................... 54
Hoorcollege 12 ...................................................................................................................................... 59
,Hoorcollege 1
Introductie: Toepassing gehechtheidstheorie op professionele opvoeders
De gehechtheidstheorie
- Zie ook Familie & Gezin, college 1
Ainsworth strange situation test
- Secure attachment style
- Anxious/ambivalent attachment style
- Avoidant attachment style
Sensitiviteit ouder → MENTALE REPRESENTATIE KIND → exploratie omgeving
•emotionele veiligheid • sociaal-emotioneel
•zelfwaardering • gedrag
• cognitief
Wat is een gehechtheidsrelatie?
‘…a relatively long-enduring tie in which the partner is important as an unique individual and is
interchangable with none other’ (Ainsworth, 1989)
Dus…..
1. Een speciale emotionele band die
- een duurzaam, exclusief (uniek) karakter heeft
- niet per definitie wederkerig is
- een belangrijke context biedt voor het (leren) reguleren van emoties
2. Gehechtheidsband is meer dan een affectieve band
→ onderscheidend kenmerk: het zoeken van veiligheid bij de partner
Relaties met professionele opvoeders als gehechtheidsrelaties? (Verschueren & Koomen, 2012)
Relatie met professionele opvoeders is
• niet langdurig
• niet exclusief
MAAR TOCH gelijkenissen:
-bv. vergelijkbare reacties bij stress
→ veilige haven: nabijheid bij stress
→ veilige basis: voor exploratie omgeving
Professionele opvoeders als potentiële gehechtheidsfiguren?
• Jonge kinderen (kinderopvang, kleuters)
• Kinderen uit risicogroepen
• kinderen met problemen met zelfregulatie
• kinderen in overgangssituaties
• kinderen die lijden onder (langdurige) stress in het gezin
• kinderen die mishandeld/misbruikt worden
• kinderen in jeugdzorg
,Emotionele veiligheid
• …is een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen functioneren
• Alternatieven: passiviteit, agressie, drugsgebruik etc.
• Als het zelf niet lukt………
…hechtingsfiguur nodig
Mentale representaties
• Intern werkmodel/geïnternaliseerd beeld vd relatie = gevoelens, gedachten, verwachtingen over
zichzelf, de relatiepartner en de onderlinge relatie
• Gebaseerd op vroegere ervaringen met relaties/ interacties met ouders
• MR kan (deels) gecorrigeerd worden
• (Mede)bepalend voor toekomstig gedrag binnen de relatie
Schoolcontext (Verschueren & Koomen, 2012; Verschueren, 2015)
• Veilige haven en veilige basisfunctie van leerkracht bovenop didactische rol
• Focus op affectieve kwaliteit van dyadische LK-Llrelaties
• Multidimensioneel perspectief
• Verklaring belang LK-LL relaties voor schools functioneren
• Compenserende rol leerkracht
• Basis voor interventie
• reflectie, opdoen positieve ervaringen
Relaties met oudere leerlingen (Verschueren, 2015)
• Oudere leerlingen: beschikbaarheid van de leerkracht (veilige basis)
• EN: meer algemeen het belang van de affectieve kwaliteit van de relatie met de leerkracht
Kinderopvang
The first three years of life are crucial for social-emotional and cognitive development and overall
mental health” (Shirvanian & Michael, 2017, pp. 97)
• Pedagogisch medewerker als secundaire gehechtheidsfiguur
• Primaire verzorgende (primary caregiving)
• Compenserende rol veilige hechting aan pedagogisch medewerker
Kinderopvang (Shirvanian & Michael, 2017)
Attachment based child care
• (korte) training voor PM’ers in GHT en sensitiviteit
• zelfreflectie op basis van video-opnames; reflectie op eigen gehechtheidsgeschiedenis
• beleid: sleutelfiguur en lage kind-volwassene ratio
• samenwerken met ouders + training voor ouders
Jeugdzorg
Jeugdzorg (Adshead, 1998)
• Gehechtheidsrelatie
• nabijheid zoeken, uitgelokt door dreiging/stress/angst, gebruikt als veilige basis
• Hulpverlener = tijdelijke gehechtheidsfiguur
• Hechtingsproblemen als verklaring gedragsproblemen
• Hulpverleners met hechtingsproblemen
• overbetrokken versus negeren problemen cliënten
• overschrijden professionele grenzen, agressie, mishandeling
, Tips voor interventie
• Empathisch luisteren en ruimte voor pijnlijke ervaringen
• Informatie op juiste manier aanbieden (niet bedreigend)
• Werken aan vertrouwensrelatie en zorgen voor veilige basis
• Consistentie hulpverleners heel belangrijk!
• Hulpverleners helpen om gedrag te begrijpen en ermee om te gaan
Hoorcollege 2
Rollen en kwaliteit
Verschillende rollen en kwaliteit pedagogisch medewerker
– H.2: De pedagogische kwaliteiten van de Nederlandse kinderopvang
– H.3 Pedagogische kwaliteit in internationaal perspectief
– H.7: Werken aan pedagogische kwaliteit: uitkomsten uit Nederlands interventieonderzoek
Fukkink, Sluiter, Deynoot-Schaub, & Helmerhorst, 2019
De Nederlandse kinderopvang: Even voorstellen
- Kinderdagverblijf, peuterspeelzaal/voorschool, gastouder, buitenschoolse opvang
- 823.360 kinderen 0-12 jr. naar kinderopvang
→ lichte stijging
- zo’n 13.000 locaties
- 44.700 fte verdeeld over 76.900 werknemers (gem. 21 uur/wk)
Vinkenstraat 39, Amsterdam
→ eerste kinderdagopvang
Pedagogische kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang
Egert, Fukkink & Eckhardt (2018):
Verbetering proceskwaliteit → verklaart (voor 53%) → groei in ontwikkeling kinderen
Een klein stuk scoort zelfs nog slechter dan de controlegroep (effect op kwaliteit). De resultaten
lopen enigszins parallel.
Structure → Process → Outcome paradigma
Structurele kwaliteit → Proceskwaliteit → Ontwikkeling kinderen
Proceskwaliteit = Globale kwaliteit (Leefomgeving) + Staf-kind interacties
Casus: BSO-instrument
• Observatielijst pedagogische kwaliteit
Hoorcollege 1 .......................................................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 .......................................................................................................................................... 4
Hoorcollege 3 .......................................................................................................................................... 9
Hoorcollege 4 ........................................................................................................................................ 15
Hoorcollege 5 ........................................................................................................................................ 21
Hoorcollege 6 ........................................................................................................................................ 27
Hoorcollege 7 ........................................................................................................................................ 33
Hoorcollege 8 ........................................................................................................................................ 38
Hoorcollege 9 ........................................................................................................................................ 43
Hoorcollege 10 ...................................................................................................................................... 49
Hoorcollege 11 ...................................................................................................................................... 54
Hoorcollege 12 ...................................................................................................................................... 59
,Hoorcollege 1
Introductie: Toepassing gehechtheidstheorie op professionele opvoeders
De gehechtheidstheorie
- Zie ook Familie & Gezin, college 1
Ainsworth strange situation test
- Secure attachment style
- Anxious/ambivalent attachment style
- Avoidant attachment style
Sensitiviteit ouder → MENTALE REPRESENTATIE KIND → exploratie omgeving
•emotionele veiligheid • sociaal-emotioneel
•zelfwaardering • gedrag
• cognitief
Wat is een gehechtheidsrelatie?
‘…a relatively long-enduring tie in which the partner is important as an unique individual and is
interchangable with none other’ (Ainsworth, 1989)
Dus…..
1. Een speciale emotionele band die
- een duurzaam, exclusief (uniek) karakter heeft
- niet per definitie wederkerig is
- een belangrijke context biedt voor het (leren) reguleren van emoties
2. Gehechtheidsband is meer dan een affectieve band
→ onderscheidend kenmerk: het zoeken van veiligheid bij de partner
Relaties met professionele opvoeders als gehechtheidsrelaties? (Verschueren & Koomen, 2012)
Relatie met professionele opvoeders is
• niet langdurig
• niet exclusief
MAAR TOCH gelijkenissen:
-bv. vergelijkbare reacties bij stress
→ veilige haven: nabijheid bij stress
→ veilige basis: voor exploratie omgeving
Professionele opvoeders als potentiële gehechtheidsfiguren?
• Jonge kinderen (kinderopvang, kleuters)
• Kinderen uit risicogroepen
• kinderen met problemen met zelfregulatie
• kinderen in overgangssituaties
• kinderen die lijden onder (langdurige) stress in het gezin
• kinderen die mishandeld/misbruikt worden
• kinderen in jeugdzorg
,Emotionele veiligheid
• …is een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen functioneren
• Alternatieven: passiviteit, agressie, drugsgebruik etc.
• Als het zelf niet lukt………
…hechtingsfiguur nodig
Mentale representaties
• Intern werkmodel/geïnternaliseerd beeld vd relatie = gevoelens, gedachten, verwachtingen over
zichzelf, de relatiepartner en de onderlinge relatie
• Gebaseerd op vroegere ervaringen met relaties/ interacties met ouders
• MR kan (deels) gecorrigeerd worden
• (Mede)bepalend voor toekomstig gedrag binnen de relatie
Schoolcontext (Verschueren & Koomen, 2012; Verschueren, 2015)
• Veilige haven en veilige basisfunctie van leerkracht bovenop didactische rol
• Focus op affectieve kwaliteit van dyadische LK-Llrelaties
• Multidimensioneel perspectief
• Verklaring belang LK-LL relaties voor schools functioneren
• Compenserende rol leerkracht
• Basis voor interventie
• reflectie, opdoen positieve ervaringen
Relaties met oudere leerlingen (Verschueren, 2015)
• Oudere leerlingen: beschikbaarheid van de leerkracht (veilige basis)
• EN: meer algemeen het belang van de affectieve kwaliteit van de relatie met de leerkracht
Kinderopvang
The first three years of life are crucial for social-emotional and cognitive development and overall
mental health” (Shirvanian & Michael, 2017, pp. 97)
• Pedagogisch medewerker als secundaire gehechtheidsfiguur
• Primaire verzorgende (primary caregiving)
• Compenserende rol veilige hechting aan pedagogisch medewerker
Kinderopvang (Shirvanian & Michael, 2017)
Attachment based child care
• (korte) training voor PM’ers in GHT en sensitiviteit
• zelfreflectie op basis van video-opnames; reflectie op eigen gehechtheidsgeschiedenis
• beleid: sleutelfiguur en lage kind-volwassene ratio
• samenwerken met ouders + training voor ouders
Jeugdzorg
Jeugdzorg (Adshead, 1998)
• Gehechtheidsrelatie
• nabijheid zoeken, uitgelokt door dreiging/stress/angst, gebruikt als veilige basis
• Hulpverlener = tijdelijke gehechtheidsfiguur
• Hechtingsproblemen als verklaring gedragsproblemen
• Hulpverleners met hechtingsproblemen
• overbetrokken versus negeren problemen cliënten
• overschrijden professionele grenzen, agressie, mishandeling
, Tips voor interventie
• Empathisch luisteren en ruimte voor pijnlijke ervaringen
• Informatie op juiste manier aanbieden (niet bedreigend)
• Werken aan vertrouwensrelatie en zorgen voor veilige basis
• Consistentie hulpverleners heel belangrijk!
• Hulpverleners helpen om gedrag te begrijpen en ermee om te gaan
Hoorcollege 2
Rollen en kwaliteit
Verschillende rollen en kwaliteit pedagogisch medewerker
– H.2: De pedagogische kwaliteiten van de Nederlandse kinderopvang
– H.3 Pedagogische kwaliteit in internationaal perspectief
– H.7: Werken aan pedagogische kwaliteit: uitkomsten uit Nederlands interventieonderzoek
Fukkink, Sluiter, Deynoot-Schaub, & Helmerhorst, 2019
De Nederlandse kinderopvang: Even voorstellen
- Kinderdagverblijf, peuterspeelzaal/voorschool, gastouder, buitenschoolse opvang
- 823.360 kinderen 0-12 jr. naar kinderopvang
→ lichte stijging
- zo’n 13.000 locaties
- 44.700 fte verdeeld over 76.900 werknemers (gem. 21 uur/wk)
Vinkenstraat 39, Amsterdam
→ eerste kinderdagopvang
Pedagogische kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang
Egert, Fukkink & Eckhardt (2018):
Verbetering proceskwaliteit → verklaart (voor 53%) → groei in ontwikkeling kinderen
Een klein stuk scoort zelfs nog slechter dan de controlegroep (effect op kwaliteit). De resultaten
lopen enigszins parallel.
Structure → Process → Outcome paradigma
Structurele kwaliteit → Proceskwaliteit → Ontwikkeling kinderen
Proceskwaliteit = Globale kwaliteit (Leefomgeving) + Staf-kind interacties
Casus: BSO-instrument
• Observatielijst pedagogische kwaliteit
