Ethiek – Verantwoord Handelen
Hoofdstuk 1 – MORAAL EN ETHIEK
1.1 Iedereen heeft ermee te maken
Zonder dat we ons er bewust van zijn, zijn we elke dag met moraal en ethiek bezig. We richten ons er
hierbij op het doen en laten van mensen en geven ons oordeel erover. Woorden als; goed en kwaad,
onderdrukking, schending van rechten, komen hierbij vaak aan de orde als we onze instemming of
afkeuring laten blijken.
1.2 Terminologie
Het woord ethiek stamt af van het Griekse woord ethos, in de bijbel wordt het regelmatig de
betekenis ‘gewoonte’ of ‘zede’ toegekend. De derde betekenis, namelijk ‘woonplaats’, geeft een
beter inzicht wat er met ethiek wordt bedoeld, het gaat over of iets goed of slecht is. De zeden
vormen het milieu waar we in verkeren.
Het woord moraal stamt af van het Latijnse woord mos dat dezelfde betekenis heeft als het Griekse
ethos.
Echter is er weldegelijk een onderscheid te maken tussen ethiek en moraal, moraal is de beschrijving
van de keuzes die mensen op het gebied van goed en kwaad maken terwijl ethiek hier meer de
bezinning op is en er een oordeel wordt gegeven. Zonder moraal is er geen ethiek, maar een moraal
kan wel op zichzelf staan.
1.3 Actualiteit
Als we door de eeuwen heen kijken, zien we dat vandaag een veel grotere belangstelling is voor de
ethiek dan tientallen jaren geleden. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat we op dit moment in een
veranderende maatschappij leven, het moraal wordt in twijfel getrokken, de traditie bezit geen
macht meer, alle vanzelfsprekendheid is verdwenen, en niet het sociale, maar het persoonlijke
motief moet doorslag kunnen geven. Verder blijkt ook dat het antwoord op de vraag naar goed en
kwaad niet alleen een persoonlijke, maar ook een sociale aangelegenheid is. Nog een factor die we in
rekening moeten brengen is het feit dat we langzaam naar één wereld toegroeien, waardoor we met
soortgelijke morele problemen te maken krijgen als de rest van de wereld. We raken dus veel meer
betrokken bij de ethiek dan een aantal jaar geleden.
1.4 Indeling van de ethiek
We kunnen ons op verschillende manieren verdiepen in de ethiek, een indeling kan zijn:
1) Descriptieve ethiek; Hierbij wordt een beschrijving van zeden en moralen uit allerlei culturen
van vroeger en heden gegeven. Wie zich op moraal wil bezinnen (ethiek), moet weten waar
hij over praat (moraal). We bekijken hoe de moraal is.
2) Normatieve ethiek; Hierbij wordt uitgegaan van een norm, richtlijn of maatstaf die aangeeft
hoe wij horen te leven. Er wordt geen nadruk gelegd op wat de moraal is, maar hoe ze er uit
moet zien. Een norm kan Gods Woord zijn.
3) Speciale ethiek; Hierbij worden deelonderwerpen binnen de normatieve ethiek behandeld.
4) Meta-ethiek. Zie 1.5 Meta-ethiek
1.5 Meta-ethiek
Vroeger ook wel filosofische, kritische of formele ethiek genoemd. Het gaat hierbij over de
grondvragen van de ethiek, dit onderdeel kan ondergebracht worden bij normatieve ethiek. Een
Hoofdstuk 1 – MORAAL EN ETHIEK
1.1 Iedereen heeft ermee te maken
Zonder dat we ons er bewust van zijn, zijn we elke dag met moraal en ethiek bezig. We richten ons er
hierbij op het doen en laten van mensen en geven ons oordeel erover. Woorden als; goed en kwaad,
onderdrukking, schending van rechten, komen hierbij vaak aan de orde als we onze instemming of
afkeuring laten blijken.
1.2 Terminologie
Het woord ethiek stamt af van het Griekse woord ethos, in de bijbel wordt het regelmatig de
betekenis ‘gewoonte’ of ‘zede’ toegekend. De derde betekenis, namelijk ‘woonplaats’, geeft een
beter inzicht wat er met ethiek wordt bedoeld, het gaat over of iets goed of slecht is. De zeden
vormen het milieu waar we in verkeren.
Het woord moraal stamt af van het Latijnse woord mos dat dezelfde betekenis heeft als het Griekse
ethos.
Echter is er weldegelijk een onderscheid te maken tussen ethiek en moraal, moraal is de beschrijving
van de keuzes die mensen op het gebied van goed en kwaad maken terwijl ethiek hier meer de
bezinning op is en er een oordeel wordt gegeven. Zonder moraal is er geen ethiek, maar een moraal
kan wel op zichzelf staan.
1.3 Actualiteit
Als we door de eeuwen heen kijken, zien we dat vandaag een veel grotere belangstelling is voor de
ethiek dan tientallen jaren geleden. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat we op dit moment in een
veranderende maatschappij leven, het moraal wordt in twijfel getrokken, de traditie bezit geen
macht meer, alle vanzelfsprekendheid is verdwenen, en niet het sociale, maar het persoonlijke
motief moet doorslag kunnen geven. Verder blijkt ook dat het antwoord op de vraag naar goed en
kwaad niet alleen een persoonlijke, maar ook een sociale aangelegenheid is. Nog een factor die we in
rekening moeten brengen is het feit dat we langzaam naar één wereld toegroeien, waardoor we met
soortgelijke morele problemen te maken krijgen als de rest van de wereld. We raken dus veel meer
betrokken bij de ethiek dan een aantal jaar geleden.
1.4 Indeling van de ethiek
We kunnen ons op verschillende manieren verdiepen in de ethiek, een indeling kan zijn:
1) Descriptieve ethiek; Hierbij wordt een beschrijving van zeden en moralen uit allerlei culturen
van vroeger en heden gegeven. Wie zich op moraal wil bezinnen (ethiek), moet weten waar
hij over praat (moraal). We bekijken hoe de moraal is.
2) Normatieve ethiek; Hierbij wordt uitgegaan van een norm, richtlijn of maatstaf die aangeeft
hoe wij horen te leven. Er wordt geen nadruk gelegd op wat de moraal is, maar hoe ze er uit
moet zien. Een norm kan Gods Woord zijn.
3) Speciale ethiek; Hierbij worden deelonderwerpen binnen de normatieve ethiek behandeld.
4) Meta-ethiek. Zie 1.5 Meta-ethiek
1.5 Meta-ethiek
Vroeger ook wel filosofische, kritische of formele ethiek genoemd. Het gaat hierbij over de
grondvragen van de ethiek, dit onderdeel kan ondergebracht worden bij normatieve ethiek. Een
