Psychische stoornissen en opvoedproblemen
HC 1: intro
Artikelen: conclusies, theorieën van de inleidingen, welke rol ouders spelen leg de leerdoelen
naast de meta analyses
Classificatie stoornissen DSM5
- Gemeenschappelijke taal
- Ontstaan door link tussen theorie , onderzoek en praktijk
- Evidence based
- Onderkennende / classificerende diagnose
- Belangrijk voor protocollair werken
Evidence based hulpverlening
- Wat werkt, waarvoor en bij wie?
- Randomized controlled trials (RCT)
- Meta analyses
- NJI interventies
Protocollaire behandelingen
- Specifieke interventie
- Voor hulpverleners een duidelijk handvat
- Voor kinderen en ouders een duidelijk plan
- Effecti3eve protocollaire behandelingen staan in NJI data bank
Soorten behandelingen
- Gedragstherapie
- Cognitieve (gedrags)therapie
- Cliënt gericht en oplossingsgerichte
- Psychoanalyse
- Systeem therapie
- Als je naam van therapie weet moet je het kunnen koppelen aan de soort stroming
- Snappen wat het behandel doel is en elke technieken gebruikt worden om dit te bereiken
Behandelingen stoornis X
- Vraag je af dit eigen maken
o Welke soort behandelingen zijn er
o Welke specifieke interventies zijn er?
o Welke evidence based/
o Welke zijn protocollair?
o Welke behandeltechnieken worden gebruikt?
o Wat is het verschil tussen deze behandelingen?
- Ook belangrijk: verschillen herkennen in zelfde soort behandeling voor verschillende
stoornissen
o Bij PTSS en insomnia gebruik je bijvoorbeeld allemaal CGT, maar weet wat het
verschil is in de vorm van CGT die aangeboden wordt
Etiologie én in stand houden stoornissen
- Etiologie = leer van de oorzaken
- Welke factoren spelen een rol bij
o Ontstaan
o In stand houden
- Begrijpen risico- en beschermende factoren
- Verandering mogelijk?
, - Focus op opvoeding / ouders
Contexten van de ontwikkeling
- Wordt te vaak vergeten dat kind functioneert in context. Je kan wel angst uit kind halen maar
als moeder niet weet wat ze moet doen als de angst weer opkomt heb je er weinig aan.
- Altijd transactioneel kijken!!
Opvoeding is belangrijk
- Ontwikkeling kind is resultaat van complexe interacties
- Rol van orthopedagoog: focus op ouders, aandacht voor brusjes, hele gezin, groot ouders,
school etc.
- Wisselwerking en afstemming
- Systeem is veranderbaar. Stoornis is soms niet veel aan te passen, maar systeem kan wel veel
aanpassen waardoor kind beter gaat functioneren
JGZ richtlijn ouder-kind relatie
- Geeft mooi inzicht in richtlijnen.
- Probeer kijken naar contrabewijzen, ook beschermende factoren.
Etiologie: rol ouders
- Welke rol spelen ouders bij ontstaan stoornis? Soms heeft ouder geen invloed op stoornis.
- Welke rol spelen ouders bij in stand houden stoornis? Hoe gaan ouders met probleem
om?
- Geeft richting aan diagnostiek & behandeling
- Belangrijk: verschillen en overeenkomsten tussen stoornissen?
Rol ouders bij behandeling?
- Bewijs voor behandeling met of zonder ouders?
o Hangt af van leeftijd <12 jaar altijd met ouders, >12 is het erg verschillend
o Hangt af van de soort behandeling
- In de praktijk? Betrokkenheid van ouders:
o <12 jaar meestal altijd
- Hoe pak je het aan?
Aandacht voor gender
- Verschillen in psychopathologie en behandeling
- Ook bij jongeren
- In de klinische praktijk wordt deze kennis niet altijd gebruikt
- Alliantie gender en ggz: zie filmpjes in de sheets. Bewustwording als hulpverlener
Weest bewust van:
- Eigen stereotypen
- Verschil in prevalentie, maar is niet altijd zo. Bijvoorbeeld kan ADHD ook bij meisjes
voorkomen ondanks dat het vaker bij jongens voorkomt
- Sekse specifieke uitingsvorming en manier van presenteren. Als je bepaald gedrag
verwacht wordt dat vaak ook geuit
- Verschillende onderliggende mechanismen die iets instant houden / verklaren
- Verschillen in behandeleffectiviteit tussen jongens en meisjes, maar kan ook niet zo zijn
- Verschil in rol ouders etiologie en behandeling
Per stoornis leren over
1. Herkennen symptomen en klinisch beeld
2. Etiologie: ontstaan en in stand houden en wat is de rol van ouders?
3. Behandelingen
a. Soorten behandelingen
b. Specifieke behandelingen (evidence-based? protocol?)
c. Effectiviteit behandelingen = behandeladvies
d. Inhoud behandelingen: werkzame principes en behandeltechnieken
e. Rol ouders bij behandeling (effectiviteit, waarom en hoe)
, f. Sekseverschillen
Maar wat als..:
- De hulpvraag wijzigt
- Er comorbide problemen zijn
- Er andere complexe onderliggende problemen
- Hulpvraag niet classificerend is
- Er mismatch met cliënt is (behandelprotocol is toch niet passend)
- Symptomen subklinisch zijn
- Behandeling niet werkt
- Dan ga je transdiagnostisch werken
Transdiagnostisch werken
- Dimensioneel (D&B1)
- Diagnose overstijgend
- Gemeenschappelijke factoren als verklaringen
- Op inzetten in behandeling
- Cliënt specifiek
- Steeds meer onderzoek
- Combinatie? Evidence based protocollen blijven ook goed
- Denk ook aan cluster – conditie relatie
zoals bij diagnostiek (monocausaliteit,
Multi finaliteit, equifinaliteit etc.)
Wees alert..
- Wat heeft kind en omgeving nodig?
- Is daar classificatie voor nodig?
- DB1 , DB2 en HC 12 & 13 gaan hier nog
op in
- Leerdoel: psychische problemen en
opvoeding i.p.v. stoornissen
leerschema
HC 2 PTSS
Psychopathologie
Rationale van PTSS
, - Een van de weinige stoornissen waarbij traumatische gebeurtenis vooraf heeft moeten
plaatsvinden
o Mishandeling, verminking, rampen,
Kenmerken:
- Bloodstelling aan een feitelijke of dreigende dood, ernstige verwonding of seksueel geweld
op een of meer van de volgende manieren;
o Zelf ondergaan
o Persoonlijk getuigen zijn geweest
o Vernemen dat het een naast familielid of goede vriend is overkomen
Bij feitelijke of dreigende dood van een familielid of vriend(in) moet de
gebeurtenis gewelddadig van karakter zijn of een ongeval betreffen
o Ondergaan van herhaaldelijke of extreme blootstelling aan afschuwwekkende
details
Criterium is n.v.t. op blootstelling via elektronische media, TV, films of foto’s
tenzij deze blootstelling werk gerelateerd is.
Gevolgen trauma
- Depressie
- Verslaving
- Suïcide
- Angststoornissen
- Eeststoornissen
- OTSS
- Seksueel risicovol gedrag
- EF
- Hechtingsproblemen
- Verminderde schoolprestaties
- Schoolverzuim
- Meer werkloosheid
- Crimineel gedrag
- Chronische pijn
- Obesitas
Stress reactie
- Stress systeem gaat in actie, waardoor limbische systeem aan gaat, flight/ fight / freeze dit
houdt ons in leven
- Bij herhaaldelijke blootstelling activeer je elke keer dat stress systeem. Daarom is het
moeilijker om stress systeem te laten zakken. Hierdoor PTSS. De stress kan niet verwerkt
worden.
- Per leeftijdsgroep andere reacties
o Jongere kinderen: zindelijkheidsproblemen, regressie in ontwikkeling,
slaapproblemen.
Symptomen
Herinnering aan gevaar
- Recidiverende herinneringen, en herinneren die zorgen dat het stress systeem aan blijft
gaan. In vorm van dromen, of lichamelijke acties
Vermijding en veiligheidsgedrag
- Vermijding gesprekken of plekken; vooral vanwege niet willen denken / voelen aan alle
herinneren die zijn ondergaan. Nare dingen wil je niet herinneren
- Veiligheidsgedrag: bijv. altijd een mes meenemen voor meer veiligheidsgevoel.
Negatieve cognities en gevoelens
HC 1: intro
Artikelen: conclusies, theorieën van de inleidingen, welke rol ouders spelen leg de leerdoelen
naast de meta analyses
Classificatie stoornissen DSM5
- Gemeenschappelijke taal
- Ontstaan door link tussen theorie , onderzoek en praktijk
- Evidence based
- Onderkennende / classificerende diagnose
- Belangrijk voor protocollair werken
Evidence based hulpverlening
- Wat werkt, waarvoor en bij wie?
- Randomized controlled trials (RCT)
- Meta analyses
- NJI interventies
Protocollaire behandelingen
- Specifieke interventie
- Voor hulpverleners een duidelijk handvat
- Voor kinderen en ouders een duidelijk plan
- Effecti3eve protocollaire behandelingen staan in NJI data bank
Soorten behandelingen
- Gedragstherapie
- Cognitieve (gedrags)therapie
- Cliënt gericht en oplossingsgerichte
- Psychoanalyse
- Systeem therapie
- Als je naam van therapie weet moet je het kunnen koppelen aan de soort stroming
- Snappen wat het behandel doel is en elke technieken gebruikt worden om dit te bereiken
Behandelingen stoornis X
- Vraag je af dit eigen maken
o Welke soort behandelingen zijn er
o Welke specifieke interventies zijn er?
o Welke evidence based/
o Welke zijn protocollair?
o Welke behandeltechnieken worden gebruikt?
o Wat is het verschil tussen deze behandelingen?
- Ook belangrijk: verschillen herkennen in zelfde soort behandeling voor verschillende
stoornissen
o Bij PTSS en insomnia gebruik je bijvoorbeeld allemaal CGT, maar weet wat het
verschil is in de vorm van CGT die aangeboden wordt
Etiologie én in stand houden stoornissen
- Etiologie = leer van de oorzaken
- Welke factoren spelen een rol bij
o Ontstaan
o In stand houden
- Begrijpen risico- en beschermende factoren
- Verandering mogelijk?
, - Focus op opvoeding / ouders
Contexten van de ontwikkeling
- Wordt te vaak vergeten dat kind functioneert in context. Je kan wel angst uit kind halen maar
als moeder niet weet wat ze moet doen als de angst weer opkomt heb je er weinig aan.
- Altijd transactioneel kijken!!
Opvoeding is belangrijk
- Ontwikkeling kind is resultaat van complexe interacties
- Rol van orthopedagoog: focus op ouders, aandacht voor brusjes, hele gezin, groot ouders,
school etc.
- Wisselwerking en afstemming
- Systeem is veranderbaar. Stoornis is soms niet veel aan te passen, maar systeem kan wel veel
aanpassen waardoor kind beter gaat functioneren
JGZ richtlijn ouder-kind relatie
- Geeft mooi inzicht in richtlijnen.
- Probeer kijken naar contrabewijzen, ook beschermende factoren.
Etiologie: rol ouders
- Welke rol spelen ouders bij ontstaan stoornis? Soms heeft ouder geen invloed op stoornis.
- Welke rol spelen ouders bij in stand houden stoornis? Hoe gaan ouders met probleem
om?
- Geeft richting aan diagnostiek & behandeling
- Belangrijk: verschillen en overeenkomsten tussen stoornissen?
Rol ouders bij behandeling?
- Bewijs voor behandeling met of zonder ouders?
o Hangt af van leeftijd <12 jaar altijd met ouders, >12 is het erg verschillend
o Hangt af van de soort behandeling
- In de praktijk? Betrokkenheid van ouders:
o <12 jaar meestal altijd
- Hoe pak je het aan?
Aandacht voor gender
- Verschillen in psychopathologie en behandeling
- Ook bij jongeren
- In de klinische praktijk wordt deze kennis niet altijd gebruikt
- Alliantie gender en ggz: zie filmpjes in de sheets. Bewustwording als hulpverlener
Weest bewust van:
- Eigen stereotypen
- Verschil in prevalentie, maar is niet altijd zo. Bijvoorbeeld kan ADHD ook bij meisjes
voorkomen ondanks dat het vaker bij jongens voorkomt
- Sekse specifieke uitingsvorming en manier van presenteren. Als je bepaald gedrag
verwacht wordt dat vaak ook geuit
- Verschillende onderliggende mechanismen die iets instant houden / verklaren
- Verschillen in behandeleffectiviteit tussen jongens en meisjes, maar kan ook niet zo zijn
- Verschil in rol ouders etiologie en behandeling
Per stoornis leren over
1. Herkennen symptomen en klinisch beeld
2. Etiologie: ontstaan en in stand houden en wat is de rol van ouders?
3. Behandelingen
a. Soorten behandelingen
b. Specifieke behandelingen (evidence-based? protocol?)
c. Effectiviteit behandelingen = behandeladvies
d. Inhoud behandelingen: werkzame principes en behandeltechnieken
e. Rol ouders bij behandeling (effectiviteit, waarom en hoe)
, f. Sekseverschillen
Maar wat als..:
- De hulpvraag wijzigt
- Er comorbide problemen zijn
- Er andere complexe onderliggende problemen
- Hulpvraag niet classificerend is
- Er mismatch met cliënt is (behandelprotocol is toch niet passend)
- Symptomen subklinisch zijn
- Behandeling niet werkt
- Dan ga je transdiagnostisch werken
Transdiagnostisch werken
- Dimensioneel (D&B1)
- Diagnose overstijgend
- Gemeenschappelijke factoren als verklaringen
- Op inzetten in behandeling
- Cliënt specifiek
- Steeds meer onderzoek
- Combinatie? Evidence based protocollen blijven ook goed
- Denk ook aan cluster – conditie relatie
zoals bij diagnostiek (monocausaliteit,
Multi finaliteit, equifinaliteit etc.)
Wees alert..
- Wat heeft kind en omgeving nodig?
- Is daar classificatie voor nodig?
- DB1 , DB2 en HC 12 & 13 gaan hier nog
op in
- Leerdoel: psychische problemen en
opvoeding i.p.v. stoornissen
leerschema
HC 2 PTSS
Psychopathologie
Rationale van PTSS
, - Een van de weinige stoornissen waarbij traumatische gebeurtenis vooraf heeft moeten
plaatsvinden
o Mishandeling, verminking, rampen,
Kenmerken:
- Bloodstelling aan een feitelijke of dreigende dood, ernstige verwonding of seksueel geweld
op een of meer van de volgende manieren;
o Zelf ondergaan
o Persoonlijk getuigen zijn geweest
o Vernemen dat het een naast familielid of goede vriend is overkomen
Bij feitelijke of dreigende dood van een familielid of vriend(in) moet de
gebeurtenis gewelddadig van karakter zijn of een ongeval betreffen
o Ondergaan van herhaaldelijke of extreme blootstelling aan afschuwwekkende
details
Criterium is n.v.t. op blootstelling via elektronische media, TV, films of foto’s
tenzij deze blootstelling werk gerelateerd is.
Gevolgen trauma
- Depressie
- Verslaving
- Suïcide
- Angststoornissen
- Eeststoornissen
- OTSS
- Seksueel risicovol gedrag
- EF
- Hechtingsproblemen
- Verminderde schoolprestaties
- Schoolverzuim
- Meer werkloosheid
- Crimineel gedrag
- Chronische pijn
- Obesitas
Stress reactie
- Stress systeem gaat in actie, waardoor limbische systeem aan gaat, flight/ fight / freeze dit
houdt ons in leven
- Bij herhaaldelijke blootstelling activeer je elke keer dat stress systeem. Daarom is het
moeilijker om stress systeem te laten zakken. Hierdoor PTSS. De stress kan niet verwerkt
worden.
- Per leeftijdsgroep andere reacties
o Jongere kinderen: zindelijkheidsproblemen, regressie in ontwikkeling,
slaapproblemen.
Symptomen
Herinnering aan gevaar
- Recidiverende herinneringen, en herinneren die zorgen dat het stress systeem aan blijft
gaan. In vorm van dromen, of lichamelijke acties
Vermijding en veiligheidsgedrag
- Vermijding gesprekken of plekken; vooral vanwege niet willen denken / voelen aan alle
herinneren die zijn ondergaan. Nare dingen wil je niet herinneren
- Veiligheidsgedrag: bijv. altijd een mes meenemen voor meer veiligheidsgevoel.
Negatieve cognities en gevoelens
