IPR alle collegeaantekeningen!

IPR 2020-2021: alle hoorcolleges

Week 1: Inleiding tot het internationaal privaatrecht



Internationaal privaatrecht: wat is het?

- Afkorting: IPR
- Zowel formeel als materieel privaatrecht
- IPR is nationaal recht geschreven voor internationale situaties. Er zijn conflicten
tussen verschillende nationale rechtsstelsels
- Er bestaat een tendens tot internationalisering. Een aantal organisaties proberen IPR te
harmoniseren. Bijv:
 HCCH (Haagse Conferentie Internationaal Privaatrecht)
 EU

Onderdelen van het IPR

- Materieel IPR (= conflictenrecht/collisierecht)
 Welk recht is van toepassing op een bepaalde rechtsverhouding?
 Internationaal burgerlijk recht
 Internationaal handelsrecht
- Formeel IPR
 Internationaal procesrecht; bevoegdheid van de rechter bij een geschil; erkenning
en tenuitvoerlegging gerechtelijke beslissingen
 Internationaal burgerlijk procesrecht

Drie vragen van het IPR

1. Welk recht is van toepassing op een internationale rechtsverhouding? (Toepasselijk
recht)
 Materieel IPR
2. Welke rechter is bevoegd om kennis te nemen van het geschil over een internationale
rechtsverhouding? (Rechtsmacht)
 Formeel IPR
 Dit vak: relevant of de Nederlandse rechter bevoegd is
3. Kan een buitenlandse rechterlijke beslissing in Nederland worden erkend?
(Erkenning en tenuitvoerlegging)
 Drie afzonderlijke vragen!

,Internationaliteit

- Het IPR lost de conflicten tussen de verschillende rechtsstelsels op die bij een casus
zijn betrokken
- IPR is slechts bij internationale situaties van toepassing: tentamen: alle casusvragen
zijn internationale situaties!!
- Wanneer is er sprake van een internationale situatie?
 Woonplaats van partijen
 Nationaliteit van partijen
 Rechtsfeit in het buitenland
 Goed in het buitenland
 Beslissing van de buitenlandse rechter
- Uitgangpunt: geografische situatie

Werkwijze van het IPR I

- Nationaal recht: casus  analyse  leerstuk (bijv. onrechtmatige daad)  art. 6:162
BW
- IPR: casus  analyse  leerstuk (bijv. onrechtmatige daad)  conflictregel (lex loci
damni, art. 4 lid 1 Rome II)  toepasselijk recht
- Conflictregel: vb. art. 4 lid 1 Rome II
 Op zoek naar het toepasselijk recht op de internationale rechtsverhouding
 Staan opgenomen in de wetten
- Zelfstandige regel van het IPR: vb. art. 32 EfrVo, art. 431 lid 1 Rv
 Verwijst niet naar een bepaald rechtsstelsel, maar geeft de oplossing

Werkwijze van het IPR II

- Stappenplan:
1. Internationaal karakter
2. Kwalificatie grondslag vordering
 Bijv. OD
3. Welk instrument is van toepassing
 Conflictregel
 Let op toepassingsgebied: niet altijd zijn de instrumenten van toepassing!
4. Toepassen instrument

Werkwijze van het IPR III

- Er wordt verweten dat het IPR onvolledig is. Niet vaak de oplossing voor het geschil;
maar alleen welk recht van toepassing is
- IPR = regelneutraal
- Het conflictenrecht geeft dus niet de oplossing, het IPR wijst slechts via een
conflictregel het toepasselijke recht aan dat de oplossing geeft

, - Tentamen: einde beantwoording van de vraag is welk recht van toepassing is! Niet of
de vordering kan worden toegewezen! Ook niet als het Nederlands recht van
toepassing is
- De regels inzake de rechtsmacht kunnen de oplossing geven

Werkwijze van het IPR IV

- Algemene leerstukken:
1. Kwalificatie
2. Aanpassing
3. Renvoi
4. Leer van de voorvraag
5. Leer van de verkregen rechten
6. Openbare orde
- Tentamen: geen theoretische vragen over de uitleg van een leerstuk. Wel een vraag
over de toepassing voor de beantwoording van een vraag

Kwalificatie

- Kwalificatie = onderbrengen van een rechtsvraag onder een conflictregel
 Wordt altijd gedaan lex fori: aan de hand van het recht waar het geschil rijst. Dus
in Nederland wordt het geschil bekeken met een Nederlandse bril. Altijd je
gezonde verstand gebruiken
- Kwalificatie van de rechtsverhouding: waar gaat het om in casu?
 HR Ooievaar: twee soorten kwalificaties: een rechtsverhouding (bijv. een
contract) of een rechtsregel (bijv. contract/faillissement).
- Kwalificatie van een rechtsregel
 HR Clemens/Klein
 HR De Vleeschmeesters

HR Ooievaar

- Crash van een KLM-vliegtuig boven Siam (Thailand)
- Gevolg van en fout van de gezagvoerder vliegtuig
- Weduwe Franse passagier stelt KLM aansprakelijk  vordering schadevergoeding bij
de Nederlandse rechter
- Nederlandse rechter bevoegd: KLM te Amstelveen gevestigd (thns art. 4 EEX-Vo II)
 rechter bevoegd land gedaagde
- Welk recht is van toepassing?
 Thais, Nederlands of Frans recht?
 Kijken: waarop is de vordering gebaseerd?
- Drie mogelijke kwalificaties:
1. Onrechtmatige daad

,  Crash  OD  lex loxi damni; art. 4 lid 1 Rome II  recht Thailand  geen
aansprakelijkheid KLM voor fouten gezagvoerder
2. Vervoerovereenkomst
 Crash  schending vervoerovereenkomst (wanprestatie) wet vestiging
vervoerder (art. 5 lid 2 Rome I)  Nederlands recht (KLM Amstelveen
gevestigd) geen aansprakelijkheid
3. Alimentatie/onderhoudsverplichtingen
 Crash  overlijden echtgenoot  echtgenoot is bron van inkomsten (=
onderhoudsverplichting/alimentatie) wet woonplaats onderhoudsgerechtigde
(art. 3 lid 1 HAP)  Frans recht  KLM aansprakelijk
 Advocaat probeerde via een andere route KLM aansprakelijk te stellen, namelijk
door alimentatie te vorderen
- Er bestaat geen juiste kwalificatie. Gebruik gezond verstand, naast lex fori: derde
kwalificatie is gek, dus die afwijzen. OD of vervoerrecht nog over.
- HR: onrechtmatige daad is passend
- Praktijk: telkens openstaan voor andere kwalificaties; voordelig voor cliënt

Bronnen van het IPR I

- Verordeningen
- Verdragen
- Wetten
- Rechtspraak
- Doctrine
- Unificatie van het IPR: twee vormen. Aan de ene kant niet alleen maar IPR
geünificeerd, maar ook het materiele recht wordt geharmoniseerd. Bijv.
contractenrecht
 HCCH
 EU
 Benelux

Bronnen van het IPR II

- Verdragen
 Volkenrechtelijk staan verdragen boven verordening. Altijd in de toepasselijke
regeling kijken voor voorrang!
 Twee soorten verdragen: IPR vs. EPR
 IPR = bevat conflictregels
 EPR = bevat eenvorming/ geharmoniseerd privaatrecht. Heeft altijd voorrang
boven het IPR!
 Weens Koopverdrag (CISG/WKV), CMR  dus voorrang boven Rome I
- IPR-verdragen:
 EVEX II (Verdrag van Lugano 2007)
 EVO