,Voorwoord
De opdracht verpleegkundig leiderschap is geschreven in het kader van mijn portfolio vierdejaars
praktijkleren binnen Mentrum, FACT-Jordaan. Het doel is meer kennis en ervaring op te doen
betreffende verpleegkundig leiderschap, wat dit voor mij, de cliënten en de organisatie betekent en
wat dit binnen het verpleegkundig beroep inhoudt. Middels een zelfgekozen thema onderzoek ik de
relatie tussen verpleegkundig leiderschap en suïcidepreventie.
, 1. Voorbereiding op leiderschap
1.1 Wat betekent leiderschap voor mij?
Verpleegkundig leiderschap betekent voor mij op een actieve manier bijdragen aan
kwaliteitsverbetering van de zorg. Dit betekent het hebben van een helikopterview, persoonlijk
bewustzijn, aandacht voor het persoonlijk welbevinden en empathisch zijn. Verpleegkundig
leiderschap komt hiermee voor mij overeen met een gedraging en waarmee ik als individu een
rolmodel vorm voor het team, maar ook voor de beroepsgroep. Ik herken mij in dat verband in de
opvatting van Bohmer (2013) in het boek van Vermeulen, Hollema, Huis, Ista & Lalleman (2018).
Bohmer (2013) benoemt dat van belang is voor verpleegkundig leiderschap dat ik mij bewust ben van
de betekenis en de rol die ik vervul en de betekenis en rollen die anderen vervullen. Hierbij is het
belangrijk te reflecteren op het zorgproces, het stellen van onderzoekende vragen en gebruik te
maken van evidence based practice. Als rolmodel kan ik het verschil maken voor uitkomsten van
cliënten, collega’s, zorgorganisatie en de maatschappij. Een uitdaging voor mij is om richting te geven
aan hoe ik als verpleegkundig leider kan sturen op cliëntuitkomsten in plaats van dat ik mij laat
sturen door een veelheid aan prestatie-indicatoren opgesteld door organisaties als: het Nederlands
Kwaliteitsinstituut, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport.
1.2 Kwaliteitsverbetering door leiderschap in het dagelijks werk
In het dagelijks werk bieden een teamoverleg en een multidisciplinair overleg (MDO) de mogelijkheid
om verpleegkundig leiderschap te tonen. Dit door invloed uit te oefenen op de kwaliteit, veiligheid,
effectiviteit en persoonsgerichtheid van zorg en daarmee op belangrijke uitkomstmaten op fysiek,
psychisch, functioneel en sociaal gebied voor cliënten (Vermeulen et al., 2017).
In de ambulante zorg zie ik een verschuiving naar meer complexe zorg waarbij ondersteuning in
zelfredzaamheid bij de cliënt belangrijk is. Deze verschuiving komt voornamelijk door het ingaan van
de nieuwe wet (Wvggz). Er is minder snel sprake van een gedwongen opname wat van de
verpleegkundige specifiekere kennis en zorg vraagt. Een belangrijke (nieuwe) rol voor de
verpleegkundige is dan ook een professionele leidersrol om nieuwe kennis toepasbaar te maken voor
de dagelijkse praktijk in de FACT-teams (Burhenne, 2019).
Tenslotte is van verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk sprake wanneer handelen bijdraagt
aan kwaliteitsverbetering en van het normaal verpleegkundig handelen wordt afgeweken.
Bijvoorbeeld door problemen ‘achter de zorgvraag’ te signaleren als sedatie, entrapment,
zelfverwaarlozing of eenzaamheid. Deze problemen zijn, vaak meer dan het gezondheidsprobleem
dat op de voorgrond staat, van invloed op het resultaat dat de verpleegkundige in samenspraak met
een cliënt en diens naasten wil bereiken.
1.3 Kwaliteitsverbetering door leiderschap op de stageplek
Van verpleegkundig leiderschap is in het dagelijks werk van een verpleegkundige in het FACT-team
altijd sprake en komt expliciet tot uiting in de verantwoordelijkheid dragen voor je eigen caseload.
Als verpleegkundige werkt men voornamelijk als primair behandelaar en nauw samen binnen een
multidisciplinair team waarbij verschillende expertises kunnen worden ingezet wat vraagt om
generalistische kennis. De taak van een verpleegkundige is de zorg rondom een cliënt organiseren en
daarbij leiderschap en flexibiliteit tonen. Dit om opname zoveel mogelijk te voorkomen en een cliënt
in zijn eigen vertrouwde omgeving te kunnen blijven behandelen.
Tijdens het FACT-overleg, welke vier ochtenden in de week plaatsvindt, wordt gekeken wat de cliënt
nodig heeft per dag of week én op langere termijn. Bij cliënten die dagelijks op het FACT-bord
besproken worden kan het hele team ingezet worden bij de zorgbehoefte van de cliënt. Iedere week
De opdracht verpleegkundig leiderschap is geschreven in het kader van mijn portfolio vierdejaars
praktijkleren binnen Mentrum, FACT-Jordaan. Het doel is meer kennis en ervaring op te doen
betreffende verpleegkundig leiderschap, wat dit voor mij, de cliënten en de organisatie betekent en
wat dit binnen het verpleegkundig beroep inhoudt. Middels een zelfgekozen thema onderzoek ik de
relatie tussen verpleegkundig leiderschap en suïcidepreventie.
, 1. Voorbereiding op leiderschap
1.1 Wat betekent leiderschap voor mij?
Verpleegkundig leiderschap betekent voor mij op een actieve manier bijdragen aan
kwaliteitsverbetering van de zorg. Dit betekent het hebben van een helikopterview, persoonlijk
bewustzijn, aandacht voor het persoonlijk welbevinden en empathisch zijn. Verpleegkundig
leiderschap komt hiermee voor mij overeen met een gedraging en waarmee ik als individu een
rolmodel vorm voor het team, maar ook voor de beroepsgroep. Ik herken mij in dat verband in de
opvatting van Bohmer (2013) in het boek van Vermeulen, Hollema, Huis, Ista & Lalleman (2018).
Bohmer (2013) benoemt dat van belang is voor verpleegkundig leiderschap dat ik mij bewust ben van
de betekenis en de rol die ik vervul en de betekenis en rollen die anderen vervullen. Hierbij is het
belangrijk te reflecteren op het zorgproces, het stellen van onderzoekende vragen en gebruik te
maken van evidence based practice. Als rolmodel kan ik het verschil maken voor uitkomsten van
cliënten, collega’s, zorgorganisatie en de maatschappij. Een uitdaging voor mij is om richting te geven
aan hoe ik als verpleegkundig leider kan sturen op cliëntuitkomsten in plaats van dat ik mij laat
sturen door een veelheid aan prestatie-indicatoren opgesteld door organisaties als: het Nederlands
Kwaliteitsinstituut, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport.
1.2 Kwaliteitsverbetering door leiderschap in het dagelijks werk
In het dagelijks werk bieden een teamoverleg en een multidisciplinair overleg (MDO) de mogelijkheid
om verpleegkundig leiderschap te tonen. Dit door invloed uit te oefenen op de kwaliteit, veiligheid,
effectiviteit en persoonsgerichtheid van zorg en daarmee op belangrijke uitkomstmaten op fysiek,
psychisch, functioneel en sociaal gebied voor cliënten (Vermeulen et al., 2017).
In de ambulante zorg zie ik een verschuiving naar meer complexe zorg waarbij ondersteuning in
zelfredzaamheid bij de cliënt belangrijk is. Deze verschuiving komt voornamelijk door het ingaan van
de nieuwe wet (Wvggz). Er is minder snel sprake van een gedwongen opname wat van de
verpleegkundige specifiekere kennis en zorg vraagt. Een belangrijke (nieuwe) rol voor de
verpleegkundige is dan ook een professionele leidersrol om nieuwe kennis toepasbaar te maken voor
de dagelijkse praktijk in de FACT-teams (Burhenne, 2019).
Tenslotte is van verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk sprake wanneer handelen bijdraagt
aan kwaliteitsverbetering en van het normaal verpleegkundig handelen wordt afgeweken.
Bijvoorbeeld door problemen ‘achter de zorgvraag’ te signaleren als sedatie, entrapment,
zelfverwaarlozing of eenzaamheid. Deze problemen zijn, vaak meer dan het gezondheidsprobleem
dat op de voorgrond staat, van invloed op het resultaat dat de verpleegkundige in samenspraak met
een cliënt en diens naasten wil bereiken.
1.3 Kwaliteitsverbetering door leiderschap op de stageplek
Van verpleegkundig leiderschap is in het dagelijks werk van een verpleegkundige in het FACT-team
altijd sprake en komt expliciet tot uiting in de verantwoordelijkheid dragen voor je eigen caseload.
Als verpleegkundige werkt men voornamelijk als primair behandelaar en nauw samen binnen een
multidisciplinair team waarbij verschillende expertises kunnen worden ingezet wat vraagt om
generalistische kennis. De taak van een verpleegkundige is de zorg rondom een cliënt organiseren en
daarbij leiderschap en flexibiliteit tonen. Dit om opname zoveel mogelijk te voorkomen en een cliënt
in zijn eigen vertrouwde omgeving te kunnen blijven behandelen.
Tijdens het FACT-overleg, welke vier ochtenden in de week plaatsvindt, wordt gekeken wat de cliënt
nodig heeft per dag of week én op langere termijn. Bij cliënten die dagelijks op het FACT-bord
besproken worden kan het hele team ingezet worden bij de zorgbehoefte van de cliënt. Iedere week
