Inleiding in de psychologie deel 1
Wim Huisman & Karin Ploegh
Toetsing: 40 MC vragen per kwartiel.
Hoofdstuk 1
Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Kern vraag 1.1: Wat is psychologie en wat is het niet?
Psyche = geest
-ologie = gebied van studie
Psychologie : studie van de geest
‘’Psychologie is de wetenschap van gedrag en geestelijke processen, die uit vele
–dikwijls tegenstrijdige- tradities is ontstaan.’’
Verschillende perspectieven/stromingen richten zich op specifieke
onderdelen.
Voorbeeld; een concrete klacht als depressiviteit kan vanuit verschillende
invalshoeken benaderd worden:
-Als een verstoring van de chemische balans in de hersenen
-Of als gevolg van een gebeurtenis in het leven van de cliënt
-Of als een ‘gezonde reactie op een gezonde samenleving’
-Als een combinatie van zulke factoren
Wat doen psychologen?
3 groepen:
Experimenteel psychologen deze doen onderzoek, kleine groep, geven
soms ook les op universiteiten. Of zijn werkzaam in de neuropsychologie.
Docenten psychologie lesgeven in de psychologie op HBO niveau bijv
Toegepast psychologen (HBO & WO) in het werkveld. Problemen van
mensen oplossen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie
A & O arbeids- en organisatiepsychologen proberen door aanpassingen in
de werkplek de prestaties van het bedrijf te maximaliseren
Sportpsychologen werken met atleten samen om hen te helpen met hun
prestaties en motivatie te verbeteren.
Schoolpsychologen zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren.
Klinisch psychologen en cousselors helpen mensen zich aan te passen op
sociaal en emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes in relaties, hun
carrière of opleiding te maken.
Forensisch psychologen testen bijv. gevangenen of ze vrijgelaten kunnnen
worden.
Gemaakt door Anoek Lusseveld
,Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt géén deel uit van de
psychologie. Psychologen mogen geen medicijnen uitschrijven.
Pseudopsychologie: het zesde zintuig, horoscopen enzovoort. Maar dit is geen
werkelijkheid op feiten. We moeten kritisch leren denken.
Zes vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron?
Is degene die de bewering doet ècht deskundig?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
Je moet altijd op je hoede zijn omdat er voor moeilijke problemen zelden
eenvoudige oplossingen bestaan.
3. Wat is het bewijsmateriaal?
Er moet onderzoek zijn gedaan en wetenschappelijk bewijsmateriaal is er
nodig.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
Emotionele bias: mensen zijn ergens bang voor en daarom willen ze het
graag snel geloven.
Confirmation bias (bevestigingsbias): alles onthouden wat klopte en
vergeten wat niet klopte, bijvoorbeeld een voorspelling.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
Alleen een zorgvuldige analyse van bewijzen voor èn tegen de stelling kan
leiden tot een betrouwbaar antwoord.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Vaak zijn er meerdere soorten mensen die moeten kijken naar het
probleem.
Kern vraag 1.2: Wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven van de
psychologie?
Biologisch (H2) (nature)
Hersenen, genetica, zenuwstelsel
Neurowetenschap (hersenen)
Evolutionaire psychologie (genetische aanpassing aan overleving en
voortplanting)
Cognitief (bv. H5)
Nadruk op mentale processen zoals leren, geheugen, aandacht
Introspectie: kijken naar binnen (naar jezelf)
Structuralisme (‘periodiek systeem van de geest’)
Functionalisme
Behavioristisch (bv. H4): nurture – aangeleerd gedrag
Streven om van de psychologie een objectieve wetenschap te maken, die
zich alleen op observeerbaar gedrag richt, d.w.z. met uitzondering van
mentale processen
Skinner = bestudeerde gedrag van dieren, bijv. met duif die op goede
knopje moest drukken om eten te krijgen.
Gehele persoon (bv. H10)
Psychodynamische psychologie: de onbewuste geest = reservoir van
energie voor de persoonlijkheid) Freud
Humanistisch (nadruk op mogelijkheden, groei o.b.v. vrije wil)
Gemaakt door Anoek Lusseveld
, Karaktertrekken en temperament (verschillen tussen mensen o.b.v.
-blijvende- kenmerken)
Ontwikkeling (H7) (levenslooppsychologie)
Nadruk op erfelijkheid én omgeving, en op voorspelbare veranderingen die
plaatsvinden tijdens de levensloop.
Biologisch: nature,
Behavioristisch: nurture
Komen hier samen
Sociocultureel (H11) (sociale psychologie) omgeving
Nadruk op sociale interactie, sociaal leren en cultuur (bv. Liefhebben,
vooroordelen, agressie, gehoorzaamheid, de kracht van de situatie)
Sociale psychologie
Crossculturele psychologie
Gemaakt door Anoek Lusseveld
Wim Huisman & Karin Ploegh
Toetsing: 40 MC vragen per kwartiel.
Hoofdstuk 1
Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Kern vraag 1.1: Wat is psychologie en wat is het niet?
Psyche = geest
-ologie = gebied van studie
Psychologie : studie van de geest
‘’Psychologie is de wetenschap van gedrag en geestelijke processen, die uit vele
–dikwijls tegenstrijdige- tradities is ontstaan.’’
Verschillende perspectieven/stromingen richten zich op specifieke
onderdelen.
Voorbeeld; een concrete klacht als depressiviteit kan vanuit verschillende
invalshoeken benaderd worden:
-Als een verstoring van de chemische balans in de hersenen
-Of als gevolg van een gebeurtenis in het leven van de cliënt
-Of als een ‘gezonde reactie op een gezonde samenleving’
-Als een combinatie van zulke factoren
Wat doen psychologen?
3 groepen:
Experimenteel psychologen deze doen onderzoek, kleine groep, geven
soms ook les op universiteiten. Of zijn werkzaam in de neuropsychologie.
Docenten psychologie lesgeven in de psychologie op HBO niveau bijv
Toegepast psychologen (HBO & WO) in het werkveld. Problemen van
mensen oplossen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie
A & O arbeids- en organisatiepsychologen proberen door aanpassingen in
de werkplek de prestaties van het bedrijf te maximaliseren
Sportpsychologen werken met atleten samen om hen te helpen met hun
prestaties en motivatie te verbeteren.
Schoolpsychologen zijn deskundig op het gebied van lesgeven en leren.
Klinisch psychologen en cousselors helpen mensen zich aan te passen op
sociaal en emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes in relaties, hun
carrière of opleiding te maken.
Forensisch psychologen testen bijv. gevangenen of ze vrijgelaten kunnnen
worden.
Gemaakt door Anoek Lusseveld
,Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt géén deel uit van de
psychologie. Psychologen mogen geen medicijnen uitschrijven.
Pseudopsychologie: het zesde zintuig, horoscopen enzovoort. Maar dit is geen
werkelijkheid op feiten. We moeten kritisch leren denken.
Zes vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron?
Is degene die de bewering doet ècht deskundig?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
Je moet altijd op je hoede zijn omdat er voor moeilijke problemen zelden
eenvoudige oplossingen bestaan.
3. Wat is het bewijsmateriaal?
Er moet onderzoek zijn gedaan en wetenschappelijk bewijsmateriaal is er
nodig.
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
Emotionele bias: mensen zijn ergens bang voor en daarom willen ze het
graag snel geloven.
Confirmation bias (bevestigingsbias): alles onthouden wat klopte en
vergeten wat niet klopte, bijvoorbeeld een voorspelling.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
Alleen een zorgvuldige analyse van bewijzen voor èn tegen de stelling kan
leiden tot een betrouwbaar antwoord.
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Vaak zijn er meerdere soorten mensen die moeten kijken naar het
probleem.
Kern vraag 1.2: Wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven van de
psychologie?
Biologisch (H2) (nature)
Hersenen, genetica, zenuwstelsel
Neurowetenschap (hersenen)
Evolutionaire psychologie (genetische aanpassing aan overleving en
voortplanting)
Cognitief (bv. H5)
Nadruk op mentale processen zoals leren, geheugen, aandacht
Introspectie: kijken naar binnen (naar jezelf)
Structuralisme (‘periodiek systeem van de geest’)
Functionalisme
Behavioristisch (bv. H4): nurture – aangeleerd gedrag
Streven om van de psychologie een objectieve wetenschap te maken, die
zich alleen op observeerbaar gedrag richt, d.w.z. met uitzondering van
mentale processen
Skinner = bestudeerde gedrag van dieren, bijv. met duif die op goede
knopje moest drukken om eten te krijgen.
Gehele persoon (bv. H10)
Psychodynamische psychologie: de onbewuste geest = reservoir van
energie voor de persoonlijkheid) Freud
Humanistisch (nadruk op mogelijkheden, groei o.b.v. vrije wil)
Gemaakt door Anoek Lusseveld
, Karaktertrekken en temperament (verschillen tussen mensen o.b.v.
-blijvende- kenmerken)
Ontwikkeling (H7) (levenslooppsychologie)
Nadruk op erfelijkheid én omgeving, en op voorspelbare veranderingen die
plaatsvinden tijdens de levensloop.
Biologisch: nature,
Behavioristisch: nurture
Komen hier samen
Sociocultureel (H11) (sociale psychologie) omgeving
Nadruk op sociale interactie, sociaal leren en cultuur (bv. Liefhebben,
vooroordelen, agressie, gehoorzaamheid, de kracht van de situatie)
Sociale psychologie
Crossculturele psychologie
Gemaakt door Anoek Lusseveld
