Cellen
Paragraaf 1
Structuur en eigenschappen
Om overzicht te houden in relaties tussen organismen en cellen hebben biologen een indeling in
organisatieniveau gemaakt (= structuur met een duidelijke samenhang tussen de onderdelen)
Staan met elkaar in verband
Voorbeeld:
- In je lichaam werken alle organen samen.
Door de samenwerking tussen organisatieniveaus ontstaat er
op hoger niveau eigenschappen die de losse onderdelen apart
niet hebben emergente eigenschappen.
Organisatieniveaus
Rode bloedcellen zijn kleiner dan de meeste andere
menselijke cellen. Na kleuring van een preparaat zijn ook de
witte bloedcellen zichtbaar. Deze vallen op vanwege de
kernen (rode bloedcellen hebben geen kern).
Biologen kennen de volgende organisatieniveaus:
- Molecuul
o Een verbinding tussen 2 of meer atomen (= de kleinste scheikunde bouwstof die er
bestaat)
- Organel
o Onderdeel van een cel met een bepaalde functie
- Cel
o Functionele bouwsteen van alle organismen
- Weefsel
o Een groep cellen met dezelfde bouw en functie
- Orgaan
o Bestaat uit verschillende weefsels die samen werken aan dezelfde taak
- Orgaanstelsel
o Bestaat uit verschillende organen die samen werken aan dezelfde taak
- Organisme
o Een levend wezen
- Populatie
o Een groep soortgenoten in een bepaald gebied
- Ecosysteem
o Een begrensd gebied met organismen die relaties hebben met elkaar en de levenloze
natuur
- Systeem Aarde
o Alle ecosystemen van de planeet
, Eigenschappen van het leven
Menselijke cellen:
- Groeien
- Delen
- Bewegen
- Reageren op verandering
- Stoffen opnemen
Levenskenmerken
Cellen en alle niveaus daarboven hebben alle levenskenmerken. Het molecuul en organel niveau
hebben niet, of niet alle levenskenmerken.
Biologen onderscheiden
Leven is een emergente eigenschap dit ontstaat alleen organisatieniveaus waarvan de cel
wanneer meerdere eigenschappen samen een andere het laagste niveau is met alle
eigenschap vormen. levenskenmerken. Eigenschappen die
op een hoger niveau ontstaan uit
samenwerking van de lagere niveaus
zijn emergent.
De buitenkant van cellen
Witte bloedcellen net als normale cellen een celmembraan (bestaat uit fosfolipide en eiwitten).
Fosfolipide= vetachtige stoffen met een fosfaatgroep.
Cholesterol remt de beweeglijkheid van het celmembraan af.
Alle stoffen die een cel in of uit gaan passeren het celmembraan.
Niet zomaar alleen koolstofdioxide, zuurstof en vetachtige stoffen (hormonen)
gaan er gemakkelijk door. Andere stoffen passeren het celmembraan via
transporteiwitten. De eiwitten vormen transportkanaaltjes waar de stoffen die niet in
vet kunnen oplossen doorheen kunnen. Elke stof heeft zijn eigen type kanaaltje. Zo
gaan water moleculen uitsluitend via de waterkanaaltjes.
sommige eiwitten vormen kanaaltjes met een pompfunctie, daarmee kan een cel
moleculen tegen de concentratie richting in naar binnen of buiten brengen.
Naast transporteiwitten bevat een celmembraan ook receptoreiwitten, die kunnen aan de
buitenzijde van de cel contact maken met specifieke stoffen (bijv. hormonen) hierdoor start er
een proces in de cel zonder dat de boodschapper (hormoon) de cel binnen komt.
De inhoud van cellen
Het celmembraan omringt het cytoplasma grondplasma (= water en opgeloste stoffen) met
organellen. Hierin vinden veel chemische reacties plaats.
Organellen in het grondplasma:
- Celkern
o Bevat DNA (= grote moleculen met informatie voor het maken van eiwitten)
Paragraaf 1
Structuur en eigenschappen
Om overzicht te houden in relaties tussen organismen en cellen hebben biologen een indeling in
organisatieniveau gemaakt (= structuur met een duidelijke samenhang tussen de onderdelen)
Staan met elkaar in verband
Voorbeeld:
- In je lichaam werken alle organen samen.
Door de samenwerking tussen organisatieniveaus ontstaat er
op hoger niveau eigenschappen die de losse onderdelen apart
niet hebben emergente eigenschappen.
Organisatieniveaus
Rode bloedcellen zijn kleiner dan de meeste andere
menselijke cellen. Na kleuring van een preparaat zijn ook de
witte bloedcellen zichtbaar. Deze vallen op vanwege de
kernen (rode bloedcellen hebben geen kern).
Biologen kennen de volgende organisatieniveaus:
- Molecuul
o Een verbinding tussen 2 of meer atomen (= de kleinste scheikunde bouwstof die er
bestaat)
- Organel
o Onderdeel van een cel met een bepaalde functie
- Cel
o Functionele bouwsteen van alle organismen
- Weefsel
o Een groep cellen met dezelfde bouw en functie
- Orgaan
o Bestaat uit verschillende weefsels die samen werken aan dezelfde taak
- Orgaanstelsel
o Bestaat uit verschillende organen die samen werken aan dezelfde taak
- Organisme
o Een levend wezen
- Populatie
o Een groep soortgenoten in een bepaald gebied
- Ecosysteem
o Een begrensd gebied met organismen die relaties hebben met elkaar en de levenloze
natuur
- Systeem Aarde
o Alle ecosystemen van de planeet
, Eigenschappen van het leven
Menselijke cellen:
- Groeien
- Delen
- Bewegen
- Reageren op verandering
- Stoffen opnemen
Levenskenmerken
Cellen en alle niveaus daarboven hebben alle levenskenmerken. Het molecuul en organel niveau
hebben niet, of niet alle levenskenmerken.
Biologen onderscheiden
Leven is een emergente eigenschap dit ontstaat alleen organisatieniveaus waarvan de cel
wanneer meerdere eigenschappen samen een andere het laagste niveau is met alle
eigenschap vormen. levenskenmerken. Eigenschappen die
op een hoger niveau ontstaan uit
samenwerking van de lagere niveaus
zijn emergent.
De buitenkant van cellen
Witte bloedcellen net als normale cellen een celmembraan (bestaat uit fosfolipide en eiwitten).
Fosfolipide= vetachtige stoffen met een fosfaatgroep.
Cholesterol remt de beweeglijkheid van het celmembraan af.
Alle stoffen die een cel in of uit gaan passeren het celmembraan.
Niet zomaar alleen koolstofdioxide, zuurstof en vetachtige stoffen (hormonen)
gaan er gemakkelijk door. Andere stoffen passeren het celmembraan via
transporteiwitten. De eiwitten vormen transportkanaaltjes waar de stoffen die niet in
vet kunnen oplossen doorheen kunnen. Elke stof heeft zijn eigen type kanaaltje. Zo
gaan water moleculen uitsluitend via de waterkanaaltjes.
sommige eiwitten vormen kanaaltjes met een pompfunctie, daarmee kan een cel
moleculen tegen de concentratie richting in naar binnen of buiten brengen.
Naast transporteiwitten bevat een celmembraan ook receptoreiwitten, die kunnen aan de
buitenzijde van de cel contact maken met specifieke stoffen (bijv. hormonen) hierdoor start er
een proces in de cel zonder dat de boodschapper (hormoon) de cel binnen komt.
De inhoud van cellen
Het celmembraan omringt het cytoplasma grondplasma (= water en opgeloste stoffen) met
organellen. Hierin vinden veel chemische reacties plaats.
Organellen in het grondplasma:
- Celkern
o Bevat DNA (= grote moleculen met informatie voor het maken van eiwitten)
