HC Crisis Conceptueel – Crisisbeheersing Blok B
Week B1 - Crisisbeheersing
- Onderzoeksraad voor veiligheid
- Instituut Fysieke Veiligheid (IFV): lessen uit crises en mini-crises
→ Oorzaken: ongevalsanalyse
→ Optreden van hulpdiensten: repressieve fase
Hoorcolleges in 3 onderdelen:
→ Crisisbeheersing
→ Risicomanagement in de Publieke Sector
→ Crisiscommunicatie
Simulatietrainingen: week B4-B5-B6
Onderwerpen rondom Crisis
• Organisatie crisisbeheersing
• Veiligheidsregio + partners
• Risicoprofiel & crisisbeheersing
• De praktijk: opschaling & dilemma’s
• Crisisbesluitvorming
• Relevante wetgeving
• Risico- en crisis communicatie
• Bestuurlijke & organisatiekundige aspecten
Leerdoelen belangrijkste termen
1. Wettelijke taken van de veiligheidsregio
2. Beeld bij hoe de samenwerking tussen actoren gaat en welke processen hiervoor zijn
3. Crisisbeheersing op regionaal en nationaal niveau
4. Opschaling in de crisisbeheersing: crisisteams en GRIP-procedure
5. Crisisomstandigheden en multidisciplinaire aard
6. Voorbeelden geven van sociaalpsychologische factoren die van invloed zijn op
crisisbesluitvorming
Veiligheidsregio’s
- 25 veiligheidsregio’s in Nederland
- Hoofdstuk 14: de veiligheidsregio’s, brandweer en GHOR
COPI
- Multidisciplinair crisisteams
- Verschillende officieren van dienst
- Voorzitter: leider COPI
- Afstemmen wat er gecoördineerd moet gebeuren om de crisis te bestrijden
→ Referentiekader Regionaal Crisisplan 2016 (IFV)
→ GRIP en de flexibele toepassing ervan (IFV)
→ Basisboek regionale crisisbeheersing: H6: crisisbesluitvorming + bijlage 3
→ Basisinformatie regionale crisisbeheersing: wel het hele boek lezen!
,Verloop van rampenbestrijding
Vroeger: ‘rampenbestrijding’… 1947 – Bescherming Bevolking
1975 – Nota Hulpverlening bij ongevallen rampen
1981 – Wet rampenplannen: wordt vooral een verantwoordelijkheid van de gemeenten
1985 – Brandweerwet & Wet rampen en zware ongevallen (Wrzo): gemeenten moeten
brandweerzorg regelen
1991 – Wet geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen (Wet GHOR)
2010 – Wet veiligheidsregio’s (Wvr): samenwerking gemeenten op regionale schaal
geformaliseerd
Begin deze eeuw: verbreding van rampenbestrijding naar crisisbeheersing
→ Omvang van het ‘begrip’ is zich verbreedt naar crisis
→ Diverse grote crisis bleken een bovenregionale aanpak noodzakelijk te maken.
- New York (2001)
- Madrid (2004)
- London (2005)
- Dierziekten/epidemieën – MKZ, Q-koorts
Crisisbeheersing: onderste drie elementen
Het toen huidige stelsel voor crisisbeheersing was onvoldoende toegesneden en niet
voldoende voorbereid op de hedendaagse dreigingen die complexer en grootschaliger zijn
en meerdere sectoren treffen dan voorheen. Bovendien blijkt de sturing te onduidelijk en te
vrijblijvend. → Er moet een einde komen aan de onduidelijke structuur van de taken en
verantwoordelijkheden Ook moet de slagkracht verbeteren.
- Betere organisatie kwam tot de conclusie halverwege de jaren 2000.
- Memorie van toelichting: wet veiligheidsregio’s, in het kamerstuk 21 in 2007.
→ Afspraken maken over de structuur en organisatie van hulpverlening.
→ Fouten vaak te maken met:
➢ Informatie & communicatie
, Wet veiligheidsregio’s:
• Ramp: een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en
gezondheid van veel personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige
mate zijn geschaad of worden bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van
diensten of organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te
nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.
• Crisis: een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt
te worden aangetast. Slechts een dreiging is al genoeg: maatschappelijke reuring. Het
hoeft geen daadwerkelijke ramp te zijn.
• Rampenbestrijding: het geheel van maatregelen en voorzieningen, met inbegrip van
de voorbeding daarop, dat het gemeentebestuur of het bestuur van een
veiligheidsregio treft met het oog op een rap, het voorkomen van een ramp, en het
beperken van de gevolgen van een ramp.
• Veiligheidsregio: een bestuursorgaan. Een verleng orgaan bestuur.
- Blijft verantwoordelijk voor rampenbestrijding
- Veiligheidsregio namens een bepaald gebied: neemt de verantwoordelijkheid over.
- Alle gemeentebesturen werken dus in een veiligheidsregio.
• Crisisbeheersing: het geheel van maatregelen en voorzieningen, met inbegrip van de
voorbereidingen daarop, dat het gemeentebestuur of het bestuur van een
veiligheidsregio in een crisis treft ter handhaving van de openbare orde, indien van
toepassing in samenhang met de maatregelen en voorzieningen die op basis van een
bij of krachtens enige andere wet toegekende bevoegdheid ter zake van een crisis
worden getroffen.
- Burgermeester is opperbevelhebber in de gemeente en is verantwoordelijk.
- Gemeente is grootste partner en grootste speler in de crisisbestrijding: meeste taken
en verantwoordelijkheden.
→ Vastgelegd in de gemeentewet.
Soorten rampen en crises
Domein van rampen en crises – op welke schaal zijn effecten voelbaar.
➢ Trans-nationaal (orkaan, pandemie, vulkaanuitbarsting)
➢ Nationaal (Watersnoodramp, Fortuyn, Van Gogh)
➢ Trans- of bovenregionaal (hoogwatersituaties, Chemie-Pack)
➢ Regionaal (CMI, hagelstorm Zuid-Oost Brabant)
➢ Lokaal (verkeersongevallen, geweldsincidenten)
Indelen naar wijze van manifesteren:
• Plotsklaps: sudden impact, flitsramp
• Langzame ontwikkeling/kanzen: (slow onset)
Indelen naar effect:
- Risico-denken: welke typen crises is het ernstigste?
Week B1 - Crisisbeheersing
- Onderzoeksraad voor veiligheid
- Instituut Fysieke Veiligheid (IFV): lessen uit crises en mini-crises
→ Oorzaken: ongevalsanalyse
→ Optreden van hulpdiensten: repressieve fase
Hoorcolleges in 3 onderdelen:
→ Crisisbeheersing
→ Risicomanagement in de Publieke Sector
→ Crisiscommunicatie
Simulatietrainingen: week B4-B5-B6
Onderwerpen rondom Crisis
• Organisatie crisisbeheersing
• Veiligheidsregio + partners
• Risicoprofiel & crisisbeheersing
• De praktijk: opschaling & dilemma’s
• Crisisbesluitvorming
• Relevante wetgeving
• Risico- en crisis communicatie
• Bestuurlijke & organisatiekundige aspecten
Leerdoelen belangrijkste termen
1. Wettelijke taken van de veiligheidsregio
2. Beeld bij hoe de samenwerking tussen actoren gaat en welke processen hiervoor zijn
3. Crisisbeheersing op regionaal en nationaal niveau
4. Opschaling in de crisisbeheersing: crisisteams en GRIP-procedure
5. Crisisomstandigheden en multidisciplinaire aard
6. Voorbeelden geven van sociaalpsychologische factoren die van invloed zijn op
crisisbesluitvorming
Veiligheidsregio’s
- 25 veiligheidsregio’s in Nederland
- Hoofdstuk 14: de veiligheidsregio’s, brandweer en GHOR
COPI
- Multidisciplinair crisisteams
- Verschillende officieren van dienst
- Voorzitter: leider COPI
- Afstemmen wat er gecoördineerd moet gebeuren om de crisis te bestrijden
→ Referentiekader Regionaal Crisisplan 2016 (IFV)
→ GRIP en de flexibele toepassing ervan (IFV)
→ Basisboek regionale crisisbeheersing: H6: crisisbesluitvorming + bijlage 3
→ Basisinformatie regionale crisisbeheersing: wel het hele boek lezen!
,Verloop van rampenbestrijding
Vroeger: ‘rampenbestrijding’… 1947 – Bescherming Bevolking
1975 – Nota Hulpverlening bij ongevallen rampen
1981 – Wet rampenplannen: wordt vooral een verantwoordelijkheid van de gemeenten
1985 – Brandweerwet & Wet rampen en zware ongevallen (Wrzo): gemeenten moeten
brandweerzorg regelen
1991 – Wet geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen (Wet GHOR)
2010 – Wet veiligheidsregio’s (Wvr): samenwerking gemeenten op regionale schaal
geformaliseerd
Begin deze eeuw: verbreding van rampenbestrijding naar crisisbeheersing
→ Omvang van het ‘begrip’ is zich verbreedt naar crisis
→ Diverse grote crisis bleken een bovenregionale aanpak noodzakelijk te maken.
- New York (2001)
- Madrid (2004)
- London (2005)
- Dierziekten/epidemieën – MKZ, Q-koorts
Crisisbeheersing: onderste drie elementen
Het toen huidige stelsel voor crisisbeheersing was onvoldoende toegesneden en niet
voldoende voorbereid op de hedendaagse dreigingen die complexer en grootschaliger zijn
en meerdere sectoren treffen dan voorheen. Bovendien blijkt de sturing te onduidelijk en te
vrijblijvend. → Er moet een einde komen aan de onduidelijke structuur van de taken en
verantwoordelijkheden Ook moet de slagkracht verbeteren.
- Betere organisatie kwam tot de conclusie halverwege de jaren 2000.
- Memorie van toelichting: wet veiligheidsregio’s, in het kamerstuk 21 in 2007.
→ Afspraken maken over de structuur en organisatie van hulpverlening.
→ Fouten vaak te maken met:
➢ Informatie & communicatie
, Wet veiligheidsregio’s:
• Ramp: een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en
gezondheid van veel personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige
mate zijn geschaad of worden bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van
diensten of organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te
nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.
• Crisis: een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt
te worden aangetast. Slechts een dreiging is al genoeg: maatschappelijke reuring. Het
hoeft geen daadwerkelijke ramp te zijn.
• Rampenbestrijding: het geheel van maatregelen en voorzieningen, met inbegrip van
de voorbeding daarop, dat het gemeentebestuur of het bestuur van een
veiligheidsregio treft met het oog op een rap, het voorkomen van een ramp, en het
beperken van de gevolgen van een ramp.
• Veiligheidsregio: een bestuursorgaan. Een verleng orgaan bestuur.
- Blijft verantwoordelijk voor rampenbestrijding
- Veiligheidsregio namens een bepaald gebied: neemt de verantwoordelijkheid over.
- Alle gemeentebesturen werken dus in een veiligheidsregio.
• Crisisbeheersing: het geheel van maatregelen en voorzieningen, met inbegrip van de
voorbereidingen daarop, dat het gemeentebestuur of het bestuur van een
veiligheidsregio in een crisis treft ter handhaving van de openbare orde, indien van
toepassing in samenhang met de maatregelen en voorzieningen die op basis van een
bij of krachtens enige andere wet toegekende bevoegdheid ter zake van een crisis
worden getroffen.
- Burgermeester is opperbevelhebber in de gemeente en is verantwoordelijk.
- Gemeente is grootste partner en grootste speler in de crisisbestrijding: meeste taken
en verantwoordelijkheden.
→ Vastgelegd in de gemeentewet.
Soorten rampen en crises
Domein van rampen en crises – op welke schaal zijn effecten voelbaar.
➢ Trans-nationaal (orkaan, pandemie, vulkaanuitbarsting)
➢ Nationaal (Watersnoodramp, Fortuyn, Van Gogh)
➢ Trans- of bovenregionaal (hoogwatersituaties, Chemie-Pack)
➢ Regionaal (CMI, hagelstorm Zuid-Oost Brabant)
➢ Lokaal (verkeersongevallen, geweldsincidenten)
Indelen naar wijze van manifesteren:
• Plotsklaps: sudden impact, flitsramp
• Langzame ontwikkeling/kanzen: (slow onset)
Indelen naar effect:
- Risico-denken: welke typen crises is het ernstigste?
