H7 Scheikunde demonstreren
7.2 Exotherm en endotherm
Elke reactie heeft een energie-effect. Bij exotherme reacties geven de reagerende stoffen energie af
aan de omgeving, bij een endotherme nemen reagerende stoffen energie op van de omgeving. In de
meeste gevallen meet je de verandering in temperatuur van de omgeving en bepaal je aan de hand
daarvan het energie-effect. Je kan het weergeven in een energiediagram. Je geeft het energieniveau
van de beginstoffen en de reactieproducten. Het verschil is het energie-effect (∆E). Je noteert ook de
stoffen, in de juiste mol verhouding. Bij exotherm gaat de energie van de reactieproducten naar
beneden. Bij endotherm is het andersom. Zorg dat je een energiediagram kan tekenen en aflezen.
Wet van energiebehoud: energie kan niet ineens tevoorschijn komen of verloren gaan. De
hoeveelheid energie die vrijkomt bij het heengaande proces is even groot als de hoeveelheid energie
die nodig is voor het teruggaande proces. Veel reacties moeten op gang worden gebracht. De energie
die nodig is om een reactie te activeren heet activeringsenergie. Het brengt beginstoffen in een
overgangs- of geactiveerde toestand. Ook deze geef je in het diagram. De overgangstoestand is hoger
dan de beginstoffen. Zorg dat je een energiediagram kan tekenen en aflezen, misschien helpt het om
ook wat filmpjes te kijken.
7.3 Energie-berekeningen bij reacties
Q= c x m x ∆T. Q= hoeveelheid warmte, c= soortelijke warmte, m= massa en ∆T=
temperatuurverschil. Oefen met deze formule. Wet van Hes: je maakt gebruik van de
vormingswarmte: de reactiewarmte van de vorming van 1 mol stof uit de niet ontleedbare stoffen,
57AB Binas. Negatief is exotherm. Je kan de ontledingswarmte van een ontleedbare stof afleiden uit
de vormingswarmte. De vormingswarmte van een niet-ontleedbare stof is 0. Bekijk de voorbeelden
goed en maak een oefenopgave. Dit komt op elk examen, en waarschijnlijk ook op de toets.
7.4 Reactiesnelheid
De reactiesnelheid, s, heeft als eenheid mol per s. of mol per L per s. De reactiesnelheid hangt af van
de soort stoffen die reageren. Hoe hoger het aantal effectieve botsingen per tijdseenheid, hoe hoger
de reactiesnelheid. Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de deeltjes bewegen, hoe meer
botsingen. Ook zijn de botsingen krachtiger. De verdelingsgraat is ook een invloed. Als je een stof
fijner verdeelt, maak je het contactoppervlak groter, de verdelingsgraad is dus groter. De
reactiesnelheid zal toenemen omdat er een groter contactoppervlak is waardoor er meer botsingen
kunnen optreden. Door een katalysator gaat het ook sneller. In ons lichaam zijn enzymen
katalysatoren. Een katalysator wordt niet in de reactievergelijking genoemd omdat hij wel gebruikt
maar niet verbruikt wordt. De katalysator verlaagd de activeringsenergie. Zorg dat je de toename van
reactiesnelheid kan beredeneren met behulp van (een toename van) het aantal effectieve botsingen
per tijdseenheid.
7.5 Klokreacties
Door het toevoegen van een stof kan je de klokreactie bepalen. Wij hoefden dit verder niet in detail
te kennen, informeer even bij de docent.
7.2 Exotherm en endotherm
Elke reactie heeft een energie-effect. Bij exotherme reacties geven de reagerende stoffen energie af
aan de omgeving, bij een endotherme nemen reagerende stoffen energie op van de omgeving. In de
meeste gevallen meet je de verandering in temperatuur van de omgeving en bepaal je aan de hand
daarvan het energie-effect. Je kan het weergeven in een energiediagram. Je geeft het energieniveau
van de beginstoffen en de reactieproducten. Het verschil is het energie-effect (∆E). Je noteert ook de
stoffen, in de juiste mol verhouding. Bij exotherm gaat de energie van de reactieproducten naar
beneden. Bij endotherm is het andersom. Zorg dat je een energiediagram kan tekenen en aflezen.
Wet van energiebehoud: energie kan niet ineens tevoorschijn komen of verloren gaan. De
hoeveelheid energie die vrijkomt bij het heengaande proces is even groot als de hoeveelheid energie
die nodig is voor het teruggaande proces. Veel reacties moeten op gang worden gebracht. De energie
die nodig is om een reactie te activeren heet activeringsenergie. Het brengt beginstoffen in een
overgangs- of geactiveerde toestand. Ook deze geef je in het diagram. De overgangstoestand is hoger
dan de beginstoffen. Zorg dat je een energiediagram kan tekenen en aflezen, misschien helpt het om
ook wat filmpjes te kijken.
7.3 Energie-berekeningen bij reacties
Q= c x m x ∆T. Q= hoeveelheid warmte, c= soortelijke warmte, m= massa en ∆T=
temperatuurverschil. Oefen met deze formule. Wet van Hes: je maakt gebruik van de
vormingswarmte: de reactiewarmte van de vorming van 1 mol stof uit de niet ontleedbare stoffen,
57AB Binas. Negatief is exotherm. Je kan de ontledingswarmte van een ontleedbare stof afleiden uit
de vormingswarmte. De vormingswarmte van een niet-ontleedbare stof is 0. Bekijk de voorbeelden
goed en maak een oefenopgave. Dit komt op elk examen, en waarschijnlijk ook op de toets.
7.4 Reactiesnelheid
De reactiesnelheid, s, heeft als eenheid mol per s. of mol per L per s. De reactiesnelheid hangt af van
de soort stoffen die reageren. Hoe hoger het aantal effectieve botsingen per tijdseenheid, hoe hoger
de reactiesnelheid. Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de deeltjes bewegen, hoe meer
botsingen. Ook zijn de botsingen krachtiger. De verdelingsgraat is ook een invloed. Als je een stof
fijner verdeelt, maak je het contactoppervlak groter, de verdelingsgraad is dus groter. De
reactiesnelheid zal toenemen omdat er een groter contactoppervlak is waardoor er meer botsingen
kunnen optreden. Door een katalysator gaat het ook sneller. In ons lichaam zijn enzymen
katalysatoren. Een katalysator wordt niet in de reactievergelijking genoemd omdat hij wel gebruikt
maar niet verbruikt wordt. De katalysator verlaagd de activeringsenergie. Zorg dat je de toename van
reactiesnelheid kan beredeneren met behulp van (een toename van) het aantal effectieve botsingen
per tijdseenheid.
7.5 Klokreacties
Door het toevoegen van een stof kan je de klokreactie bepalen. Wij hoefden dit verder niet in detail
te kennen, informeer even bij de docent.
