, Begeleiden & adviseren
beroepsproduct
Naam :
Opleiding : NTI, HBO Bachelor Toegepaste Psychologie
Module : Begeleiden & adviseren (1721)
Studentnummer :
Datum : 29 januari 2020
Plaats :
Kader : Dit rapport betreft het beroepsproduct van de module Begeleiden
& adviseren van de studie Toegepaste Psychologie (7906) van NTI.
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van
druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming.
2
,Voorwoord
Faalangst! Dat moest het onderwerp worden voor dit beroepsproduct van de module Begeleiden &
adviseren (1721). Op een beter moment kon ik hier eigenlijk niet mee aan de slag zijn. In krap een
half jaar staan de schoolexamens immers weer voor de deur; een periode waarin faalangst zich onder
mijn scholieren vaak weer hardnekkig manifesteert. Een uitgelezen kans om me in het onderwerp te
verdiepen en hen gefundeerd te ondersteunen in deze spannende tijd.
In 2014 startte ik mijn eigen studiebegeleidingspraktijk; een dienstverlening waarvan al meer dan 220
leerlingen, scholieren en studenten 1 gebruik maakten voor onder meer bijles, plannings- en
huiswerkbegeleiding, examentraining en coaching. Studiebegeleiding gaat vaak echter verder dan
dat. Ondanks dat hulpvragen vaak een schoolgerelateerde insteek kennen, ligt hieraan regelmatig een
(licht) psychologisch vraagstuk ten grondslag. Een van de frequentst voorkomende uitingen daarvan
is faalangst; de angst om niet te voldoen aan de aan jezelf gestelde eisen en normen (Stevens, 2019).
Door faalangst in zowel het oplossingsgericht gesprek als de training centraal te stellen, wist ik niet
alleen de directe, praktische meerwaarde van deze opdracht voor mijn studiebegeleidingspraktijk te
borgen, maar kon ik bovendien mijn eigen scholieren en studenten inzetten als ‘cliënt’. Het fictieve
karakter van de opdracht kwam daarmee nagenoeg volledig te vervallen. Mede hierom heb ik extra
tijd en energie in deze opdracht gestoken en ben ik zo professioneel mogelijk te werk gegaan.
Om het onderwerp toch ook vanuit een breder perspectief te bekijken, heb ik ervoor gekozen om het
oplossingsgericht gesprek te voeren met een HBO-studente met faalangstige trekken (Lisanne) en de
training te geven aan een negental middelbare scholieren, waarvan ik weet dat zij (in meer of mindere
mate) last hebben van faalangst. Ik ben Lisanne, Pleun, Evi, Laura, Zoë, Femke, Sacha, Lise, Isa en
Jorn dan ook zeer erkentelijk voor hun medewerking. Ze hielpen mij niet alleen met deze opdracht,
maar mogelijk ook de scholieren met faalangst die na hun gebruik zullen maken van mijn
studiebegeleidingspraktijk. Het onderwerp en de training hebben me in ieder geval doen beseffen dat
dit niet alleen voor mijn studenten een zinvolle exercitie was, maar ook dat ik meer dan overweeg om
deze training (maar dan in een uitgebreidere en verbeterde vorm) aan mijn dienstenportfolio toe te
voegen. De kennis over faalangst vormde in ieder geval alvast een welkome aanvulling daarop.
Auteur
Plaats, 29 januari 2020
1
hierna omwille van de leesbaarheid steeds ‘studenten’ genoemd. Daar waar studenten genoemd worden, worden -tenzij anders
aangegeven- naast studenten dus ook steeds leerlingen en scholieren bedoeld.
3
, Inhoudsopgave
Inleiding ..................................................................................................................................... 5
1 Oplossingsgericht werken ................................................................................................. 6
1.1 Aanleiding .................................................................................................................... 6
1.2 Oplossingsgerichte interventies .................................................................................... 6
1.2.1 Schaalvraag ......................................................................................................... 7
1.2.2 Normaliseren ....................................................................................................... 7
1.2.3 Wondervraag ....................................................................................................... 8
1.2.4 Complimenteren .................................................................................................. 9
1.2.5 Feedback geven ................................................................................................. 10
1.3 Reflectie...................................................................................................................... 11
2 Faalangstreductietraining ............................................................................................... 13
2.1 Aanleiding .................................................................................................................. 13
2.2 Trainingsopzet en -verantwoording............................................................................ 13
2.3 Trainersvaardigheden ................................................................................................. 14
2.3.1 Opdrachten instrueren ....................................................................................... 14
2.3.2 Feedback geven (met humor) ............................................................................ 15
2.3.3 Complimenten geven ........................................................................................ 15
2.3.4 Contact maken met de praktijk van de deelnemers........................................... 16
2.3.5 Bevlogenheid .................................................................................................... 16
2.4 Groepsproces .............................................................................................................. 17
2.5 Evaluatie en reflectie .................................................................................................. 18
Bijlagen: Literatuurlijst
Bijlage A Powerpoint Faalangstreductietraining
Bijlage B Lesbrief Faalangstreductietraining
Bijlage C Beoordelingsformulieren Faalangstreductietraining
Bijlage D Literatuuronderzoek faalangst en oplossingsgericht werken
Leeswijzer
Dit beroepsproduct betreft de module Begeleiden & adviseren (1721) van de opleiding Toegepaste
Psychologie (7906) van NTI. Conform de opdracht is in de volgende hoofdstukken aandacht voor:
een oplossingsgericht gesprek; rondom een licht psychisch vraagstuk (faalangst) van een cliënt
en de daarbij horende (zelf)reflectie;
een training; opgezet en uitgevoerd rondom het onderwerp ‘faalangst’, inclusief de daarbij
horende Powerpoint (bijlage A), lesbrief (bijlage B) en beoordelingsformulieren (Bijlage C).
In de navolgende inleiding wordt vanuit de literatuur echter eerst stil gestaan bij het onderwerp:
faalangst. Dit literatuuronderzoek (bijlage D) is zowel uitgevoerd voor de eigen beeldvorming, als
voor de inhoudelijke invulling van het oplossingsgerichte gesprek en de faalangstreductietraining.
4
beroepsproduct
Naam :
Opleiding : NTI, HBO Bachelor Toegepaste Psychologie
Module : Begeleiden & adviseren (1721)
Studentnummer :
Datum : 29 januari 2020
Plaats :
Kader : Dit rapport betreft het beroepsproduct van de module Begeleiden
& adviseren van de studie Toegepaste Psychologie (7906) van NTI.
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van
druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming.
2
,Voorwoord
Faalangst! Dat moest het onderwerp worden voor dit beroepsproduct van de module Begeleiden &
adviseren (1721). Op een beter moment kon ik hier eigenlijk niet mee aan de slag zijn. In krap een
half jaar staan de schoolexamens immers weer voor de deur; een periode waarin faalangst zich onder
mijn scholieren vaak weer hardnekkig manifesteert. Een uitgelezen kans om me in het onderwerp te
verdiepen en hen gefundeerd te ondersteunen in deze spannende tijd.
In 2014 startte ik mijn eigen studiebegeleidingspraktijk; een dienstverlening waarvan al meer dan 220
leerlingen, scholieren en studenten 1 gebruik maakten voor onder meer bijles, plannings- en
huiswerkbegeleiding, examentraining en coaching. Studiebegeleiding gaat vaak echter verder dan
dat. Ondanks dat hulpvragen vaak een schoolgerelateerde insteek kennen, ligt hieraan regelmatig een
(licht) psychologisch vraagstuk ten grondslag. Een van de frequentst voorkomende uitingen daarvan
is faalangst; de angst om niet te voldoen aan de aan jezelf gestelde eisen en normen (Stevens, 2019).
Door faalangst in zowel het oplossingsgericht gesprek als de training centraal te stellen, wist ik niet
alleen de directe, praktische meerwaarde van deze opdracht voor mijn studiebegeleidingspraktijk te
borgen, maar kon ik bovendien mijn eigen scholieren en studenten inzetten als ‘cliënt’. Het fictieve
karakter van de opdracht kwam daarmee nagenoeg volledig te vervallen. Mede hierom heb ik extra
tijd en energie in deze opdracht gestoken en ben ik zo professioneel mogelijk te werk gegaan.
Om het onderwerp toch ook vanuit een breder perspectief te bekijken, heb ik ervoor gekozen om het
oplossingsgericht gesprek te voeren met een HBO-studente met faalangstige trekken (Lisanne) en de
training te geven aan een negental middelbare scholieren, waarvan ik weet dat zij (in meer of mindere
mate) last hebben van faalangst. Ik ben Lisanne, Pleun, Evi, Laura, Zoë, Femke, Sacha, Lise, Isa en
Jorn dan ook zeer erkentelijk voor hun medewerking. Ze hielpen mij niet alleen met deze opdracht,
maar mogelijk ook de scholieren met faalangst die na hun gebruik zullen maken van mijn
studiebegeleidingspraktijk. Het onderwerp en de training hebben me in ieder geval doen beseffen dat
dit niet alleen voor mijn studenten een zinvolle exercitie was, maar ook dat ik meer dan overweeg om
deze training (maar dan in een uitgebreidere en verbeterde vorm) aan mijn dienstenportfolio toe te
voegen. De kennis over faalangst vormde in ieder geval alvast een welkome aanvulling daarop.
Auteur
Plaats, 29 januari 2020
1
hierna omwille van de leesbaarheid steeds ‘studenten’ genoemd. Daar waar studenten genoemd worden, worden -tenzij anders
aangegeven- naast studenten dus ook steeds leerlingen en scholieren bedoeld.
3
, Inhoudsopgave
Inleiding ..................................................................................................................................... 5
1 Oplossingsgericht werken ................................................................................................. 6
1.1 Aanleiding .................................................................................................................... 6
1.2 Oplossingsgerichte interventies .................................................................................... 6
1.2.1 Schaalvraag ......................................................................................................... 7
1.2.2 Normaliseren ....................................................................................................... 7
1.2.3 Wondervraag ....................................................................................................... 8
1.2.4 Complimenteren .................................................................................................. 9
1.2.5 Feedback geven ................................................................................................. 10
1.3 Reflectie...................................................................................................................... 11
2 Faalangstreductietraining ............................................................................................... 13
2.1 Aanleiding .................................................................................................................. 13
2.2 Trainingsopzet en -verantwoording............................................................................ 13
2.3 Trainersvaardigheden ................................................................................................. 14
2.3.1 Opdrachten instrueren ....................................................................................... 14
2.3.2 Feedback geven (met humor) ............................................................................ 15
2.3.3 Complimenten geven ........................................................................................ 15
2.3.4 Contact maken met de praktijk van de deelnemers........................................... 16
2.3.5 Bevlogenheid .................................................................................................... 16
2.4 Groepsproces .............................................................................................................. 17
2.5 Evaluatie en reflectie .................................................................................................. 18
Bijlagen: Literatuurlijst
Bijlage A Powerpoint Faalangstreductietraining
Bijlage B Lesbrief Faalangstreductietraining
Bijlage C Beoordelingsformulieren Faalangstreductietraining
Bijlage D Literatuuronderzoek faalangst en oplossingsgericht werken
Leeswijzer
Dit beroepsproduct betreft de module Begeleiden & adviseren (1721) van de opleiding Toegepaste
Psychologie (7906) van NTI. Conform de opdracht is in de volgende hoofdstukken aandacht voor:
een oplossingsgericht gesprek; rondom een licht psychisch vraagstuk (faalangst) van een cliënt
en de daarbij horende (zelf)reflectie;
een training; opgezet en uitgevoerd rondom het onderwerp ‘faalangst’, inclusief de daarbij
horende Powerpoint (bijlage A), lesbrief (bijlage B) en beoordelingsformulieren (Bijlage C).
In de navolgende inleiding wordt vanuit de literatuur echter eerst stil gestaan bij het onderwerp:
faalangst. Dit literatuuronderzoek (bijlage D) is zowel uitgevoerd voor de eigen beeldvorming, als
voor de inhoudelijke invulling van het oplossingsgerichte gesprek en de faalangstreductietraining.
4
