Aardrijkskunde vakdidactiek: de wereld in
met aardrijkskunde
- De wereld in met aardrijkskunde vakdidactiek: H1 + 2 + 3.
De wereld in met aardrijkskunde: vakdidactiek
H1: Waar het bij aardrijkskunde om gaat
1.1 Wat is aardrijkskunde(onderwijs)?
Aardrijkskunde gaat over wereld om ons heen. Planeet, hoe wereld in elkaar zit, ook ons dagelijks
leven. Manier hoe we ruimte gebruiken, relaties met andere mensen + plaatsen, dingen die we
consumeren + hoe we ons verplaatsen. Kinderen herkennen alledaagse kennis niet altijd als
aardrijkskundig.
Goed aardrijkskundeonderwijs roept verwondering op + inspireert om na te denken over wereld +
draagt bij aan waarderen v.d. schoonheid + verschillen op aarde. Biedt leerlingen vaardigheden om
wereld dichtbij + veraf, te ontdekken.
Om via aardrijkskunde grip te krijgen op wereld om ons heen zijn er 3 componenten van belang,
samen ook wel geografisch besef genoemd:
- Verwerven van geografisch wereldbeeld;
- Verwerven van kennis van + inzicht in ruimtelijke vraagstukken;
- Leren hanteren v.d. geografische benadering.
1.2 Geografisch besef
Een geografisch wereldbeeld
Leerlingen leren hoe gebieden + plaatsen dichtbij + veraf eruitzien + hoe mensen daar leven. Elke
plaats heeft naam + verhaal. Naast feiten leren ze ook ruimtelijke patronen te zien → klimaat,
bevolkingsdichtheid, landschapszones, arm/rijk. Ook is het belangrijk om te weten dat je op
verschillende schaalniveaus andere patronen ziet. Verschillende schaalniveaus → lokaal schaalniveau
houdt verband met kleiner gebied, nationaal schaalniveau heeft betrekking op land. Leerlingen op
basisschool leren spreiding van verschijnselen beschrijven + verklaren m.b.v. kaarten, beeldmateriaal
+ taal.
Kennis van en inzicht in ruimtelijke vraagstukken
Om wereld om ons heen te kunnen begrijpen is inzicht in ruimtelijke vraagstukken + oorzaken +
gevolgen daarvan belangrijk. Bij aardrijkskunde gaat het om relaties, om ruimtelijke samenhangen.
Leraren laten leerlingen kritisch nadenken over vraagstukken + voegen nieuwe perspectieven toe.
Geografische benadering
Bij geografische benadering gaat het om manier van denken = geografisch denken. Betreft het
(leren) stellen van geografische vragen = "Waar? Waarom daar? Waar nog meer? Hoe verandert het?
Wat is het effect op de omgeving?" Hiermee leer je vraagstukken analyseren op verschillende
schaalniveaus, samenhang tussen mens + natuur te zien + vanuit
verschillende perspectieven/invalshoeken denken. Leerlingen leren op school hoe ze informatie uit
atlas, kaart, beeld/omgeving kunnen verzamelen.
1.3 Het doel van het aardrijkskundeonderwijs
, Het huidige aardrijkskundeonderwijs richt zich op ontwikkelen van 'krachtige kennis' → 'powerful
knowledge'. Kennis is krachtig wanneer zaken verklaren, inzicht geeft in ontwikkelingen + mogelijk
maakt om alternatieven te verbeelden. Krachtige kennis is nodig om leerlingen te helpen zich te
ontwikkelen tot verantwoorde + kritische (wereld)burgers: belangrijk doel van
aardrijkskundeonderwijs.
1.4 Aardrijkskunde op de basisschool
4-6 jaar: nieuwsgierig, leren voortdurend, minder doelgericht. Fantasie + werkelijkheid speelt zich af
naast + door elkaar. Doel is om nieuwe ervaringen op te doen + woorden te geven aan ervaringen.
Leerlingen ontwikkelen spelenderwijs wereldbeeld van omgeving.
7-9 jaar: worden zich bewuster v.d. omgeving. Willen weten wat echt is + wat verzonnen. Willen
weten waarom wereld is zoals die is, weetjes vinden ze leuker dan oorzaak-gevolgrelaties. Ervaringen
zijn belangrijk, maar met verhaal (bijzondere verhalen + interessante uitleg). Willen alles weten over
wereld dichtbij + veraf (wereldbeeld). Krijgen interesse in processen + afspraken in gebieden +
achtergronden (ruimtelijke vraagstukken).
10-12 jaar: kunnen info beter ordenen + bewuster in manieren daarvan. Kunnen abstracter over
onderwerpen vragen + kunnen nadenken over ingewikkelde verschijnselen. Worden rond 12 jaar
steeds nieuwsgieriger naar meningen van volwassenen + medeleerlingen. Gaan eigen mening
vormen.
1.5 Wat heb je nodig om goede aardrijkskundelessen te geven?
Moet als leraar over voldoende vakkennis + vakvaardigheden = geografisch besef beschikken.
Fouten in redeneringen van leerlingen = misconcepten. Als leraar ook kennis hebben over manier
waarop je moet onderwijzen = vakdidactische kennis. Koppeling v.d. inhoudelijke kennis met
didactische kennis = 'pedagogical content knowledge' (PCK). PCK → alle kennis + vaardigheden die je
nodig hebt om vak goed te kunnen onderwijzen = bepaalde leerstrategiëen (hoe), met bepaalde
inhoud (wat), om bepaalde redenen (waarom).
H2: Hoe geef je een goede aardrijkskundeles?
met aardrijkskunde
- De wereld in met aardrijkskunde vakdidactiek: H1 + 2 + 3.
De wereld in met aardrijkskunde: vakdidactiek
H1: Waar het bij aardrijkskunde om gaat
1.1 Wat is aardrijkskunde(onderwijs)?
Aardrijkskunde gaat over wereld om ons heen. Planeet, hoe wereld in elkaar zit, ook ons dagelijks
leven. Manier hoe we ruimte gebruiken, relaties met andere mensen + plaatsen, dingen die we
consumeren + hoe we ons verplaatsen. Kinderen herkennen alledaagse kennis niet altijd als
aardrijkskundig.
Goed aardrijkskundeonderwijs roept verwondering op + inspireert om na te denken over wereld +
draagt bij aan waarderen v.d. schoonheid + verschillen op aarde. Biedt leerlingen vaardigheden om
wereld dichtbij + veraf, te ontdekken.
Om via aardrijkskunde grip te krijgen op wereld om ons heen zijn er 3 componenten van belang,
samen ook wel geografisch besef genoemd:
- Verwerven van geografisch wereldbeeld;
- Verwerven van kennis van + inzicht in ruimtelijke vraagstukken;
- Leren hanteren v.d. geografische benadering.
1.2 Geografisch besef
Een geografisch wereldbeeld
Leerlingen leren hoe gebieden + plaatsen dichtbij + veraf eruitzien + hoe mensen daar leven. Elke
plaats heeft naam + verhaal. Naast feiten leren ze ook ruimtelijke patronen te zien → klimaat,
bevolkingsdichtheid, landschapszones, arm/rijk. Ook is het belangrijk om te weten dat je op
verschillende schaalniveaus andere patronen ziet. Verschillende schaalniveaus → lokaal schaalniveau
houdt verband met kleiner gebied, nationaal schaalniveau heeft betrekking op land. Leerlingen op
basisschool leren spreiding van verschijnselen beschrijven + verklaren m.b.v. kaarten, beeldmateriaal
+ taal.
Kennis van en inzicht in ruimtelijke vraagstukken
Om wereld om ons heen te kunnen begrijpen is inzicht in ruimtelijke vraagstukken + oorzaken +
gevolgen daarvan belangrijk. Bij aardrijkskunde gaat het om relaties, om ruimtelijke samenhangen.
Leraren laten leerlingen kritisch nadenken over vraagstukken + voegen nieuwe perspectieven toe.
Geografische benadering
Bij geografische benadering gaat het om manier van denken = geografisch denken. Betreft het
(leren) stellen van geografische vragen = "Waar? Waarom daar? Waar nog meer? Hoe verandert het?
Wat is het effect op de omgeving?" Hiermee leer je vraagstukken analyseren op verschillende
schaalniveaus, samenhang tussen mens + natuur te zien + vanuit
verschillende perspectieven/invalshoeken denken. Leerlingen leren op school hoe ze informatie uit
atlas, kaart, beeld/omgeving kunnen verzamelen.
1.3 Het doel van het aardrijkskundeonderwijs
, Het huidige aardrijkskundeonderwijs richt zich op ontwikkelen van 'krachtige kennis' → 'powerful
knowledge'. Kennis is krachtig wanneer zaken verklaren, inzicht geeft in ontwikkelingen + mogelijk
maakt om alternatieven te verbeelden. Krachtige kennis is nodig om leerlingen te helpen zich te
ontwikkelen tot verantwoorde + kritische (wereld)burgers: belangrijk doel van
aardrijkskundeonderwijs.
1.4 Aardrijkskunde op de basisschool
4-6 jaar: nieuwsgierig, leren voortdurend, minder doelgericht. Fantasie + werkelijkheid speelt zich af
naast + door elkaar. Doel is om nieuwe ervaringen op te doen + woorden te geven aan ervaringen.
Leerlingen ontwikkelen spelenderwijs wereldbeeld van omgeving.
7-9 jaar: worden zich bewuster v.d. omgeving. Willen weten wat echt is + wat verzonnen. Willen
weten waarom wereld is zoals die is, weetjes vinden ze leuker dan oorzaak-gevolgrelaties. Ervaringen
zijn belangrijk, maar met verhaal (bijzondere verhalen + interessante uitleg). Willen alles weten over
wereld dichtbij + veraf (wereldbeeld). Krijgen interesse in processen + afspraken in gebieden +
achtergronden (ruimtelijke vraagstukken).
10-12 jaar: kunnen info beter ordenen + bewuster in manieren daarvan. Kunnen abstracter over
onderwerpen vragen + kunnen nadenken over ingewikkelde verschijnselen. Worden rond 12 jaar
steeds nieuwsgieriger naar meningen van volwassenen + medeleerlingen. Gaan eigen mening
vormen.
1.5 Wat heb je nodig om goede aardrijkskundelessen te geven?
Moet als leraar over voldoende vakkennis + vakvaardigheden = geografisch besef beschikken.
Fouten in redeneringen van leerlingen = misconcepten. Als leraar ook kennis hebben over manier
waarop je moet onderwijzen = vakdidactische kennis. Koppeling v.d. inhoudelijke kennis met
didactische kennis = 'pedagogical content knowledge' (PCK). PCK → alle kennis + vaardigheden die je
nodig hebt om vak goed te kunnen onderwijzen = bepaalde leerstrategiëen (hoe), met bepaalde
inhoud (wat), om bepaalde redenen (waarom).
H2: Hoe geef je een goede aardrijkskundeles?
