Samenvatting OWE 02
Hoofdstuk 1: Het terrein van de ontwikkelingspsychologie.
- De psychologie wil het menselijk gedrag beschrijven en verklaren.
- De biopsychologie legt de nadruk om lichamelijke, biologische processen.
- De sociale psychologie richt zich op de mens als groepslid.
- De klinische psychologie kijkt naar afwijkend gedrag.
- De ontwikkelingspsychologie blikt terug.
1.1 De definitie van ontwikkeling.
- Ontwikkelen kunnen we typeren als het doorlopen van reeks tostanden. Van
sommige reeksen kennen we het begin- en het eindpunt.
- Van ontwikkelingen die nog in volle gang zijn, is het eindpunt onbekend.
- Verandering en vooruitgang zijn twee essentiële kenmerken van ontwikkeling.
- Leren verwijst naar het verwerven van kennis en vaardigheden op basis van
ervaring. Die ervaring doen we op door actief in contact te treden met de
omgeving.
- Ontwikkeling wordt opgevat als een reeks progressieve veranderingen die tot
hogere niveaus van differentiatie en functioneren leiden.
- De psychologische ontwikkeling van de mens staat nooit stil.
- De ontwikkelingspsychologie houdt zich met 2 fundamentele kwesties bezig.
1. Welke psychologische toestanden doorlopen individuen tijden hun
ontwikkeling.
2. Welke mechanismen zijn verantwoordelijk voor de overgang van de ene
toestand naar de volgende.
1.2 Kinder- en jeugdjaren: een afbakening.
- Een belangrijk element binnen de ontwikkelingspsychologie is de factor tijd.
- Levensfase.
1. Babyperiode (0-12 maanden)
2. Peuterperiode (1-4 jaar)
3. Kleuterperiode (4-6 jaar)
4. Schoolperiode (6-12 jaar)
5. Adolescentie (12-18 jaar)
- We spreken van een baby of zuigeling zolang het kind nog niet loopt.
- In het eerste levensjaar is het groei- en ontwikkelingstempo heel hoog.
Vooral op motorische gebied.
, - Een van de belangrijke ontwikkelingen in het eerste levensjaar is het ontstaan
van de eerste gehechtheidsrelatie; zoals we later zullen zien een eerste
mijlpaal in de persoonlijkheidsontwikkeling.
- Bij de peuterperiode zijn er talloze nieuwe vaardigheden die voor zorgen een
geweldige toename van verkenningsmogelijkheden en leerervaringen.
De belangrijkste daarvan is de taalontwikkeling die de basis vormt van de
snel toenemende sociale en communicatie vaardigheden.
- Een eigenschap van peuters die we nog veel tegen komen is egocentrisme.
Peuters denken en handelen sterk vanuit hun eigen belevingswereld en
kunnen zich nog niet in anderen verplaatsen.
- De kleuter is meer dan de peuter op andere kinderen gericht en beschikt
meestal over een rijke fantasie.
- Met de invoering van de wet op het basisonderwijs in 1985 zijn kleuter- en
lager onderwijs een geheel geworden en omvat de kleuterperiode de eerste
twee jaren van het basisonderwijs.
- Een belangrijke argument om de schoolperiode uit de kindertijd expliciet aan
school te koppelen, is het feit dat de cognitieve ontwikkeling in deze fase een
belangrijke plaats inneemt.
- Het begin van de adolescentie wordt ingeluid door de puberteit, waarmee de
periode van geslachtsrijping bedoeld wordt.
- Een belangrijke aspect van adolescentie is de ontwikkeling van seksualiteit en
identiteit.
Ontwikkelingsfase Leeftijd Omgeving Enkele kenmerken
Babyperiode 0-12 Gezin, - Snelle groei en
maanden kinderopvang ontwikkeling.
- Geheel afhankelijk
van zorg en
bescherming.
- Eerste
gehechtheidsrelatie
Peuterperiode 1-4 jaar Gezin, - Door beweging en
kinderopvang, spraak meer
peuterspeelzaal autonoom.
- Denkt en handelt nog
egocentrisch.
Kleuterperiode 4-6 jaar Gezin, - Sociale ontwikkeling
basisschool, neemt toe.
buurt, - Speelt met veel
naschoolse fantasie.
opvang
Schoolperiode 6-12 jaar Gezin, - Cognitieve
basisschool, ontwikkeling staat
naschoolse centraal.
opvang, - Sociale contacten
sportclub verbreden zich.
Adolescentie 12-18 jaar Gezin, - Lichamelijke
voortgezet verandering door
onderwijs, puberteit.
, leeftijdgenoten - Begin seksuele
belangstelling.
- Identiteitsontwikkeling.
1.3 ontwikkelingspsychologie in historische perspectief.
- Men groeide op te midden van alle mogelijke leeftijdscategorieën en maakte al
op jonge leeftijd kennis met alle facetten van het leven: werk, ziekte, dood,
seksualiteit, geboorte.
- Jonge kansrijke en talentvolle kinderen kregen privéonderwijs en leerden op
jonge leeftijd Grieks en Latijn. Verder kreeg niemand onderwijs.
- Filosoof Locke (1632-1704).
Was een vroege voorloper van het behaviorisme.
Hij stelde dat elk kind als een onbeschreven blad ter wereld kwam, dus
zonder noemenswaardige erfelijke bagage, en dat de opgedane
ervaringen bepalend waren voor de verdere levensloop.
Een strikte opvoeding die uiteindelijk zou resulteren in optimale
zelfdiscipline en vorming van geest.
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
Een hartstochtelijke en eigenzinnige Franse filosoof en romanticus die
vooral het gevoel een belangrijke plaats gaf, geloofde sterk in de
aangeboren natuurlijke goedheid van de mens.
Hij zag het kind als een actief en onderzoekend wezen dat met een sterke
wil greep tracht te krijgen op de realiteit.
- Locke en Rousseau waren gerespecteerde denkers, maar verrichtten nooit
enig onderzoek naar de ontwikkeling van menselijk gedrag.
- Bioloog Charles Darwin (1809-1882)
Observeerde zijn eigen zoon gedurende diens eerste drie levensjaren. Om
de evolutietheorie te vinden.
De observaties werden niet systematisch verricht, de interpretaties waren
subjectief en vaders zijn zeker geen ideale onderzoekers als het hun eigen
kind betreft.
1.4 verklarend onderzoek.
- Om onderzoek wetenschappelijk te noemen, moet het aan bepaalde eisen
voldoen, zoals het streven naar waarheid, objectiviteit en rationaliteit.
- Om te kunnen bewijzen dat een onderzoek aan die criteria voldoet, moeten
we zorgen dat een buitenstaander onze uitspraken kan controleren.
- Experimenten in de psychologie zijn vaak bedoeld om een verband of
samenhang tussen twee factoren aan te tonen. Causaal of oorzakelijk
verband = Of de ene eigenschap de oorzaak is van de ander.
Hoofdstuk 1: Het terrein van de ontwikkelingspsychologie.
- De psychologie wil het menselijk gedrag beschrijven en verklaren.
- De biopsychologie legt de nadruk om lichamelijke, biologische processen.
- De sociale psychologie richt zich op de mens als groepslid.
- De klinische psychologie kijkt naar afwijkend gedrag.
- De ontwikkelingspsychologie blikt terug.
1.1 De definitie van ontwikkeling.
- Ontwikkelen kunnen we typeren als het doorlopen van reeks tostanden. Van
sommige reeksen kennen we het begin- en het eindpunt.
- Van ontwikkelingen die nog in volle gang zijn, is het eindpunt onbekend.
- Verandering en vooruitgang zijn twee essentiële kenmerken van ontwikkeling.
- Leren verwijst naar het verwerven van kennis en vaardigheden op basis van
ervaring. Die ervaring doen we op door actief in contact te treden met de
omgeving.
- Ontwikkeling wordt opgevat als een reeks progressieve veranderingen die tot
hogere niveaus van differentiatie en functioneren leiden.
- De psychologische ontwikkeling van de mens staat nooit stil.
- De ontwikkelingspsychologie houdt zich met 2 fundamentele kwesties bezig.
1. Welke psychologische toestanden doorlopen individuen tijden hun
ontwikkeling.
2. Welke mechanismen zijn verantwoordelijk voor de overgang van de ene
toestand naar de volgende.
1.2 Kinder- en jeugdjaren: een afbakening.
- Een belangrijk element binnen de ontwikkelingspsychologie is de factor tijd.
- Levensfase.
1. Babyperiode (0-12 maanden)
2. Peuterperiode (1-4 jaar)
3. Kleuterperiode (4-6 jaar)
4. Schoolperiode (6-12 jaar)
5. Adolescentie (12-18 jaar)
- We spreken van een baby of zuigeling zolang het kind nog niet loopt.
- In het eerste levensjaar is het groei- en ontwikkelingstempo heel hoog.
Vooral op motorische gebied.
, - Een van de belangrijke ontwikkelingen in het eerste levensjaar is het ontstaan
van de eerste gehechtheidsrelatie; zoals we later zullen zien een eerste
mijlpaal in de persoonlijkheidsontwikkeling.
- Bij de peuterperiode zijn er talloze nieuwe vaardigheden die voor zorgen een
geweldige toename van verkenningsmogelijkheden en leerervaringen.
De belangrijkste daarvan is de taalontwikkeling die de basis vormt van de
snel toenemende sociale en communicatie vaardigheden.
- Een eigenschap van peuters die we nog veel tegen komen is egocentrisme.
Peuters denken en handelen sterk vanuit hun eigen belevingswereld en
kunnen zich nog niet in anderen verplaatsen.
- De kleuter is meer dan de peuter op andere kinderen gericht en beschikt
meestal over een rijke fantasie.
- Met de invoering van de wet op het basisonderwijs in 1985 zijn kleuter- en
lager onderwijs een geheel geworden en omvat de kleuterperiode de eerste
twee jaren van het basisonderwijs.
- Een belangrijke argument om de schoolperiode uit de kindertijd expliciet aan
school te koppelen, is het feit dat de cognitieve ontwikkeling in deze fase een
belangrijke plaats inneemt.
- Het begin van de adolescentie wordt ingeluid door de puberteit, waarmee de
periode van geslachtsrijping bedoeld wordt.
- Een belangrijke aspect van adolescentie is de ontwikkeling van seksualiteit en
identiteit.
Ontwikkelingsfase Leeftijd Omgeving Enkele kenmerken
Babyperiode 0-12 Gezin, - Snelle groei en
maanden kinderopvang ontwikkeling.
- Geheel afhankelijk
van zorg en
bescherming.
- Eerste
gehechtheidsrelatie
Peuterperiode 1-4 jaar Gezin, - Door beweging en
kinderopvang, spraak meer
peuterspeelzaal autonoom.
- Denkt en handelt nog
egocentrisch.
Kleuterperiode 4-6 jaar Gezin, - Sociale ontwikkeling
basisschool, neemt toe.
buurt, - Speelt met veel
naschoolse fantasie.
opvang
Schoolperiode 6-12 jaar Gezin, - Cognitieve
basisschool, ontwikkeling staat
naschoolse centraal.
opvang, - Sociale contacten
sportclub verbreden zich.
Adolescentie 12-18 jaar Gezin, - Lichamelijke
voortgezet verandering door
onderwijs, puberteit.
, leeftijdgenoten - Begin seksuele
belangstelling.
- Identiteitsontwikkeling.
1.3 ontwikkelingspsychologie in historische perspectief.
- Men groeide op te midden van alle mogelijke leeftijdscategorieën en maakte al
op jonge leeftijd kennis met alle facetten van het leven: werk, ziekte, dood,
seksualiteit, geboorte.
- Jonge kansrijke en talentvolle kinderen kregen privéonderwijs en leerden op
jonge leeftijd Grieks en Latijn. Verder kreeg niemand onderwijs.
- Filosoof Locke (1632-1704).
Was een vroege voorloper van het behaviorisme.
Hij stelde dat elk kind als een onbeschreven blad ter wereld kwam, dus
zonder noemenswaardige erfelijke bagage, en dat de opgedane
ervaringen bepalend waren voor de verdere levensloop.
Een strikte opvoeding die uiteindelijk zou resulteren in optimale
zelfdiscipline en vorming van geest.
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
Een hartstochtelijke en eigenzinnige Franse filosoof en romanticus die
vooral het gevoel een belangrijke plaats gaf, geloofde sterk in de
aangeboren natuurlijke goedheid van de mens.
Hij zag het kind als een actief en onderzoekend wezen dat met een sterke
wil greep tracht te krijgen op de realiteit.
- Locke en Rousseau waren gerespecteerde denkers, maar verrichtten nooit
enig onderzoek naar de ontwikkeling van menselijk gedrag.
- Bioloog Charles Darwin (1809-1882)
Observeerde zijn eigen zoon gedurende diens eerste drie levensjaren. Om
de evolutietheorie te vinden.
De observaties werden niet systematisch verricht, de interpretaties waren
subjectief en vaders zijn zeker geen ideale onderzoekers als het hun eigen
kind betreft.
1.4 verklarend onderzoek.
- Om onderzoek wetenschappelijk te noemen, moet het aan bepaalde eisen
voldoen, zoals het streven naar waarheid, objectiviteit en rationaliteit.
- Om te kunnen bewijzen dat een onderzoek aan die criteria voldoet, moeten
we zorgen dat een buitenstaander onze uitspraken kan controleren.
- Experimenten in de psychologie zijn vaak bedoeld om een verband of
samenhang tussen twee factoren aan te tonen. Causaal of oorzakelijk
verband = Of de ene eigenschap de oorzaak is van de ander.
