Hoofdstuk 9 Zenuwstelsel
9.1.1 inleiding
Wat organiseert en regelt het stelsel?
- functies van weefsels en organen
- De reactie van je lichaam op prikkels uit je omgeving
- Verschillende psychologische en fysiologische activiteiten van het lichaam
Centrale zenuwstelsel
- Bestaat uit de hersenen en ruggenmerg, deze worden beschermd door de schedels en het
wervelkolom
- De hersenen bestaan uit:
Grote hersenen, kleine hersenen, tussenhersenen en de hersenstam
- er zijn verschillende holtes gevuld met hersenvloeistof die ook door het ruggenmerg stroomt via
het centrale kanaal
Perifere zenuwstelsel
- Deze bevindt zich buiten de schedel en wervelkolom
- Perifere zenuwstelsel wordt opgedeeld in 2 het animale zenuwstelsel en autonome
zenuwstelsel
- Animale zenuwstelsel:
Deze regelt de acties waar je je bewust van bent. bv. Arm omhoog doen of het bewust
waarnemen van je omgeving
- Autonome zenuwstelsel:
Deze regelt de acties waar je je niet bewust van bent. bv. Hartslag en je temperatuurregeling
Het centrale en perifere zenuwstelsel hebben ook een belangrijke rol in de regulatie van het
gedrag.
9.1.2 functies van het zenuwstelsel
Zenuwstelsel heeft 3 functies
Zintuigelijke (sensorische) informatie verwerking
Vanuit de omgeving en delen van het lichaam wordt er informatie verzameld met behulp van
zenuwcellen. Via zenuwcellen worden de prikkels (=impulsen) vanuit zintuigelijke receptoren via
het ruggenmerg naar de hersenen geleid.
1. Opname van informatie:
De binnengekomen informatie vanuit de receptoren wordt in de hersenen verwerkt en
opgenomen.
2. Motorische coordinatie:
Na informatieverwerking in de hersenen worden er prikkels naar spieren en klieren geleid. Hier
worden ze omgezet in een toepasselijke reactie bv. Een beweging.
- gewenning: zenuwcellen kunnen na enige tijd minder gevoelig worden voor prikkels. Als er een
prikkel aanhoudt worden er steeds minder signaalsto en afgegeven. Hierdoor worden er
minder prikkels gestuurd en word de gewaarwording minder.
- Signaalsto en = neurotransmitters
- Impulsfrequentie (neemt af) : er worden minder prikkels verstuurd.
De gewenning kan bv. Voorkomen bij hard muziek luisteren, op een gegeven moment hoor je de
muziek niet meer zo hard als voorheen.
Strakke kleding op je huid voel je niet meer.
Dit komt dus doordat het lichaam minder gevoelig wordt voor de prikkels.
ff ff
, 9.1.3 het centrale zenuwstelsel
- primaire gebieden: Sommige delen van de hersenen hebben duidelijke functies.
- Secundaire gebieden: andere delen van de hersenen zijn moeilijker te herkennen.
- Sensorische gebieden: zintuigelijke gebieden
- Motorische gebieden: dit zijn gebieden die voor beweging zorgen
Sensorische gebieden
Dit zijn gebieden in de hersenen waar de signalen van de zintuigen verwerkt worden.
- primaire sensorische gebieden: hierin wordt elk gevoel, waargenomen door de zintuigen, op
een speciale plaats vastgelegd.
- Secundaire sensorische gebieden: deze ligt dicht bij de primaire gebieden liggen. Hier worden
de binnengekomen signalen opgeslagen en gekoppeld aan een geheugen.
Motorische gebieden
Deze zijn verdeeld in primaire en secundaire gebieden en controleren de bewuste bewegingen
door signalen te sturen naar de skeletspieren.
- primaire motorische gebieden: controleren de bewuste bewegingen en bewegingspatronen.
- Secundaire motorische gebieden: de zenuwcellen in dit gebied besturen de ingewikkelde
bewegingen, bewegingen die worden aangeleerd zoals pianospelen, typen en schrijven.
De rechterhersenhelft bestuurt de linkerkant van het lichaam.
De linkerhersenhelft bestuur de rechterkant van het lichaam.
Hersenhelften zijn beide vergelijkbaar, toch hebben de meeste mensen een dominante
linkerhersenhelft waardoor veel mensen rechtshandig zijn.
9.1.4 het autonome zenuwstelsel
Het autonome stelsel werkt op de verschillende organen van ons lichaam (hart en maag). Dit om
een evenwicht te behouden.
Homeostase: evenwicht
Het stelsel is nauw verbonden met verschillende delen van de hersenen. > vooral met de
hersenstam. Maar vorm grotendeels een eigen systeem.
Het stelsel werkt automatisch, we zijn er niet bewust van:
- controle van hartslag
- Ademhaling
- Plassen
- Zweten
- Slikken
Het autonome stelsel worden ook wel onwillekeurig zenuwstelsel genoemd.
Het autonome zenuwstelsel wordt onderverdeeld in 2 subsystemen met een tegengestelde
werking
- het sympathisch zenuwstelsel
- Het parasympathisch zenuwstelsel
Dubbele innervatie
Dubbele innervatie: doelwitorgangen ontvangen van sympathische en parasympathische
impulsen.
Doelwitorganen: de klieren, het hart, de spieren in de darmen
9.1.1 inleiding
Wat organiseert en regelt het stelsel?
- functies van weefsels en organen
- De reactie van je lichaam op prikkels uit je omgeving
- Verschillende psychologische en fysiologische activiteiten van het lichaam
Centrale zenuwstelsel
- Bestaat uit de hersenen en ruggenmerg, deze worden beschermd door de schedels en het
wervelkolom
- De hersenen bestaan uit:
Grote hersenen, kleine hersenen, tussenhersenen en de hersenstam
- er zijn verschillende holtes gevuld met hersenvloeistof die ook door het ruggenmerg stroomt via
het centrale kanaal
Perifere zenuwstelsel
- Deze bevindt zich buiten de schedel en wervelkolom
- Perifere zenuwstelsel wordt opgedeeld in 2 het animale zenuwstelsel en autonome
zenuwstelsel
- Animale zenuwstelsel:
Deze regelt de acties waar je je bewust van bent. bv. Arm omhoog doen of het bewust
waarnemen van je omgeving
- Autonome zenuwstelsel:
Deze regelt de acties waar je je niet bewust van bent. bv. Hartslag en je temperatuurregeling
Het centrale en perifere zenuwstelsel hebben ook een belangrijke rol in de regulatie van het
gedrag.
9.1.2 functies van het zenuwstelsel
Zenuwstelsel heeft 3 functies
Zintuigelijke (sensorische) informatie verwerking
Vanuit de omgeving en delen van het lichaam wordt er informatie verzameld met behulp van
zenuwcellen. Via zenuwcellen worden de prikkels (=impulsen) vanuit zintuigelijke receptoren via
het ruggenmerg naar de hersenen geleid.
1. Opname van informatie:
De binnengekomen informatie vanuit de receptoren wordt in de hersenen verwerkt en
opgenomen.
2. Motorische coordinatie:
Na informatieverwerking in de hersenen worden er prikkels naar spieren en klieren geleid. Hier
worden ze omgezet in een toepasselijke reactie bv. Een beweging.
- gewenning: zenuwcellen kunnen na enige tijd minder gevoelig worden voor prikkels. Als er een
prikkel aanhoudt worden er steeds minder signaalsto en afgegeven. Hierdoor worden er
minder prikkels gestuurd en word de gewaarwording minder.
- Signaalsto en = neurotransmitters
- Impulsfrequentie (neemt af) : er worden minder prikkels verstuurd.
De gewenning kan bv. Voorkomen bij hard muziek luisteren, op een gegeven moment hoor je de
muziek niet meer zo hard als voorheen.
Strakke kleding op je huid voel je niet meer.
Dit komt dus doordat het lichaam minder gevoelig wordt voor de prikkels.
ff ff
, 9.1.3 het centrale zenuwstelsel
- primaire gebieden: Sommige delen van de hersenen hebben duidelijke functies.
- Secundaire gebieden: andere delen van de hersenen zijn moeilijker te herkennen.
- Sensorische gebieden: zintuigelijke gebieden
- Motorische gebieden: dit zijn gebieden die voor beweging zorgen
Sensorische gebieden
Dit zijn gebieden in de hersenen waar de signalen van de zintuigen verwerkt worden.
- primaire sensorische gebieden: hierin wordt elk gevoel, waargenomen door de zintuigen, op
een speciale plaats vastgelegd.
- Secundaire sensorische gebieden: deze ligt dicht bij de primaire gebieden liggen. Hier worden
de binnengekomen signalen opgeslagen en gekoppeld aan een geheugen.
Motorische gebieden
Deze zijn verdeeld in primaire en secundaire gebieden en controleren de bewuste bewegingen
door signalen te sturen naar de skeletspieren.
- primaire motorische gebieden: controleren de bewuste bewegingen en bewegingspatronen.
- Secundaire motorische gebieden: de zenuwcellen in dit gebied besturen de ingewikkelde
bewegingen, bewegingen die worden aangeleerd zoals pianospelen, typen en schrijven.
De rechterhersenhelft bestuurt de linkerkant van het lichaam.
De linkerhersenhelft bestuur de rechterkant van het lichaam.
Hersenhelften zijn beide vergelijkbaar, toch hebben de meeste mensen een dominante
linkerhersenhelft waardoor veel mensen rechtshandig zijn.
9.1.4 het autonome zenuwstelsel
Het autonome stelsel werkt op de verschillende organen van ons lichaam (hart en maag). Dit om
een evenwicht te behouden.
Homeostase: evenwicht
Het stelsel is nauw verbonden met verschillende delen van de hersenen. > vooral met de
hersenstam. Maar vorm grotendeels een eigen systeem.
Het stelsel werkt automatisch, we zijn er niet bewust van:
- controle van hartslag
- Ademhaling
- Plassen
- Zweten
- Slikken
Het autonome stelsel worden ook wel onwillekeurig zenuwstelsel genoemd.
Het autonome zenuwstelsel wordt onderverdeeld in 2 subsystemen met een tegengestelde
werking
- het sympathisch zenuwstelsel
- Het parasympathisch zenuwstelsel
Dubbele innervatie
Dubbele innervatie: doelwitorgangen ontvangen van sympathische en parasympathische
impulsen.
Doelwitorganen: de klieren, het hart, de spieren in de darmen
