Psychologie college 12
Psychological disorders
Wat is afwijkend?
Afwijkend: de minderheid doet het? Niet altijd, obesitas.
Afwijkend: je hebt er zelf last van? Niet altijd, bushokje vernielen (anderen hebben
daar last van).
Afwijkend: anderen hebben er last van? Niet altijd, onzekerheid leerlingen.
Afwijkend: abnormaal voor deze cultuur/setting? Niet altijd, ligt aan setting/context.
Afwijkend: abnormaal in deze tijd? Niet altijd, kindje bij lesbische moeders.
Combinatie van al deze factoren= psychische stoornis.
Oorzaken psychische stoornissen?
Vroeger: bezeten, verdeling vloeistoffen in bloed verkeerd.
Tegenwoordig:
1. Biopsychosociaal model:
- Biologische factoren: genen, neurologisch
- Psychologische factoren: negatief denken, onhandige coping
- Sociale factoren: reactie omgeving, wat is geaccepteerd gedrag?
Waarom buikpijn bij kinderen?
Biologisch:
- Brein/darmen gevoeliger voor pijn
- Voorafgegaan door infectie
- Voeding?
Psychisch:
- Stress en coping
- Aandachtsbias: te veel letten op wat er in hun lichaam gebeurt: “gaat die
buikpijn weer te beginnen?!”
- Negatieve gedachten
- Alexithymie: kinderen met buikpijn zijn eigenlijk somber of angstig, geen
woorden voor emoties. Angst in buik verwoorden als buikpijn.
Sociaal:
- Sociaal leren: ouders belonen kinderen voor pijn door ze lekker thuis te laten.
- Modelling: ouders hebben die klachten, en reageren daar heftig op en
kinderen zien dat en gaan dat overnemen. Alleen als:
- Geconfronteerd met
2. Diathesis-stress model stress EN
- Erfelijke eigenschappen Biologisch
- Persoon kan niet
- Biologische processen
goed met die stress
- Leerervaringen Psychologisch
omgaan (college 10)
- Socioculturele factoren
Sociaal
Combinatie van Kwetsbaarheid Stoornis
bovenstaande factoren (predisposition/diathesis)
Verschil tussen biopsychosociaal model en diathesis-stress model: diathesis-
stress model zegt echt dat er een uitlokkende factor moet zijn.
, Diagnosticeren
Waarom?
- Niet elke behandeling is geschikt voor elke stoornis -> helpt met effectief
behandelen.
- Diagnose is prettig voor mensen met klachten -> erkenning, meerdere
mensen hebben het
- Handig voor wetenschappelijk onderzoek naar: oorzaken, behandelingen
Hoe?
- DSM-V (5) (online te vinden in Leiden bibliotheek)
- 19 “verzamelingen” van stoornissen
DSM-V – niet uit hoofd leren, wel diegene die in het college besproken zijn
DSM-V Depressie (meest voorkomende stoornis onder volwassenen)
Gedurende twee weken vijf of meer van de volgende, iig symptoom 1 of 2:
1. Sombere stemming gedurende het grootste deel van de dag, bijna iedere dag
2. Geen zin meer hebben in activiteiten die men vroeger wel leuk vond
3. Gewichtsverlies of -toename
4. Slapeloosheid of te veel slapen
5. Rusteloosheid of traagheid van bewegen
6. Vermoeidheid
7. Schuldgevoelens
8. Moeite met concentreren
9. Herhaaldelijk denken aan de dood of suïcide
Noot: als symptomen duidelijk te wijzen zijn aan een andere medische conditie,
moet je deze niet mee laten wegen
B. de symptomen veroorzaken klinisch significant lijden of zorgen voor beperkingen
in het sociale of werkleven, of op andere belangrijke gebieden van functioneren
C. de depressieve episode is niet toe te schrijven aan de fysiologische effecten van
een middel of van een andere medische conditie
Criterium B en C onderdeel van vrijwel alle diagnoses
Lijden is dus een belangrijk onderdeel van de DSM!
Kritiek DSM/ICD
Stelt de ene psycholoog dezelfde diagnose als de andere ob basis van DSM-
criteria?
- Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid verschillend per diagnose; beste met
gestructureerde interviews
Voorspelt een diagnose hoe het met een patiënt zal vergaan, bv of de
behandeling zal aanslaan?
- Diagnose kijkt niet naar oorzaken
- Grote verschillen in wat werkt voor wie
- Endogene depressies: oorzaak vooral in de persoon zelf en in de brein en
neurotransmitters (biologie)
- Exogene depressies: oorzaak vooral door iets wat in de omgeving gebeurd
is.
Diagnosticeren soms lastig:
Psychological disorders
Wat is afwijkend?
Afwijkend: de minderheid doet het? Niet altijd, obesitas.
Afwijkend: je hebt er zelf last van? Niet altijd, bushokje vernielen (anderen hebben
daar last van).
Afwijkend: anderen hebben er last van? Niet altijd, onzekerheid leerlingen.
Afwijkend: abnormaal voor deze cultuur/setting? Niet altijd, ligt aan setting/context.
Afwijkend: abnormaal in deze tijd? Niet altijd, kindje bij lesbische moeders.
Combinatie van al deze factoren= psychische stoornis.
Oorzaken psychische stoornissen?
Vroeger: bezeten, verdeling vloeistoffen in bloed verkeerd.
Tegenwoordig:
1. Biopsychosociaal model:
- Biologische factoren: genen, neurologisch
- Psychologische factoren: negatief denken, onhandige coping
- Sociale factoren: reactie omgeving, wat is geaccepteerd gedrag?
Waarom buikpijn bij kinderen?
Biologisch:
- Brein/darmen gevoeliger voor pijn
- Voorafgegaan door infectie
- Voeding?
Psychisch:
- Stress en coping
- Aandachtsbias: te veel letten op wat er in hun lichaam gebeurt: “gaat die
buikpijn weer te beginnen?!”
- Negatieve gedachten
- Alexithymie: kinderen met buikpijn zijn eigenlijk somber of angstig, geen
woorden voor emoties. Angst in buik verwoorden als buikpijn.
Sociaal:
- Sociaal leren: ouders belonen kinderen voor pijn door ze lekker thuis te laten.
- Modelling: ouders hebben die klachten, en reageren daar heftig op en
kinderen zien dat en gaan dat overnemen. Alleen als:
- Geconfronteerd met
2. Diathesis-stress model stress EN
- Erfelijke eigenschappen Biologisch
- Persoon kan niet
- Biologische processen
goed met die stress
- Leerervaringen Psychologisch
omgaan (college 10)
- Socioculturele factoren
Sociaal
Combinatie van Kwetsbaarheid Stoornis
bovenstaande factoren (predisposition/diathesis)
Verschil tussen biopsychosociaal model en diathesis-stress model: diathesis-
stress model zegt echt dat er een uitlokkende factor moet zijn.
, Diagnosticeren
Waarom?
- Niet elke behandeling is geschikt voor elke stoornis -> helpt met effectief
behandelen.
- Diagnose is prettig voor mensen met klachten -> erkenning, meerdere
mensen hebben het
- Handig voor wetenschappelijk onderzoek naar: oorzaken, behandelingen
Hoe?
- DSM-V (5) (online te vinden in Leiden bibliotheek)
- 19 “verzamelingen” van stoornissen
DSM-V – niet uit hoofd leren, wel diegene die in het college besproken zijn
DSM-V Depressie (meest voorkomende stoornis onder volwassenen)
Gedurende twee weken vijf of meer van de volgende, iig symptoom 1 of 2:
1. Sombere stemming gedurende het grootste deel van de dag, bijna iedere dag
2. Geen zin meer hebben in activiteiten die men vroeger wel leuk vond
3. Gewichtsverlies of -toename
4. Slapeloosheid of te veel slapen
5. Rusteloosheid of traagheid van bewegen
6. Vermoeidheid
7. Schuldgevoelens
8. Moeite met concentreren
9. Herhaaldelijk denken aan de dood of suïcide
Noot: als symptomen duidelijk te wijzen zijn aan een andere medische conditie,
moet je deze niet mee laten wegen
B. de symptomen veroorzaken klinisch significant lijden of zorgen voor beperkingen
in het sociale of werkleven, of op andere belangrijke gebieden van functioneren
C. de depressieve episode is niet toe te schrijven aan de fysiologische effecten van
een middel of van een andere medische conditie
Criterium B en C onderdeel van vrijwel alle diagnoses
Lijden is dus een belangrijk onderdeel van de DSM!
Kritiek DSM/ICD
Stelt de ene psycholoog dezelfde diagnose als de andere ob basis van DSM-
criteria?
- Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid verschillend per diagnose; beste met
gestructureerde interviews
Voorspelt een diagnose hoe het met een patiënt zal vergaan, bv of de
behandeling zal aanslaan?
- Diagnose kijkt niet naar oorzaken
- Grote verschillen in wat werkt voor wie
- Endogene depressies: oorzaak vooral in de persoon zelf en in de brein en
neurotransmitters (biologie)
- Exogene depressies: oorzaak vooral door iets wat in de omgeving gebeurd
is.
Diagnosticeren soms lastig:
