toegepaste organisatiekunde, tentamen periode 2

Bedrijfskunde

Hoofdstuk 7.1

Planning bepaalt de doelstelling, richting en wijze van werken.

Voordelen planning
 Plannig coördineert de activiteiten
 Planning is een stimulans om vooruit te denken
 Planning verhoogt de participatie van de medewerkers
 Planning vormt de basis voor effectieve controle- en beheersingsmechanismen

Nadelen planning
 Het maken van een planning kost tijd en geld
 Een planning kan leiden tot verstarrring

Planning kun je indelen naar:
1. De tijdspanne waarop ze betrekking heeft;
2. De manier waarop de planning in de organisatie wordt opgesteld: top-down of
bottum-up

1. Tijdspanne
In een organisatie maakt met drie verschillende soorten planningen.
- Strategische planning
- Tactische planning
- Operationele planning
De strategische planning wordt opgesteld door de top van de organisatie en de
planning is voor de lange termijn. (5 a 10 jaar). De strategische planning heeft invloed op
de gehele organisatie. (vb: beslissing om een nieuw product te ontwikkelen)
Tactische planning wordt meestal door het middenkader afgeleid van de strategische
doelen en de strategische planning. Bij de tactische planning kijkt men naar de
middellange termijn (tussen de 1 en 5 jaar). (vb: het kiezen van een markt voor een
nieuw ontwikkeld product en het bepalen van het moment van het lanceren van het
nieuwe product op de gekozen markt)
Operationele planning geldt voor de korte termijn (tot 1 jaar). Wordt opgesteld door
het lager kader. (vb: het maken van een rooster waarin de vakanties van verschillende
medewerkers worden
opgenomen, of een
productieplanning).


2. Top-downplanning
of bottum-upplanning
Top-downbenadering van planning is een
planning die wordt opgelegd
van bovenaf in de organisatie. (dit heet zo
omdat de plannen door de top gemaakt worden en later naar
beneden worden doorgegeven, zonder hierbij
de lagere delen van de
organisatie inspraak te verlenen.

In een grote organisatie kan de
top-downbenadering via de
volgende fasen plaastvinden:
a. de concernleiding bepaalt de doelstellingen
b. de directies van de divisies bepalen een niveau lager de globale plannen (strategie)
waarmee de doelstellingen bereikt kunnen worden
c. de concernleiding keurt de globale plannen goed

,d. de diverse afdelingen van de divisies moeten de tactische uitvoering van de strategie
bepalen in de vorm van deelplannen.
e. ook de tactische deelplannen moeten goedgekeurd worden door de top van de
onderneming
f. de goedgekeurde tactische deelplannen worden gebruikt als uitgangspunt voor de
operationele kortetermijnplanning.

Bottum-upplanning; waarbij de basis van de planning onder in de organisatie wordt
gevormd en naar boven in de organisaties wordt doorgespeeld. Een zuivere bottum-
upbenadering zou er als volgt uit kunnen zien:
a. de afdelingen komen zelf met toekomstplannen
b. de top van de organisatie keurt de plannen na aanpassing goed
c. de afdelingen gaan de gewijzigde toekomstplannen uitwerken
d. na goedkeuring door de leiding worden de door de afdeling uitgewerkte plannen
uitgevoerd.

Het voordeel van de bottum-upplanning ten opzichte van de top-downbenadering is dat
de lagere delen van de organisatie zich meer verbonden voelen met de plannen.
Het nadeel van de bottum-upbenadering is het feit dat de basis geen overzicht heeft
over de totale organisatie en daardoor de afdelingsplannen niet op elkaar kan
afstemmen, zodat de synergie tussen de activiteiten zal ontbreken. (dit is bij de top-
downbenadering wel het geval).

Plannen moeten om effectief te zijn en voldoende draagvlak te verkrijgen, voldoen aan
een aantal criteria;
 De plannen moeten specifiek en meetbaar zijn
 De plannen moeten zich richten op een paar kerngebieden.
 De plannen moeten uitdagend maar realistisch zijn
 De plannen moeten zich richten op een specifieke periode in de tijd
 Indien mogelijk zou er aan een plan een vorm van presentatiebeloning verbonden
kunnen worden

Besluitvorming is een belangrijk onderdeel van de managementpraktijk. Besluitvorming is
het proces waarbij men op een bepaald moment bewust kiest uit een aantal alternatieve
handelwijzen om een probleem op te lossen.

Typen beslissingen:
Er zijn twee typen beslissingen:
- Geprogrammeerde beslissingen
- Niet geprogrammeerde beslissingen

Geprogrammeerde beslissingen zijn beslissingen die men routinematig neemt en
waarbij men goed bekend is met de materie van het probleem. (vb: het besluit van een
bank om een cliënt wel of geen lening of hypotheek te verstrekken.
Niet-geprogrammeerde beslissingen zijn, in tegenstelling tot de geprogrammeerde
beslissingen, niet vooraf te structureren of te programmeren, omdat ze betrekking
hebben op een unieke situatie. (bv; het besluit tot het bouwen van de deltawerken.)

Besluitvormingscondities; verschillende belangrijke condities die een besluit
beïnvloeden. Vier belangrijke besluitvormingscondities;
- Zekerheid (precieze uitkomst van de beslissing bekend)
- Risico (mogelijke uitkomst bekend, inclusief kansverwachting)
- Onzekerheid (mogelijke uitkomst bekend, zonder kansverwachting)
- Fuzzyness (zelfs de mogelijke uitkomsten zijn niet bekend)

, Besluitvormingsproces;
In de figuur 7.3 zijn 6 fasen onderscheiden in chronologische volgorden.
De eerste stap is het belangrijkste onderdeel van het besluitvormingsproces. Het is
belangrijk het probleem juist te definiëren omdat anders bij de volgende stappen de
verkeerde weg wordt ingeslagen. Het is in deze fase belangrijk onderscheid te maken
tussen de probleemsymptomen en de oorzaak van het probleem.
Probleemsymptomen; zijn de verschijnselen die het bestaan van een probleem aan het
licht brengen.




Besluitvormingsmodellen:
- Rationele besluitvormingsmodel
- Beperkt-rationele besluitvormingsmodel
- Vuilnisvatmodel
- Politieke besluitvormingsmodel

Rationele besluitvormingsmodel;
Het rationele besluitvormingsmodel noemt men ook wel het klassieke model van de
besluitvorming.
Hierbij gaat er vanuit dat managers logische, rationele, economische handelende wezens
zijn die beslissingen nemen die in het beste belang van de organisatie zijn.
Aannamen ten grondslag:
a. De manager is volledig geïnformeerd en handelt in een situatie van volledige
zekerheid
b. Door het gebruik van rekenkundige technieken, rationaliteit en logica zal de
manager de alternatieven evalueren en de optimale oplossing kiezen.

Beperkt-rationele besluitvormingsmode;
Wordt ook wel organisationele, neoklassieke of gedragskundige model genoemd. Hierbij
gaat men ervan uit dat mensen niet altijd logische en rationele beslissingen nemen.
Het is opgesteld oor Herbert Simon.
Twee hoekstenen van het model zijn de begrippen ‘begrensde nrationaliteit (bounded
rationality)’ en ‘tevredenstelling (satisfing)’.
Begrense nationaliteit doelt Simon op het feit dat de rationaliteit en logica van mensen
begrensd zijn omdat de mens niet altijd alle mogelijke alternatieven wil of kan bedenken.
Men zoekt niet naar de optimale oplossing van een probleem maar naar de eerste de
beste oplossing die het probleem naar tevredenheid oplost.
Aannamen ten grondslag;