Sportpsychologie VU samenvatting
Motief
Betrekkelijk stabiele eigenschap
Wat mensen willen of waardevol vinden
o Prestatiemotief
o Machtsmotief
o Gezondheidsmotief
Leerervaringen belangrijk voor ontwikkeling motieven
Constant aanwezig, maar komt onder specifieke omstandigheden tot uiting in gedrag
Motivatie
Toestand die aanzet tot bepaald gedrag op dat moment
Gevolg van interne en externe factoren:
Doelgericht gedrag
⇧
Keuze van doel
⇧
Motivatie
Interne factoren Externe factoren
- Gedachten - Weersomstandigheden
- Herinneringen - Sfeertje
- Vermoeidheid - Parcours
- Motieven - Beloning
Model van McClelland → Factoren van invloed op neiging tot handelen (motivatie)
Motief Cognities Vaardigheden Mogelijkheden Gewoonten GEDRAG
Behoefte
Ontstaat bij tekort
Biologische behoeften aan water/lucht/voedsel
→ voldoen aan behoefte leidt tot moment van verzadiging
Psychologische behoeften aan competentie, autonomie, etc.
→ voldoen aan behoefte leidt minder/niet tot verzadiging
Drijfveer
Een behoefte zet aan tot gedrag dat gericht is op bevrediging van de behoefte en dus
opheffen van tekort, en vormt zo drijfveer voor gedrag
,Er zijn veel verschillende motieven om te gaan sporten.
→ verschillende classificatiesystemen, maar grofweg te verdelen in vier categoriën:
1. De activiteiten hebben voor de persoon intrinsieke waarde (vreugde, plezier).
2. De activiteiten worden gedaan omdat het goed is voor de gezondheid.
3. De activiteiten bieden de mogelijkheid zichzelf competent te voelen (eigen kunnen).
4. De activiteiten bieden de mogelijkheid sociale contacten te onderhouden.
Wel/niet sporten? → model van Wann:
motivatie voor
sport
genetische genetische
socialisatie / SPORTDEELNAME
opmaak ouders opmaak kind
motivatie voor
stoppen met sport
Socialisatie: het overnemen van normen en waarden van (sub)cultuur (gezin, maatschappij)
Vb: kind dat opgroeit bij actieve en aanmoedigende ouders, sport zelf ook vaak meer
Effecten van regelgeving op sportsocialisatieprocessen:
Invloed van regels: in sommige sporten heersen strenge kledingregels voor vooral
vrouwen (beachvolleybal) en dat kan voor sommigen reden zijn niet met de sport
door te gaan.
Geboortemaandeffect: verschijnsel dat in een jaargroep de relatief oudere kinderen
het beter doen en dus meer kans hebben op een goede sportcarrière.
Commitment = toewijding, verbondenheid, vasthoudendheid
Sportcommitmentmodel van Scanlan:
gepleegde
investering
andere +
sociale druk
prioriteiten
-/+
-
Sportcommitment
plezier in
opbrengsten
sport
+
+ sociale
steun
+
Naast bovenstaande factoren is gevoel van competentie ook een belangrijke factor om door
te gaan met sport.
, Driecomponentenmodel van Meyer en Allen is een goede aanvulling bij het
sportcommitment van topsporters:
Organisatiecommitment
Continueringscommitment Affectief commitment
Normatief commitment
calculeren willen
moeten
- nadelen stoppen vermijden - identificatie
- plichtsgevoel
- kosten/baten van stoppen - emotionele hechting
Afname van de ene vorm van commitment kan gecompenseerd worden door toename van
de andere vorm van commitment.
Voor topsporters geldt net als voor recreatieve sporters dat hun commitment sterker zal zijn
naarmate zij meer plezier beleven aan de sport. Bij topsporters is echter ook vaak sprake
van calculerend commitment (continueringscommitment), bijvoorbeeld omdat bij stoppen met
een sport, de daaraan verbonden inkomsten ook wegvallen.
Intrinsieke motivatie van binnenuit, waarde van gedrag ligt in gedrag zelf
Extrinstieke motivatie van buitenaf, omwille van opbrengsten
Self-determination theory (SDT) – Deci en Ryan
In de SDT wordt uitgegaan van drie fundamentele psychologische behoeften:
1. Behoefte aan gevoelens van competentie kundigheid
2. Behoefte bij anderen te horen verbondenheid
3. Behoefte zelf initiatieven te nemen autonomie
Uit deze behoeften ontwikkelen zich motieven en motivatie.
Extrinsieke en intrinsieke motivatie volgens de self-determination theory:
Extrinsieke motivatie Intrinsieke motivatie
External Introjected Identified Integrated
regulation regulation regulation regulation
Beloning/straf Niet schuldig Je fit willen Gezondheid Waarde ligt in
willen voelen voelen bevorderen gedrag zelf
geen zelfsturing zelfsturing maximaal
SDT en invloed van beloning op intrinsieke motivatie:
De externe reden is vaak beter zichtbaar dan de interne reden. Als er zowel een
interne als een externe reden is voor gedrag, wordt het gedrag dus vaak
toegeschreven aan de externe reden. Gevolg: Als externe reden wegvalt, is er geen
reden meer over.
Motief
Betrekkelijk stabiele eigenschap
Wat mensen willen of waardevol vinden
o Prestatiemotief
o Machtsmotief
o Gezondheidsmotief
Leerervaringen belangrijk voor ontwikkeling motieven
Constant aanwezig, maar komt onder specifieke omstandigheden tot uiting in gedrag
Motivatie
Toestand die aanzet tot bepaald gedrag op dat moment
Gevolg van interne en externe factoren:
Doelgericht gedrag
⇧
Keuze van doel
⇧
Motivatie
Interne factoren Externe factoren
- Gedachten - Weersomstandigheden
- Herinneringen - Sfeertje
- Vermoeidheid - Parcours
- Motieven - Beloning
Model van McClelland → Factoren van invloed op neiging tot handelen (motivatie)
Motief Cognities Vaardigheden Mogelijkheden Gewoonten GEDRAG
Behoefte
Ontstaat bij tekort
Biologische behoeften aan water/lucht/voedsel
→ voldoen aan behoefte leidt tot moment van verzadiging
Psychologische behoeften aan competentie, autonomie, etc.
→ voldoen aan behoefte leidt minder/niet tot verzadiging
Drijfveer
Een behoefte zet aan tot gedrag dat gericht is op bevrediging van de behoefte en dus
opheffen van tekort, en vormt zo drijfveer voor gedrag
,Er zijn veel verschillende motieven om te gaan sporten.
→ verschillende classificatiesystemen, maar grofweg te verdelen in vier categoriën:
1. De activiteiten hebben voor de persoon intrinsieke waarde (vreugde, plezier).
2. De activiteiten worden gedaan omdat het goed is voor de gezondheid.
3. De activiteiten bieden de mogelijkheid zichzelf competent te voelen (eigen kunnen).
4. De activiteiten bieden de mogelijkheid sociale contacten te onderhouden.
Wel/niet sporten? → model van Wann:
motivatie voor
sport
genetische genetische
socialisatie / SPORTDEELNAME
opmaak ouders opmaak kind
motivatie voor
stoppen met sport
Socialisatie: het overnemen van normen en waarden van (sub)cultuur (gezin, maatschappij)
Vb: kind dat opgroeit bij actieve en aanmoedigende ouders, sport zelf ook vaak meer
Effecten van regelgeving op sportsocialisatieprocessen:
Invloed van regels: in sommige sporten heersen strenge kledingregels voor vooral
vrouwen (beachvolleybal) en dat kan voor sommigen reden zijn niet met de sport
door te gaan.
Geboortemaandeffect: verschijnsel dat in een jaargroep de relatief oudere kinderen
het beter doen en dus meer kans hebben op een goede sportcarrière.
Commitment = toewijding, verbondenheid, vasthoudendheid
Sportcommitmentmodel van Scanlan:
gepleegde
investering
andere +
sociale druk
prioriteiten
-/+
-
Sportcommitment
plezier in
opbrengsten
sport
+
+ sociale
steun
+
Naast bovenstaande factoren is gevoel van competentie ook een belangrijke factor om door
te gaan met sport.
, Driecomponentenmodel van Meyer en Allen is een goede aanvulling bij het
sportcommitment van topsporters:
Organisatiecommitment
Continueringscommitment Affectief commitment
Normatief commitment
calculeren willen
moeten
- nadelen stoppen vermijden - identificatie
- plichtsgevoel
- kosten/baten van stoppen - emotionele hechting
Afname van de ene vorm van commitment kan gecompenseerd worden door toename van
de andere vorm van commitment.
Voor topsporters geldt net als voor recreatieve sporters dat hun commitment sterker zal zijn
naarmate zij meer plezier beleven aan de sport. Bij topsporters is echter ook vaak sprake
van calculerend commitment (continueringscommitment), bijvoorbeeld omdat bij stoppen met
een sport, de daaraan verbonden inkomsten ook wegvallen.
Intrinsieke motivatie van binnenuit, waarde van gedrag ligt in gedrag zelf
Extrinstieke motivatie van buitenaf, omwille van opbrengsten
Self-determination theory (SDT) – Deci en Ryan
In de SDT wordt uitgegaan van drie fundamentele psychologische behoeften:
1. Behoefte aan gevoelens van competentie kundigheid
2. Behoefte bij anderen te horen verbondenheid
3. Behoefte zelf initiatieven te nemen autonomie
Uit deze behoeften ontwikkelen zich motieven en motivatie.
Extrinsieke en intrinsieke motivatie volgens de self-determination theory:
Extrinsieke motivatie Intrinsieke motivatie
External Introjected Identified Integrated
regulation regulation regulation regulation
Beloning/straf Niet schuldig Je fit willen Gezondheid Waarde ligt in
willen voelen voelen bevorderen gedrag zelf
geen zelfsturing zelfsturing maximaal
SDT en invloed van beloning op intrinsieke motivatie:
De externe reden is vaak beter zichtbaar dan de interne reden. Als er zowel een
interne als een externe reden is voor gedrag, wordt het gedrag dus vaak
toegeschreven aan de externe reden. Gevolg: Als externe reden wegvalt, is er geen
reden meer over.
