HBO-V leerjaar 1: LP1-KT1 Klinisch redeneren + AFP
Inhoud
De 11 gezondheidspatronen van Gordon ............................................................................................... 3
Opbouw anamnese ................................................................................................................................. 4
De stappen van het proces van klinisch redeneren ................................................................................ 5
Verpleegkundig proces vs klinisch redeneerproces ................................................................................ 5
Verband: verpleegkundig proces en klinisch redeneerproces ................................................................ 5
Patiëntproblemen ................................................................................................................................... 6
Zelfredzaamheid .................................................................................................................................... 10
Zelfmanagement ................................................................................................................................... 10
Verschil zelfredzaamheid en zelfmanagement ..................................................................................... 10
ADL ........................................................................................................................................................ 11
IADL ....................................................................................................................................................... 11
Meetinstrumenten zelfredzaamheid .................................................................................................... 11
Meetinstrument overbelasting van de mantelzorger ........................................................................... 12
Hulpmiddelen verstoorde mobiliteit ..................................................................................................... 12
Eenzaamheid ......................................................................................................................................... 12
Meetinstrument eenzaamheid.............................................................................................................. 14
ICF model ............................................................................................................................................... 14
Wetten, kaders en richtlijnen ................................................................................................................ 16
Persoonlijke verzorging i.c.m. haptonomisch verplaatsen (bij zorgvrager met belemmeringen) ........ 19
Normaalwaarden van vitale functies .................................................................................................... 19
Hart, hartkleppen, bloedsomloop ......................................................................................................... 20
Prikkelgeleiding ..................................................................................................................................... 21
Hartcyclus .............................................................................................................................................. 22
Bloedvatenstelsel .................................................................................................................................. 22
Bloeddruk .............................................................................................................................................. 22
Lymfestelsel ........................................................................................................................................... 25
Immuniteit ............................................................................................................................................. 25
Toepassen van fysiologie bij ziektebeelden .......................................................................................... 26
AB0-bloedgroepsysteem ....................................................................................................................... 28
Anatomische plaatsaanduidingen ......................................................................................................... 28
Stoffentransport, diffusie en osmose .................................................................................................... 29
Weefsels ................................................................................................................................................ 29
Observaties bij pneumonie ................................................................................................................... 31
Ernst van kortademigheid (dyspnoe) inschatten .................................................................................. 32
1
,Luchtwegen ........................................................................................................................................... 32
Regulatie ademhaling ............................................................................................................................ 34
Gaswisseling .......................................................................................................................................... 34
Bijlagen .................................................................................................................................................. 36
2
,1. De student verzamelt informatie over de gezondheid en (mogelijke) patiëntproblemen en stelt
op basis van klinisch redeneren en met behulp van de NANDA, diagnoses op voor een oudere
zorgvrager. De oudere zorgvrager heeft risico op beperkingen op lichamelijk, functioneel,
psychisch en sociaal vlak die elkaar onderling beïnvloeden.
De 11 gezondheidspatronen van Gordon
Patroon van Omvat wat de patiënt van zijn gezondheid en welzijn vindt en hoe hij
gezondheidsbeleving voor zijn gezondheid zorgt. Het gaat om de wijze waarop de patiënt zijn
en -instandhouding gezondheid beleeft in relatie met zijn huidige en toekomstige
activiteiten. Daartoe horen ook de omgang met gezondheidsrisico's en
het algehele gezondheidsgedrag zoals activiteiten m.b.t. de geestelijke en
lichamelijke gezondheid, het opvolgen van gezondheidsvoorschriften en
de medewerking aan nazorg
Voeding/stofwisseling Omvat de inname van vocht en voedsel in verhouding tot de
spatroon fysiologische behoeften, alsmede indicatoren van de plaatselijk
aanwezige voedingsmiddelen. Denk hierbij aan individuele eet- en
drinkpatronen, de dagelijkse eettijden, soorten en hoeveelheden
geconsumeerd vocht en voedsel, voorkeuren voor bepaalde
voedingsmiddelen en het gebruik van voedings- en
vitaminesupplementen. Ook borstvoeding en het voedingspatroon van
zuigelingen behoren tot dit patroon. Verder vallen eventuele
huiddefecten en het algemene vermogen tot genezing onder dit patroon.
Tot slot ook de toestand van huid, haar, nagels, slijmvliezen en gebit, en
lichaamstemperatuur, lengte en gewicht.
Uitscheidingspatroon Omvat de uitscheidingsfunctie van darmen, blaas en huid. Inbegrepen
zijn de subjectief beleefde regelmaat van de uitscheiding, eventueel
gebruik van laxantia of andere middelen om de ontlasting op te wekken
en eventuele veranderingen of problemen wat tijd, wijze, kwaliteit en/of
kwantiteit van uitscheiding betreft. Ook eventuele hulpmiddelen
(katheter, plaswekker, stoma-artikelen) vallen onder het
uitscheidingspatroon.
Activiteitenpatroon Omvat het geheel van lichaamsbeweging, activiteiten, ontspanning,
recreatie en vrijetijdsbesteding. Hieronder vallen alle ADL-activiteiten
zoals wassen, kleden, koken, boodschappen doen, eten, werken en het
huishouden. Ook de soort, kwaliteit en kwantiteit van lichaamsbeweging
en regelmatig beoefende sport horen tot dit patroon. Daarnaast zijn
inbegrepen factoren die een belemmering vormen voor het gewenste of
verwachte individuele patroon, zoals neuromusculaire
functiestoornissen, benauwdheid, pijn op de borst of spierkrampen bij
inspanning. Tot slot maken de vrijetijdsbesteding en alle recreatieve
activiteiten die de patiënt alleen of met anderen onderneemt, deel uit
van dit patroon. De nadruk ligt op activiteiten die van groot belang zijn
voor de patiënt.
Slaap/rustpatroon Omvat het patroon van perioden van slaap, rust en ontspanning
verspreid over het etmaal. Hierbij horen ook de subjectieve beleving van
de kwaliteit en kwantiteit van slaap en rust en de hoeveelheid energie,
en eventuele hulpmiddelen zoals slaappillen of bepaalde gewoontes voor
het slapengaan
Cognitiepatroon Omvat alle cognitieve functies. Tot de cognitieve functies behoren
waarnemen, informatie verwerken, leren, denken en problemen
oplossen. Ook zijn adequaatheid van zien, horen, proeven, voelen, ruiken
3
, en eventuele compensatiemechanismen of prothesen relevant. De
pijnzin en omgang met pijn vallen onder dit patroon, en het
taalvermogen, geheugen, oordeelsvermogen en de besluitvorming.
Zelfbelevingspatroon Betreft de wijze waarop iemand zichzelf ziet. Ideeën over de eigen
persoon, de beleving van de eigen vaardigheden (cognitief, affectief of
lichamelijk), het zelfbeeld, de identiteit, het gevoel van eigenwaarde en
het algehele patroon van emoties. Lichaamshouding, motoriek,
oogcontact, stem en spraak maken deel uit van dit patroon
Rollen/relatiepatroon Omvat de belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden van de patiënt
in zijn huidige levenssituatie en zijn familie-, gezins-, werk- en sociale
relaties met de bijbehorende verantwoordelijkheden. Ook de subjectieve
beleving van de rollen en relaties, de tevredenheid van de patiënt ermee
en eventuele verstoringen horen tot het patroon.
Seksualiteit/ Omvat de belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden van de patiënt
voortplantingspatroon in zijn huidige levenssituatie en zijn familie-, gezins-, werk- en sociale
relaties met de bijbehorende verantwoordelijkheden. Ook de subjectieve
beleving van de rollen en relaties, de tevredenheid van de patiënt ermee
en eventuele verstoringen horen tot het patroon.
Stressverwerkings- Omvat de wijze waarop iemand in het algemeen met problemen en
patroon stress omspringt. Inbegrepen zijn de reserve, de draagkracht of het
vermogen om persoonlijke crises te doorstaan, coping-mechanismen,
steun van familie of anderen en het subjectief ervaren vermogen om
macht over de situatie uit te oefenen
Waarden/ Omvat de waarden, normen, doelstellingen en overtuigingen waarop
overtuigingenpatroon iemand zijn keuzes en beslissingen baseert. Inbegrepen zijn wat iemand
belangrijk acht in het leven, en eventuele subjectief ervaren conflicten
tussen bepaalde waarden, overtuigingen of verwachtingen ten aanzien
van de gezondheid
Opbouw anamnese
• Opbouwen van een vertrouwensrelatie
• Verzamelen van gegevens
• Voorlichting (bijv. inlichten over operatie) & informatieverstrekking (informatie geven)
Aandachtspunten
1. Structuur van het gesprek: loslaten versus aanreiken
2. Doorvragen (LSD & ORBS)
3. Betrek de omstandigheden
4. Wees proactief 'niet reagerend, maar anticiperend’
5. Zorg dat je er bent (aandacht, geruststelling)
Speciële anamnese vraagstelling gericht op het in kaart brengen en afstemmen van de
zorg op de klachten die zich op dat moment voortdoen; bijv. pijn
Probleemgerichte anamnese specifieker uitvragen = specifieker beeld
het verzamelen van informatie binnen een bepaald probleem
Spoed anamnese verkorte vorm van een anamnese in een spoedeisende situatie,
bijv. wanneer iemand op de 1e hulp ligt; snel, belangrijke gegevens
Hetero anamnese een familielid wordt om informatie gevraagd, bij kinderen of
ouderen met dementie/traumatische ervaring
> Beoordeling gezondheidstoestand
4
Inhoud
De 11 gezondheidspatronen van Gordon ............................................................................................... 3
Opbouw anamnese ................................................................................................................................. 4
De stappen van het proces van klinisch redeneren ................................................................................ 5
Verpleegkundig proces vs klinisch redeneerproces ................................................................................ 5
Verband: verpleegkundig proces en klinisch redeneerproces ................................................................ 5
Patiëntproblemen ................................................................................................................................... 6
Zelfredzaamheid .................................................................................................................................... 10
Zelfmanagement ................................................................................................................................... 10
Verschil zelfredzaamheid en zelfmanagement ..................................................................................... 10
ADL ........................................................................................................................................................ 11
IADL ....................................................................................................................................................... 11
Meetinstrumenten zelfredzaamheid .................................................................................................... 11
Meetinstrument overbelasting van de mantelzorger ........................................................................... 12
Hulpmiddelen verstoorde mobiliteit ..................................................................................................... 12
Eenzaamheid ......................................................................................................................................... 12
Meetinstrument eenzaamheid.............................................................................................................. 14
ICF model ............................................................................................................................................... 14
Wetten, kaders en richtlijnen ................................................................................................................ 16
Persoonlijke verzorging i.c.m. haptonomisch verplaatsen (bij zorgvrager met belemmeringen) ........ 19
Normaalwaarden van vitale functies .................................................................................................... 19
Hart, hartkleppen, bloedsomloop ......................................................................................................... 20
Prikkelgeleiding ..................................................................................................................................... 21
Hartcyclus .............................................................................................................................................. 22
Bloedvatenstelsel .................................................................................................................................. 22
Bloeddruk .............................................................................................................................................. 22
Lymfestelsel ........................................................................................................................................... 25
Immuniteit ............................................................................................................................................. 25
Toepassen van fysiologie bij ziektebeelden .......................................................................................... 26
AB0-bloedgroepsysteem ....................................................................................................................... 28
Anatomische plaatsaanduidingen ......................................................................................................... 28
Stoffentransport, diffusie en osmose .................................................................................................... 29
Weefsels ................................................................................................................................................ 29
Observaties bij pneumonie ................................................................................................................... 31
Ernst van kortademigheid (dyspnoe) inschatten .................................................................................. 32
1
,Luchtwegen ........................................................................................................................................... 32
Regulatie ademhaling ............................................................................................................................ 34
Gaswisseling .......................................................................................................................................... 34
Bijlagen .................................................................................................................................................. 36
2
,1. De student verzamelt informatie over de gezondheid en (mogelijke) patiëntproblemen en stelt
op basis van klinisch redeneren en met behulp van de NANDA, diagnoses op voor een oudere
zorgvrager. De oudere zorgvrager heeft risico op beperkingen op lichamelijk, functioneel,
psychisch en sociaal vlak die elkaar onderling beïnvloeden.
De 11 gezondheidspatronen van Gordon
Patroon van Omvat wat de patiënt van zijn gezondheid en welzijn vindt en hoe hij
gezondheidsbeleving voor zijn gezondheid zorgt. Het gaat om de wijze waarop de patiënt zijn
en -instandhouding gezondheid beleeft in relatie met zijn huidige en toekomstige
activiteiten. Daartoe horen ook de omgang met gezondheidsrisico's en
het algehele gezondheidsgedrag zoals activiteiten m.b.t. de geestelijke en
lichamelijke gezondheid, het opvolgen van gezondheidsvoorschriften en
de medewerking aan nazorg
Voeding/stofwisseling Omvat de inname van vocht en voedsel in verhouding tot de
spatroon fysiologische behoeften, alsmede indicatoren van de plaatselijk
aanwezige voedingsmiddelen. Denk hierbij aan individuele eet- en
drinkpatronen, de dagelijkse eettijden, soorten en hoeveelheden
geconsumeerd vocht en voedsel, voorkeuren voor bepaalde
voedingsmiddelen en het gebruik van voedings- en
vitaminesupplementen. Ook borstvoeding en het voedingspatroon van
zuigelingen behoren tot dit patroon. Verder vallen eventuele
huiddefecten en het algemene vermogen tot genezing onder dit patroon.
Tot slot ook de toestand van huid, haar, nagels, slijmvliezen en gebit, en
lichaamstemperatuur, lengte en gewicht.
Uitscheidingspatroon Omvat de uitscheidingsfunctie van darmen, blaas en huid. Inbegrepen
zijn de subjectief beleefde regelmaat van de uitscheiding, eventueel
gebruik van laxantia of andere middelen om de ontlasting op te wekken
en eventuele veranderingen of problemen wat tijd, wijze, kwaliteit en/of
kwantiteit van uitscheiding betreft. Ook eventuele hulpmiddelen
(katheter, plaswekker, stoma-artikelen) vallen onder het
uitscheidingspatroon.
Activiteitenpatroon Omvat het geheel van lichaamsbeweging, activiteiten, ontspanning,
recreatie en vrijetijdsbesteding. Hieronder vallen alle ADL-activiteiten
zoals wassen, kleden, koken, boodschappen doen, eten, werken en het
huishouden. Ook de soort, kwaliteit en kwantiteit van lichaamsbeweging
en regelmatig beoefende sport horen tot dit patroon. Daarnaast zijn
inbegrepen factoren die een belemmering vormen voor het gewenste of
verwachte individuele patroon, zoals neuromusculaire
functiestoornissen, benauwdheid, pijn op de borst of spierkrampen bij
inspanning. Tot slot maken de vrijetijdsbesteding en alle recreatieve
activiteiten die de patiënt alleen of met anderen onderneemt, deel uit
van dit patroon. De nadruk ligt op activiteiten die van groot belang zijn
voor de patiënt.
Slaap/rustpatroon Omvat het patroon van perioden van slaap, rust en ontspanning
verspreid over het etmaal. Hierbij horen ook de subjectieve beleving van
de kwaliteit en kwantiteit van slaap en rust en de hoeveelheid energie,
en eventuele hulpmiddelen zoals slaappillen of bepaalde gewoontes voor
het slapengaan
Cognitiepatroon Omvat alle cognitieve functies. Tot de cognitieve functies behoren
waarnemen, informatie verwerken, leren, denken en problemen
oplossen. Ook zijn adequaatheid van zien, horen, proeven, voelen, ruiken
3
, en eventuele compensatiemechanismen of prothesen relevant. De
pijnzin en omgang met pijn vallen onder dit patroon, en het
taalvermogen, geheugen, oordeelsvermogen en de besluitvorming.
Zelfbelevingspatroon Betreft de wijze waarop iemand zichzelf ziet. Ideeën over de eigen
persoon, de beleving van de eigen vaardigheden (cognitief, affectief of
lichamelijk), het zelfbeeld, de identiteit, het gevoel van eigenwaarde en
het algehele patroon van emoties. Lichaamshouding, motoriek,
oogcontact, stem en spraak maken deel uit van dit patroon
Rollen/relatiepatroon Omvat de belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden van de patiënt
in zijn huidige levenssituatie en zijn familie-, gezins-, werk- en sociale
relaties met de bijbehorende verantwoordelijkheden. Ook de subjectieve
beleving van de rollen en relaties, de tevredenheid van de patiënt ermee
en eventuele verstoringen horen tot het patroon.
Seksualiteit/ Omvat de belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden van de patiënt
voortplantingspatroon in zijn huidige levenssituatie en zijn familie-, gezins-, werk- en sociale
relaties met de bijbehorende verantwoordelijkheden. Ook de subjectieve
beleving van de rollen en relaties, de tevredenheid van de patiënt ermee
en eventuele verstoringen horen tot het patroon.
Stressverwerkings- Omvat de wijze waarop iemand in het algemeen met problemen en
patroon stress omspringt. Inbegrepen zijn de reserve, de draagkracht of het
vermogen om persoonlijke crises te doorstaan, coping-mechanismen,
steun van familie of anderen en het subjectief ervaren vermogen om
macht over de situatie uit te oefenen
Waarden/ Omvat de waarden, normen, doelstellingen en overtuigingen waarop
overtuigingenpatroon iemand zijn keuzes en beslissingen baseert. Inbegrepen zijn wat iemand
belangrijk acht in het leven, en eventuele subjectief ervaren conflicten
tussen bepaalde waarden, overtuigingen of verwachtingen ten aanzien
van de gezondheid
Opbouw anamnese
• Opbouwen van een vertrouwensrelatie
• Verzamelen van gegevens
• Voorlichting (bijv. inlichten over operatie) & informatieverstrekking (informatie geven)
Aandachtspunten
1. Structuur van het gesprek: loslaten versus aanreiken
2. Doorvragen (LSD & ORBS)
3. Betrek de omstandigheden
4. Wees proactief 'niet reagerend, maar anticiperend’
5. Zorg dat je er bent (aandacht, geruststelling)
Speciële anamnese vraagstelling gericht op het in kaart brengen en afstemmen van de
zorg op de klachten die zich op dat moment voortdoen; bijv. pijn
Probleemgerichte anamnese specifieker uitvragen = specifieker beeld
het verzamelen van informatie binnen een bepaald probleem
Spoed anamnese verkorte vorm van een anamnese in een spoedeisende situatie,
bijv. wanneer iemand op de 1e hulp ligt; snel, belangrijke gegevens
Hetero anamnese een familielid wordt om informatie gevraagd, bij kinderen of
ouderen met dementie/traumatische ervaring
> Beoordeling gezondheidstoestand
4
