Hoofdstuk 2
De drie componenten van attitudes toelichten
- Cognitie/cognitieve (of kennis) component:
Jouw mening of oordeel over een feitelijke toestand waarvan je aanneemt dat je die correct
waarneemt.
- Affect/affectieve component:
Emotie/gevoel die de cognitie bij je oproept. De cognitie van een attitude vormt de
voorbereiding op de affectieve component ervan.
- Gedragsintentie/gedragscomponent:
Verwijst naar een intentie om je op een bepaalde manier te gedragen. Of de gedragsintentie
bij een intentie blijft of dat deze wordt omgezet in daden hangt af van verschillende factoren.
Een attitude bestaat uit een bepaalde gedachte over iets of iemand en die
gedachte roept een bepaald gevoel op. Gedachte en gevoel leiden tot een
gedragsintentie, die in bepaalde gevallen daadwerkelijk zal resulteren in
bepaald gedrag.
Het verband tussen attitude en gedrag uitleggen
Er zijn meerdere onderzoeken gedaan naar het verband tussen attitude en gedrag. Bij de eerste
onderzoeken over attitudes ging men ervan uit dat de attitudes de oorzaak zijn van het gedrag. De
Amerikaanse sociaal psycholoog Leon Festinger beweerde echter dat attitudes juist op gedrag volgen
in plaats van andersom. Uit Festingers onderzoek kwam ook dat attitudes (een deel van) het
toekomstig gedrag kunnen voorspellen en dat bepaalde factoren deze relatie kunnen versterken of
verzwakken.
De belangrijkste attitudes ten opzichte van werk beschrijven
- Werktevredenheid:
Een positief gevoel over het werk op basis van een beoordeling van de kenmerken ervan.
- Werkbetrokkenheid:
Enerzijds de mate waarin iemand zich psychologisch identificeert met zijn werk, anderzijds
gaat het om het prestatieniveau dat de werknemer wenselijk vindt voor zijn gevoel van
eigenwaarde.
- Organisatiebinding:
Geeft aan dat een werknemer zich identificeert met een organisatie en haar doelstellingen,
en dat hij lid wenst te blijven van die organisatie.
- Waargenomen steun van de organisatie (wso):
Mate waarin werknemers denken/verwachten dat de organisatie hun bijdragen op prijs stelt
en zich bekommert om hun welzijn.
- Bevlogenheid (employee engagement):
De vitalitiet (energie), toewijding (betrokkenheid) en absorptie (echt opgaan in het werk)
waarmee mensen hun werk uitvoeren.
Twee methoden om werktevredenheid te meten toelichten
- Een enkelvoudige algemene score op basis van een gering aantal algemene vragen:
Niets meer dan een respons op een paar algemene vragen
- Een optelscore op basis van een oordeel over allerlei verschillende werkfacetten:
, Hierbij worden de belangrijkste elementen van een baan vastgesteld en vervolgens wordt
aan werknemers gevraagd hoe tevreden ze zijn over die afzonderlijke elementen.
De voornaamste bronnen van werktevredenheid noemen
- Werkomstandigheden:
- Persoonlijkheid:
- Loon:
- Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO):
De drie uitkomsten van werktevredenheid noemen
- Werkprestaties:
- Voorbeeldig werkgedrag:
- Klanttevredenheid:
De vier soorten reacties van werknemers bij ontevredenheid op sommen
- Exitreactie (actief/destructief):
- Stemreactie (actief/constructief):
- Loyaliteitsreactie (passief/constructief):
- Verwaarlozingsreactie (passief/destructief):
De relatie tussen werktevredenheid en nationale cultuur aan geven
Mensen uit andere culturen kunnen ook oordelen over werktevredenheid en doen dat ook.
Bovendien blijkt dat dezelfde factoren in alle culturen tot werktevredenheid leiden en daaruit
voortvloeien. Uit onderzoeksresultaten komt naar voren dat werknemers in westerse culturen een
hoger werktevredenheidsniveau hebben dan die in oosterse culturen.
Woordenlijst:
- Attitude:
Houding die je hebt tegenover dingen, mensen, bepaald gedrag of gebeurtenissen. Uit je
attitude blijkt hoe je over iets denkt en hoe je je eronder voelt.
- Cognitieve dissonantie:
Elke mogelijke inconsistentie die een individu waarneemt tussen twee of meer attitudes of
tussen gedrag en attitudes.
- Moderatorvariabelen:
Variabelen die bij bepaalde waarden het verband tussen twee verschijnselen onderdrukken
of juist versterken.
- Affectieve binding:
Een emotionele gehechtheid aan de organisatie en geloof in de waarden daarvan.
Aantekeningen les:
Theorie van Fishbein en Ajzen:
- Een positieve of negatieve houding tegenover dingen, mensen en gebeurtenissen
- Geeft aan hoe iemand ergens over denkt
Steeds weer bepalen we onze mening, houding, en gedrag op allerlei fronten – Fundamentele
menselijke eigenschap
,Komt gedrag altijd voort uit attitudes?
Nee, hoeft niet. Dit komt door cognitieve dissonantie. Je verzint redenen om voor jezelf de logica te
vinden om het toch te doen en je attitude te verantwoorden. Tegenstrijdigheid van gevoelens en
gedachten.
Voornaamste attitudes ten aanzien van werk:
- Werktevredenheid
Meest belangrijk is werk zelf, daarna collega’s, superieuren, salaris, promotie
- Werkbetrokkenheid
Je hebt verbinding met het bedrijf
- Bevlogenheid
De drie onderdelen zijn vitaliteit (psychologische veerkracht), toewijding (werk zo leuk vindt
dat je de tijd vergeet) en absorptie (veerkracht als het tegenzit). Passie voor je werk
Werkontevredenheid:
- Exitreactie -> Actief/deconstructief
- Stemreactie -> Actief/constructief
- Loyaliteitsreactie -> Passief/constructief
- Verwaarlozingsreactie -> Passief/deconstructief
Person-job fit:
Als je persoonlijke waarden goed aansluiten op het werk dat je doet
Person-organisation fit:
Als je persoonlijke waarden goed aansluiten bij het type organisatie waar je werkt
Model van bevlogenheid (Job Demands Resources model):
- Werk gerelateerde hulpbronnen (autonomie, feedback, sociale steun, coaching) en persoonlijke
hulpbronnen (resources die je hebt als persoon die je bij je werk helpen, bv zelfvertrouwen, hoge
eigenwaarde, stressbestedigheid) oefenen een positieve invloed uit op bevlogenheid. Hoe hoger
de score op hulpbronnen, hoe hoger de bevlogenheid.
- Taakeisen oefenen een negatieve invloed uit op de positieve invloed die bevlogenheid. Als de
taakeisen dus overvloed krijgen van de hulpbronnen, zorgt dat voor een verminderde
bevlogenheid.
- Emotionele arbeid is arbeid waarbij je in je werk emoties toont die niet per se de jouwe zijn
, 4. Persoonlijkheid en waarden
Aangeven wat persoonlijkheid is en welke factoren bepalend zijn voor iemands persoonlijkheid
Persoonlijkheidskenmerken zijn constant en hebben vaste patronen.
Persoonlijkheid definitie: Combinatie van betrekkelijk constante psychologische trekken die we
gebruiken om iemand te classificeren en te beschrijven van karakteristieken.
Erfelijkheid is het meest bepalend voor persoonlijkheid, daarna wat je meemaakt en
omstandigheden enz.
Myers-Briggs Type Indicator (MBTI) persoonlijkheidsmodel beschrijven en de sterke en zwakke
kanten ervan aangeven
Hoofdkenmerken van het Big Five-model toelichten
Open – Openheid voor nieuwe ervaringen
Conciennstieus/ nauwgezet – Betrouwbaar, ordelijk en plichtsgetrouw
Extraversie – Waar haal je je energie vandaan en heb je graag aandacht van anderen of niet
Agreeableness/inschikkelijkheid – Anderen boven jezelf zetten
Emotionele stabiliteit – Mate van stressbestendigheid, neurotisch
The Big Five is de enige valide persoonlijkheidstest met betrekking tot werkprestatie
Relevantie van persoonlijkheidskenmerken voor GiO aangeven
- Zelfbeeld/zelfevaluatie
Hoe schat je jezelf in? Hoeveelheid zelfvertrouwen
- Interne/externe locus of control
Of je het gevoel hebt dat jouw dingen overkomen (extern) of dat je zelf het lot in handen
hebt (intern)
- Risicogeneigdheid
Hoeveel risico’s je neemt
- Gerichtheid op anderen
Inschikkelijkheid/agreeableness
Waarden
Het begrip waarde definiëren en eindwaarden afzetten tegen instrumentele waarden.
Waarden zijn een stelsel van samenhangende overtuigingen. Ze vertegenwoordigen iemands ideeën
over wat goed en wenselijk is. Waarden hebben een inhoudelijk aspect (onderwerp) en een
intensiteit (hoe belangrijk/erg).
- Waarden zijn over het algemeen niet flexibel en veranderlijk maar stabiel en duurzaam
- Naast persoonlijkheidskenmerken zijn ook waarden van invloed op je attitudes en gedrag
De drie componenten van attitudes toelichten
- Cognitie/cognitieve (of kennis) component:
Jouw mening of oordeel over een feitelijke toestand waarvan je aanneemt dat je die correct
waarneemt.
- Affect/affectieve component:
Emotie/gevoel die de cognitie bij je oproept. De cognitie van een attitude vormt de
voorbereiding op de affectieve component ervan.
- Gedragsintentie/gedragscomponent:
Verwijst naar een intentie om je op een bepaalde manier te gedragen. Of de gedragsintentie
bij een intentie blijft of dat deze wordt omgezet in daden hangt af van verschillende factoren.
Een attitude bestaat uit een bepaalde gedachte over iets of iemand en die
gedachte roept een bepaald gevoel op. Gedachte en gevoel leiden tot een
gedragsintentie, die in bepaalde gevallen daadwerkelijk zal resulteren in
bepaald gedrag.
Het verband tussen attitude en gedrag uitleggen
Er zijn meerdere onderzoeken gedaan naar het verband tussen attitude en gedrag. Bij de eerste
onderzoeken over attitudes ging men ervan uit dat de attitudes de oorzaak zijn van het gedrag. De
Amerikaanse sociaal psycholoog Leon Festinger beweerde echter dat attitudes juist op gedrag volgen
in plaats van andersom. Uit Festingers onderzoek kwam ook dat attitudes (een deel van) het
toekomstig gedrag kunnen voorspellen en dat bepaalde factoren deze relatie kunnen versterken of
verzwakken.
De belangrijkste attitudes ten opzichte van werk beschrijven
- Werktevredenheid:
Een positief gevoel over het werk op basis van een beoordeling van de kenmerken ervan.
- Werkbetrokkenheid:
Enerzijds de mate waarin iemand zich psychologisch identificeert met zijn werk, anderzijds
gaat het om het prestatieniveau dat de werknemer wenselijk vindt voor zijn gevoel van
eigenwaarde.
- Organisatiebinding:
Geeft aan dat een werknemer zich identificeert met een organisatie en haar doelstellingen,
en dat hij lid wenst te blijven van die organisatie.
- Waargenomen steun van de organisatie (wso):
Mate waarin werknemers denken/verwachten dat de organisatie hun bijdragen op prijs stelt
en zich bekommert om hun welzijn.
- Bevlogenheid (employee engagement):
De vitalitiet (energie), toewijding (betrokkenheid) en absorptie (echt opgaan in het werk)
waarmee mensen hun werk uitvoeren.
Twee methoden om werktevredenheid te meten toelichten
- Een enkelvoudige algemene score op basis van een gering aantal algemene vragen:
Niets meer dan een respons op een paar algemene vragen
- Een optelscore op basis van een oordeel over allerlei verschillende werkfacetten:
, Hierbij worden de belangrijkste elementen van een baan vastgesteld en vervolgens wordt
aan werknemers gevraagd hoe tevreden ze zijn over die afzonderlijke elementen.
De voornaamste bronnen van werktevredenheid noemen
- Werkomstandigheden:
- Persoonlijkheid:
- Loon:
- Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO):
De drie uitkomsten van werktevredenheid noemen
- Werkprestaties:
- Voorbeeldig werkgedrag:
- Klanttevredenheid:
De vier soorten reacties van werknemers bij ontevredenheid op sommen
- Exitreactie (actief/destructief):
- Stemreactie (actief/constructief):
- Loyaliteitsreactie (passief/constructief):
- Verwaarlozingsreactie (passief/destructief):
De relatie tussen werktevredenheid en nationale cultuur aan geven
Mensen uit andere culturen kunnen ook oordelen over werktevredenheid en doen dat ook.
Bovendien blijkt dat dezelfde factoren in alle culturen tot werktevredenheid leiden en daaruit
voortvloeien. Uit onderzoeksresultaten komt naar voren dat werknemers in westerse culturen een
hoger werktevredenheidsniveau hebben dan die in oosterse culturen.
Woordenlijst:
- Attitude:
Houding die je hebt tegenover dingen, mensen, bepaald gedrag of gebeurtenissen. Uit je
attitude blijkt hoe je over iets denkt en hoe je je eronder voelt.
- Cognitieve dissonantie:
Elke mogelijke inconsistentie die een individu waarneemt tussen twee of meer attitudes of
tussen gedrag en attitudes.
- Moderatorvariabelen:
Variabelen die bij bepaalde waarden het verband tussen twee verschijnselen onderdrukken
of juist versterken.
- Affectieve binding:
Een emotionele gehechtheid aan de organisatie en geloof in de waarden daarvan.
Aantekeningen les:
Theorie van Fishbein en Ajzen:
- Een positieve of negatieve houding tegenover dingen, mensen en gebeurtenissen
- Geeft aan hoe iemand ergens over denkt
Steeds weer bepalen we onze mening, houding, en gedrag op allerlei fronten – Fundamentele
menselijke eigenschap
,Komt gedrag altijd voort uit attitudes?
Nee, hoeft niet. Dit komt door cognitieve dissonantie. Je verzint redenen om voor jezelf de logica te
vinden om het toch te doen en je attitude te verantwoorden. Tegenstrijdigheid van gevoelens en
gedachten.
Voornaamste attitudes ten aanzien van werk:
- Werktevredenheid
Meest belangrijk is werk zelf, daarna collega’s, superieuren, salaris, promotie
- Werkbetrokkenheid
Je hebt verbinding met het bedrijf
- Bevlogenheid
De drie onderdelen zijn vitaliteit (psychologische veerkracht), toewijding (werk zo leuk vindt
dat je de tijd vergeet) en absorptie (veerkracht als het tegenzit). Passie voor je werk
Werkontevredenheid:
- Exitreactie -> Actief/deconstructief
- Stemreactie -> Actief/constructief
- Loyaliteitsreactie -> Passief/constructief
- Verwaarlozingsreactie -> Passief/deconstructief
Person-job fit:
Als je persoonlijke waarden goed aansluiten op het werk dat je doet
Person-organisation fit:
Als je persoonlijke waarden goed aansluiten bij het type organisatie waar je werkt
Model van bevlogenheid (Job Demands Resources model):
- Werk gerelateerde hulpbronnen (autonomie, feedback, sociale steun, coaching) en persoonlijke
hulpbronnen (resources die je hebt als persoon die je bij je werk helpen, bv zelfvertrouwen, hoge
eigenwaarde, stressbestedigheid) oefenen een positieve invloed uit op bevlogenheid. Hoe hoger
de score op hulpbronnen, hoe hoger de bevlogenheid.
- Taakeisen oefenen een negatieve invloed uit op de positieve invloed die bevlogenheid. Als de
taakeisen dus overvloed krijgen van de hulpbronnen, zorgt dat voor een verminderde
bevlogenheid.
- Emotionele arbeid is arbeid waarbij je in je werk emoties toont die niet per se de jouwe zijn
, 4. Persoonlijkheid en waarden
Aangeven wat persoonlijkheid is en welke factoren bepalend zijn voor iemands persoonlijkheid
Persoonlijkheidskenmerken zijn constant en hebben vaste patronen.
Persoonlijkheid definitie: Combinatie van betrekkelijk constante psychologische trekken die we
gebruiken om iemand te classificeren en te beschrijven van karakteristieken.
Erfelijkheid is het meest bepalend voor persoonlijkheid, daarna wat je meemaakt en
omstandigheden enz.
Myers-Briggs Type Indicator (MBTI) persoonlijkheidsmodel beschrijven en de sterke en zwakke
kanten ervan aangeven
Hoofdkenmerken van het Big Five-model toelichten
Open – Openheid voor nieuwe ervaringen
Conciennstieus/ nauwgezet – Betrouwbaar, ordelijk en plichtsgetrouw
Extraversie – Waar haal je je energie vandaan en heb je graag aandacht van anderen of niet
Agreeableness/inschikkelijkheid – Anderen boven jezelf zetten
Emotionele stabiliteit – Mate van stressbestendigheid, neurotisch
The Big Five is de enige valide persoonlijkheidstest met betrekking tot werkprestatie
Relevantie van persoonlijkheidskenmerken voor GiO aangeven
- Zelfbeeld/zelfevaluatie
Hoe schat je jezelf in? Hoeveelheid zelfvertrouwen
- Interne/externe locus of control
Of je het gevoel hebt dat jouw dingen overkomen (extern) of dat je zelf het lot in handen
hebt (intern)
- Risicogeneigdheid
Hoeveel risico’s je neemt
- Gerichtheid op anderen
Inschikkelijkheid/agreeableness
Waarden
Het begrip waarde definiëren en eindwaarden afzetten tegen instrumentele waarden.
Waarden zijn een stelsel van samenhangende overtuigingen. Ze vertegenwoordigen iemands ideeën
over wat goed en wenselijk is. Waarden hebben een inhoudelijk aspect (onderwerp) en een
intensiteit (hoe belangrijk/erg).
- Waarden zijn over het algemeen niet flexibel en veranderlijk maar stabiel en duurzaam
- Naast persoonlijkheidskenmerken zijn ook waarden van invloed op je attitudes en gedrag
