Themaweek zelfmanagement
Hoorcollege Introductie/GGZ: Werken aan herstel
Lesdoelen
• De student weet wat het verschil is tussen ziekte denken en herstel denken, specifiek m.b.t. de
geestelijke gezondheid.
Wat is ziekte denken?
Je bent bezig en met een ziekte/aandoening (iemand is een borderline ipv iemand heeft borderline)
Wat is herstel denken?
Richt zich op de mogelijkheden en de weerbaarheid van de patiënt.
• De student weet wat ervaringsdeskundigheid is en welke rol dit speelt binnen de
herstelbeweging.
Wat is ervaringskennis?
1.Je hebt een ervaring
2.Deze ervaring heeft invloed op je gevoel en gedrag
3.Je verwerkt de gevolgen
4.Je reflecteert op de manier waarop je bent omgegaan met die
invloed
➔ Ervaring -> invloed -> verwerken -> reflecteren = ervaringskennis
Het doel van de herstelbeweging.
Verkleinen van de nog te grote kloof tussen:
1. Wetenschappelijke kennis en professionele zorg.
2. Belevingswereld van patiënten/cliënten.
• De student heeft kennis van de Herstel Ondersteunende Intake, van Jim van Os, en weet
waarom die ontstaan is.
1952 – de DSM
- Woordenboek voor psychiaters
- 1978 eerste Nederlandse versie
- Kritiek op huidige versie
➔ Jim van Os was het hier niet mee eens
,Herstel ondersteunende Intake (meer gericht op herstel in plaats van ziekte)
Is erop gericht om samen te begrijpen wat er aan de hand is door met elkaar te bespreken wat de
cliënt nodig heeft om zelf meer grip te krijgen op zijn eigen herstelproces.
HOI – van Jim van OS
1. Wat is er gebeurd?
- Ieder mens heeft behoefte om te vertellen wat hem is overkomen.
2. Wat is je kwetsbaarheid en weerbaarheid?
- symptomen ontstaan uit kwetsbaarheden
- weerbaarheid is in hoeverre je ermee kunt omgaan
3. Waar wil je naartoe?
4. Wat heb je nodig?
- hoe kunnen we jou steunen?
Gebruik van Herstel ondersteunende Intake (HOI)
- Gebruiken als basis
- HOI vragen gebruiken interview minder onpersoonlijk te laten klinken
- Regelmatig stil staan bij deze vragen, om zo makkelijk aanpassingen te maken
- Eerste gesprek vaak niet alle antwoorden
- Ter bevordering van herstel de patiënt/cliënt steunen in zelf antwoorden geven (o.a door
motiverende gespreksvoering)
,Hoorcollege zelfmanagement (PowerPoint staat op canvas)
Lesdoelen:
• De student weet wat het belang is van zelfmanagement voor de patiënt en wat het belang is
van zelfmanagement voor goede kwaliteit van leven en zorg.
Waarom zelfmanagement ?
- Steeds meer mensen met tenminste 1 chronische aandoening
- Deze groep zal steeds meer stijgen
➔ Wat zijn de gevolgen van toename aantal chronisch zieken?
- Minder kwaliteit van leven
- Meer frequente en langdurige ziekenhuis opnames
- Meer kans op complicaties na een operatie
- Meer kans op vroegtijdig overlijden
- Stijging van zorgkosten
Waarom is zelfmanagement belangrijk?
➔ Zelfmanagement kan leiden tot:
- Betere kwaliteit van leven
- Minder lichamelijke klachten, zoals pijn en vermoeidheid
- Positieve effecten op angst en depressieve gevoelens
- Minder zorggebruik
• De student weet wat zelfmanagement betekent voor de patiënt.
Zelfmanagement = de mogelijkheid van het individu om de symptomen, behandeling, fysieke en
psychosociale consequenties, en de veranderingen in levensstijl die inherent zijn aan het leven met
een chronische aandoening, te managen. Zelfmanagement gaat dus over vaardigheden die iemand
zelf inzet om met zijn gezondheidsprobleem om te gaan en zo snel mogelijk weer zo zelfstandig
mogelijk te functioneren.
Shared decision making is een belangrijk principe bij het bevorderen van zelfmanagement. Het
belangrijkste doel daarbij is het verhogen van de self-efficacy (zelfeffectiviteit), het vertrouwen in de
bekwaamheid om met succes invloed uit te oefenen op de eigen omgeving.
Eigen regie en zelfredzaamheid
Eigen regie = het vermogen om je eigen leven en noodzakelijke ondersteuning te regelen en het
praktische vermogen om jezelf te redden in lichamelijk, sociaal en psychisch opzicht. Het gaat om het
zelf beslissen over je leven en zorg en ondersteuning daarbij. Onderdeel van zelfmanagement
Zelfredzaamheid = de mate waarin iemand zichzelf kan redden op diverse levensterreinen, zoals
lichamelijk, psychisch en cognitief functioneren, met zo min mogelijk professionele ondersteuning en
zorg.
➔ Zelfredzaamheid legt de nadruk op zelfstandig functioneren en zelf doen.
➔ Zelfmanagement legt de nadruk op zelf bepalen en kwaliteit van leven.
, • De student weet wat zelfmanagement vraagt van de verpleegkundige.
Wat vraagt zelfmanagement van een patiënt?
- Motivatie (patiënt is gemotiveerd)
- Mogelijkheden (patiënt is ertoe in staat)
- Kennis en vaardigheden (de juiste ondersteuning wordt aangeboden)
Wat is de rol van de verpleegkundige?
➔ ‘aanleren van gezondheidsvaardigheden’
- Educatie over aandoening
- Ondersteuning bij medicatiemanagement
- Stimuleren van symptoommonitoring
- Ondersteuning bij besliskunde
- Relatie met zorgverlener
- Hulp bij actie plannen
- Hulp bij problemen oplossen
- Verandering in leefstijl
➔ Het realiseren van goed zelfmanagement is een continu proces:
- Het begint bij het aanleren van kennis en zelfmanagementvaardigheden
- Daarna ligt de focus op vertrouwen krijgen in eigen kunnen
- Om vervolgens gedrag te kunnen veranderen
5A model, methodische manier om
zelfmanagement te ondersteunen:
• Achterhalen: Nodig de patiënt uit
ervaringen en behoeften te
benoemen
• Adviseren: Verklaar de
bevindingen van de patiënt en
geef informatie op maat
• Afspreken: Help de patiënt zelf
haalbare doelen te stellen en kom
tot gedeelde besluitvorming
• Assisteren: Assisteer bij het
omgaan met persoonlijke barrières
en inventariseer behoefte aan
extra ondersteuning
• Arrangeren: Maak samen een
specifiek plan voor (vervolg)
ondersteuning
Hoorcollege Introductie/GGZ: Werken aan herstel
Lesdoelen
• De student weet wat het verschil is tussen ziekte denken en herstel denken, specifiek m.b.t. de
geestelijke gezondheid.
Wat is ziekte denken?
Je bent bezig en met een ziekte/aandoening (iemand is een borderline ipv iemand heeft borderline)
Wat is herstel denken?
Richt zich op de mogelijkheden en de weerbaarheid van de patiënt.
• De student weet wat ervaringsdeskundigheid is en welke rol dit speelt binnen de
herstelbeweging.
Wat is ervaringskennis?
1.Je hebt een ervaring
2.Deze ervaring heeft invloed op je gevoel en gedrag
3.Je verwerkt de gevolgen
4.Je reflecteert op de manier waarop je bent omgegaan met die
invloed
➔ Ervaring -> invloed -> verwerken -> reflecteren = ervaringskennis
Het doel van de herstelbeweging.
Verkleinen van de nog te grote kloof tussen:
1. Wetenschappelijke kennis en professionele zorg.
2. Belevingswereld van patiënten/cliënten.
• De student heeft kennis van de Herstel Ondersteunende Intake, van Jim van Os, en weet
waarom die ontstaan is.
1952 – de DSM
- Woordenboek voor psychiaters
- 1978 eerste Nederlandse versie
- Kritiek op huidige versie
➔ Jim van Os was het hier niet mee eens
,Herstel ondersteunende Intake (meer gericht op herstel in plaats van ziekte)
Is erop gericht om samen te begrijpen wat er aan de hand is door met elkaar te bespreken wat de
cliënt nodig heeft om zelf meer grip te krijgen op zijn eigen herstelproces.
HOI – van Jim van OS
1. Wat is er gebeurd?
- Ieder mens heeft behoefte om te vertellen wat hem is overkomen.
2. Wat is je kwetsbaarheid en weerbaarheid?
- symptomen ontstaan uit kwetsbaarheden
- weerbaarheid is in hoeverre je ermee kunt omgaan
3. Waar wil je naartoe?
4. Wat heb je nodig?
- hoe kunnen we jou steunen?
Gebruik van Herstel ondersteunende Intake (HOI)
- Gebruiken als basis
- HOI vragen gebruiken interview minder onpersoonlijk te laten klinken
- Regelmatig stil staan bij deze vragen, om zo makkelijk aanpassingen te maken
- Eerste gesprek vaak niet alle antwoorden
- Ter bevordering van herstel de patiënt/cliënt steunen in zelf antwoorden geven (o.a door
motiverende gespreksvoering)
,Hoorcollege zelfmanagement (PowerPoint staat op canvas)
Lesdoelen:
• De student weet wat het belang is van zelfmanagement voor de patiënt en wat het belang is
van zelfmanagement voor goede kwaliteit van leven en zorg.
Waarom zelfmanagement ?
- Steeds meer mensen met tenminste 1 chronische aandoening
- Deze groep zal steeds meer stijgen
➔ Wat zijn de gevolgen van toename aantal chronisch zieken?
- Minder kwaliteit van leven
- Meer frequente en langdurige ziekenhuis opnames
- Meer kans op complicaties na een operatie
- Meer kans op vroegtijdig overlijden
- Stijging van zorgkosten
Waarom is zelfmanagement belangrijk?
➔ Zelfmanagement kan leiden tot:
- Betere kwaliteit van leven
- Minder lichamelijke klachten, zoals pijn en vermoeidheid
- Positieve effecten op angst en depressieve gevoelens
- Minder zorggebruik
• De student weet wat zelfmanagement betekent voor de patiënt.
Zelfmanagement = de mogelijkheid van het individu om de symptomen, behandeling, fysieke en
psychosociale consequenties, en de veranderingen in levensstijl die inherent zijn aan het leven met
een chronische aandoening, te managen. Zelfmanagement gaat dus over vaardigheden die iemand
zelf inzet om met zijn gezondheidsprobleem om te gaan en zo snel mogelijk weer zo zelfstandig
mogelijk te functioneren.
Shared decision making is een belangrijk principe bij het bevorderen van zelfmanagement. Het
belangrijkste doel daarbij is het verhogen van de self-efficacy (zelfeffectiviteit), het vertrouwen in de
bekwaamheid om met succes invloed uit te oefenen op de eigen omgeving.
Eigen regie en zelfredzaamheid
Eigen regie = het vermogen om je eigen leven en noodzakelijke ondersteuning te regelen en het
praktische vermogen om jezelf te redden in lichamelijk, sociaal en psychisch opzicht. Het gaat om het
zelf beslissen over je leven en zorg en ondersteuning daarbij. Onderdeel van zelfmanagement
Zelfredzaamheid = de mate waarin iemand zichzelf kan redden op diverse levensterreinen, zoals
lichamelijk, psychisch en cognitief functioneren, met zo min mogelijk professionele ondersteuning en
zorg.
➔ Zelfredzaamheid legt de nadruk op zelfstandig functioneren en zelf doen.
➔ Zelfmanagement legt de nadruk op zelf bepalen en kwaliteit van leven.
, • De student weet wat zelfmanagement vraagt van de verpleegkundige.
Wat vraagt zelfmanagement van een patiënt?
- Motivatie (patiënt is gemotiveerd)
- Mogelijkheden (patiënt is ertoe in staat)
- Kennis en vaardigheden (de juiste ondersteuning wordt aangeboden)
Wat is de rol van de verpleegkundige?
➔ ‘aanleren van gezondheidsvaardigheden’
- Educatie over aandoening
- Ondersteuning bij medicatiemanagement
- Stimuleren van symptoommonitoring
- Ondersteuning bij besliskunde
- Relatie met zorgverlener
- Hulp bij actie plannen
- Hulp bij problemen oplossen
- Verandering in leefstijl
➔ Het realiseren van goed zelfmanagement is een continu proces:
- Het begint bij het aanleren van kennis en zelfmanagementvaardigheden
- Daarna ligt de focus op vertrouwen krijgen in eigen kunnen
- Om vervolgens gedrag te kunnen veranderen
5A model, methodische manier om
zelfmanagement te ondersteunen:
• Achterhalen: Nodig de patiënt uit
ervaringen en behoeften te
benoemen
• Adviseren: Verklaar de
bevindingen van de patiënt en
geef informatie op maat
• Afspreken: Help de patiënt zelf
haalbare doelen te stellen en kom
tot gedeelde besluitvorming
• Assisteren: Assisteer bij het
omgaan met persoonlijke barrières
en inventariseer behoefte aan
extra ondersteuning
• Arrangeren: Maak samen een
specifiek plan voor (vervolg)
ondersteuning
