Gedragseconomie
Hoofdstuk 1 – Is de mens rationeel? p. 2
Hoe rationeel ben jij?
Geschiedenis van de psychologie in de economie
Gedragseconomie
Hoofdstuk 2 – Consumentengedrag: voorspelbaar en systematisch
rationeel p. 2
Absolute vergelijkingen zijn moeilijk voor consumenten: de lokvogel, relatieve
opofferingskosten en inkomensvergelijking en status
Referentiekaders (benchmarks)
Sociale normen en martknormen
Bezitseffect (endowment effect): bereidheid tot ontvangen of tot betalen, het woord
gratis en verliesaversie en spijtaversie
De standaard
Omgaan met nieuwe informative: de wet van kleine getallen
Hoofdstuk 3 – Marketing: inspelen op systematische fouten p. 4
Absolute vegelijkingen zijn moeilijk voor consumenten: de lokvogel, relatieve
opofferingskosten en vergelijken met andere personen
Referentiekaders (benchmarks)
Sociale prijzen versus marktprijzen
Bezitseffect (endowment effect): het woord gratis en verliesaversie en spijtaversie
De standaard
Hoofdstuk 1 – is de mens rationeel?
1
, Ultimatumspel: economisch spel ontworpen om onderzoek te doen naar de verdeling van
een geldbedrag tussen 2 personen
Begrensde rationaliteit: beslissingen moeten nemen op basis van de beperkte
beschikbaarheid van informative en de beperkte tijd om tot een besluit te komen
Objectief: gebaseerd op feiten en niet op meningen
Subjectief: met persoonlijk oordeel
Onzichtbare hand: markten bereiken vanzelf een evenwicht doordat vraag en aanbod zich
aan elkaar aanpassen
Homoeconomicus: het omschrijven van mensen als rationale actoren die te allen tijde op
basis van rationaliteit economische beslissingen nemen
Rationeel handelende mensen: mensen die keuzes maken op basis van volledige
informative, begrijpen wat ze het liefste willen en weten wat de gevolgen van de keuzes zijn
Gedragseconomie: een stroming binnen de economie die door middel van psychologische
invloeden poogt om de economische wetenschap realistischer te maken
Systematische verschillen: mensen maken allemaal dezelfde systematische fouten
Systematische fouten: consistent irrationele beslissingen nemen
Volledige rationaliteit: handelen op basis van feiten met kennis van oorzaak en gevolg
Rationeel of subjectief
Mensen handelen zeker niet altijd rationeel maar veeleer subjectief. Subjectief betekent dat
mensen zijn begrensd in geheugen, kennisverwerking, rekenkundige capaciteiten, wilskracht
en informatieverwerking. Desondanks bleef de rationele mens het uitgangspunt van de
meeste economische theorieën. De econoom Pareto ziet de mens als een rationeel iemand
die onbelemmerd ingewikkelde afwegingen maakt en nooit systematische fouten vertoont:
de homo economicus.
Gedragseconomie
Het realistischer maken van de economie door er psychologische invloeden in te verwerken,
leidde tot wat we nu gedragseconomie noemen. Mensen beseffen dat zij beperkt zijn in hun
rationaliteit. Dit lossen ze op door simpele oplossingen te bedenken om met die beperking
om te gaan. Een veel voorkomende oplossing is dat mensen kiezen voor de keuze die ze de
vorige keer ook gemaakt hebben of die de meeste mensen maken. Zij kiezen dan voor
datgene wat hen het meest vertrouwd voorkomt. Maar dit leidt vaak tot systematische
fouten, omdat mensen allemaal hetzelfde doen. Omdat mensen allemaal dezelfde soort
fouten maken of vereenvoudigingen aanbrengen bij het maken van (economische) keuzes,
ontstaan er systematisch irrationele uitkomsten. Deze uitkomsten zijn voorspelbaar. Het is
niet zo dat enkele personen in de fout gaan bij de economische keuzes die ze maken.
Mensen maken allemaal dezelfde fouten.
Hoofdstuk 2 – consumentengedrag
Lokvogel: een toegevoegde optie waardoor een andere optie aantrekkelijker wordt om te
kopen
Relatieve opofferingskosten: kosten van het alternatief dat niet wordt gekozen uitgedrukt in
relatie tot dat wat wel wordt gekozen
Inkomensvergelijking: het bekijken van het inkomen van anderen ten opzichte van het eigen
inkomen
Status: het aanzien dat iemand met zich meedraagt in een sociale groep
Absolute voorkeuren: losstaand en zonder samenhang met andere producten een voorkeur
hebben voor een bepaald product
Maximale betalingsbereidheid: het max bedrag dat je voor iets wilt betalen
2
Hoofdstuk 1 – Is de mens rationeel? p. 2
Hoe rationeel ben jij?
Geschiedenis van de psychologie in de economie
Gedragseconomie
Hoofdstuk 2 – Consumentengedrag: voorspelbaar en systematisch
rationeel p. 2
Absolute vergelijkingen zijn moeilijk voor consumenten: de lokvogel, relatieve
opofferingskosten en inkomensvergelijking en status
Referentiekaders (benchmarks)
Sociale normen en martknormen
Bezitseffect (endowment effect): bereidheid tot ontvangen of tot betalen, het woord
gratis en verliesaversie en spijtaversie
De standaard
Omgaan met nieuwe informative: de wet van kleine getallen
Hoofdstuk 3 – Marketing: inspelen op systematische fouten p. 4
Absolute vegelijkingen zijn moeilijk voor consumenten: de lokvogel, relatieve
opofferingskosten en vergelijken met andere personen
Referentiekaders (benchmarks)
Sociale prijzen versus marktprijzen
Bezitseffect (endowment effect): het woord gratis en verliesaversie en spijtaversie
De standaard
Hoofdstuk 1 – is de mens rationeel?
1
, Ultimatumspel: economisch spel ontworpen om onderzoek te doen naar de verdeling van
een geldbedrag tussen 2 personen
Begrensde rationaliteit: beslissingen moeten nemen op basis van de beperkte
beschikbaarheid van informative en de beperkte tijd om tot een besluit te komen
Objectief: gebaseerd op feiten en niet op meningen
Subjectief: met persoonlijk oordeel
Onzichtbare hand: markten bereiken vanzelf een evenwicht doordat vraag en aanbod zich
aan elkaar aanpassen
Homoeconomicus: het omschrijven van mensen als rationale actoren die te allen tijde op
basis van rationaliteit economische beslissingen nemen
Rationeel handelende mensen: mensen die keuzes maken op basis van volledige
informative, begrijpen wat ze het liefste willen en weten wat de gevolgen van de keuzes zijn
Gedragseconomie: een stroming binnen de economie die door middel van psychologische
invloeden poogt om de economische wetenschap realistischer te maken
Systematische verschillen: mensen maken allemaal dezelfde systematische fouten
Systematische fouten: consistent irrationele beslissingen nemen
Volledige rationaliteit: handelen op basis van feiten met kennis van oorzaak en gevolg
Rationeel of subjectief
Mensen handelen zeker niet altijd rationeel maar veeleer subjectief. Subjectief betekent dat
mensen zijn begrensd in geheugen, kennisverwerking, rekenkundige capaciteiten, wilskracht
en informatieverwerking. Desondanks bleef de rationele mens het uitgangspunt van de
meeste economische theorieën. De econoom Pareto ziet de mens als een rationeel iemand
die onbelemmerd ingewikkelde afwegingen maakt en nooit systematische fouten vertoont:
de homo economicus.
Gedragseconomie
Het realistischer maken van de economie door er psychologische invloeden in te verwerken,
leidde tot wat we nu gedragseconomie noemen. Mensen beseffen dat zij beperkt zijn in hun
rationaliteit. Dit lossen ze op door simpele oplossingen te bedenken om met die beperking
om te gaan. Een veel voorkomende oplossing is dat mensen kiezen voor de keuze die ze de
vorige keer ook gemaakt hebben of die de meeste mensen maken. Zij kiezen dan voor
datgene wat hen het meest vertrouwd voorkomt. Maar dit leidt vaak tot systematische
fouten, omdat mensen allemaal hetzelfde doen. Omdat mensen allemaal dezelfde soort
fouten maken of vereenvoudigingen aanbrengen bij het maken van (economische) keuzes,
ontstaan er systematisch irrationele uitkomsten. Deze uitkomsten zijn voorspelbaar. Het is
niet zo dat enkele personen in de fout gaan bij de economische keuzes die ze maken.
Mensen maken allemaal dezelfde fouten.
Hoofdstuk 2 – consumentengedrag
Lokvogel: een toegevoegde optie waardoor een andere optie aantrekkelijker wordt om te
kopen
Relatieve opofferingskosten: kosten van het alternatief dat niet wordt gekozen uitgedrukt in
relatie tot dat wat wel wordt gekozen
Inkomensvergelijking: het bekijken van het inkomen van anderen ten opzichte van het eigen
inkomen
Status: het aanzien dat iemand met zich meedraagt in een sociale groep
Absolute voorkeuren: losstaand en zonder samenhang met andere producten een voorkeur
hebben voor een bepaald product
Maximale betalingsbereidheid: het max bedrag dat je voor iets wilt betalen
2
