Samenvatting probleem 1-8
Inleiding Rechtswetenschap
Samenvatting van de leerdoelen (1-8), webcasts, hoorcolleges, het gastcollege en de
samenvattende nabespreking
- Alleen extra hoorcollege twee zit er niet bij
Succes!
,Inhoudsopgave
Probleem 1: monstertruck............................................................................................................................. 4
Leerdoel 1: Welke rechtsgebieden kent het recht?..............................................................................................4
Leerdoel 2: hoe kan je het recht nog meer verdelen?..........................................................................................6
Leerdoel 3: welke criteria zijn er om het recht in te delen?..................................................................................8
Leerdoel 4: op welke manieren kun je naar het recht kijken?..............................................................................8
Arrest ‘Wrongfull Birth’...................................................................................................................................9
Probleem 2: uitbreiding taakstrafverbod...................................................................................................... 10
Leerdoel 1: welke soorten wetten zijn er en hoe komen ze tot stand?..............................................................10
Leerdoel 2: wat zijn de geldingsvoorwaarden voor rechtsbron ‘wet’ en wat is de onderlinge rangorde?........12
Leerdoel 3: hoe verhouden internationale verdagen zich tot het Nederlands recht + gelding?........................13
Leerdoel 4: wanneer kan een verdrag een wettelijke regeling opzijzetten en welke taak heeft de rechter?....15
Probleem 3: onwaardige erfgenaam............................................................................................................. 17
Leerdoel 1: wat is ongeschreven recht?.............................................................................................................17
Leerdoel 2: wat zijn rechtsbeginselen?...............................................................................................................18
Leerdoel 3: hoe verhouden beginselen zich tot het geschreven recht?..............................................................19
Leerdoel 4: wat zijn andere bronnen van ongeschreven recht?.........................................................................20
Arrest ‘Catoochi’............................................................................................................................................21
Arrest ‘Onwaardige deelgenoot’...................................................................................................................22
Probleem 4: aan de grens............................................................................................................................. 24
Leerdoel 1: welke theorieën over het recht zijn er?............................................................................................24
Leerdoel 2: op welke punten verschillen theorieën van elkaar?........................................................................28
Probleem 5: verkiezingsbijeenkomst............................................................................................................ 30
Leerdoel 1: wat zijn de uitgangspunten van een democratie?...........................................................................30
Leerdoel 2: wat zijn de uitgangspunten van een rechtsstaat?...........................................................................32
Leerdoel 3: hoe verhouden de democratie en de rechtsstaat zich tot elkaar?..................................................33
Leerdoel 4: onredelijke of discriminerende beroepen op grondrechten in een democratie?.............................35
Arrest ‘Urgenda’............................................................................................................................................36
Arrest ‘Refah Partisi tegen Turkije’................................................................................................................37
Probleem 6: rechtswetenschap.................................................................................................................... 37
Leerdoel 1: wat voor verschillende vormen van rechtswetenschap zijn er?......................................................38
Leerdoel 2: hoe heeft de rechtswetenschap zich ontwikkeld in de loop der tijd?..............................................38
Leerdoel 3: wat zijn de kenmerken van puur juridisch onderzoek? (Rechtsdogmatiek)....................................40
Leerdoel 4: welke methoden gebruiken juristen in rechtswetenschappelijk onderzoek?..................................40
Probleem 7: jetblast..................................................................................................................................... 41
Leerdoel 1: wanneer is er sprake van onrechtmatige daad?.............................................................................41
2
, Leerdoel 2: van welke criteria dient een onrechtmatige daad te voldoen?.......................................................41
Arrest ‘Lindenbaum/Cohen’..........................................................................................................................42
Leerdoel 3: wat houdt de zorgvuldigheidsnorm in het privaatrecht in? ...........................................................43
Arrest ‘Kelderluik’..........................................................................................................................................43
Leerdoel 4: welke rol spelen de omstandigheden van het geval binnen het privaatrecht? ..............................45
Arrest ‘Haviltex’.............................................................................................................................................45
Arrest ‘HBU/Saladin’......................................................................................................................................46
Probleem 8: virtueel stelen.......................................................................................................................... 47
Leerdoel 1: wat houdt het strafrechtelijk legaliteitsbeginsel in?.......................................................................47
Arrest ‘Onbehoorlijk gedrag’.........................................................................................................................48
Leerdoel 2: hoe moet het artikel over diefstal worden geïnterpreteerd?..........................................................49
Arrest ‘Elektriciteit’........................................................................................................................................49
Arrest ‘Runescape’.........................................................................................................................................50
Leerdoel 3: wat betekent het legaliteitsbeginsel voor de interpretatie door de rechter van strafrechtelijke
bepalingen?........................................................................................................................................................51
Leerdoel 4: hoe komt de rechter tot zijn interpretatie van een strafbepaling?.................................................51
Arrest ‘Mensenroof’......................................................................................................................................53
Gastcollege OvJ............................................................................................................................................ 54
Taken..................................................................................................................................................................54
Soorten rechters.................................................................................................................................................55
Onderdelen vd zitting..........................................................................................................................................55
Mogelijke straffen/maatregelen........................................................................................................................55
3
, Probleem 1: monstertruck
Leerdoelen:
1. Welke rechtsgebieden kent het recht?
2. Hoe kan je het recht nog meer verdelen?
3. Welke criteria zijn er om het recht in te delen?
4. Op welke manieren kun je naar het recht kijken?
Leerdoel 1: Welke rechtsgebieden kent het recht?
Het recht wordt ingedeeld in het privaatrecht en het publiekrecht. Binnen deze twee grote
rechtsgebieden worden ook nog allerlei specifiekere rechtsgebieden onderscheiden.
- Privaatrecht (civiel recht): is gericht op de regeling van de rechtsverhoudingen tussen
burgers onderling
o Burgers onderling en dus horizontaal
o Meer open normen
- Publiekrecht: heeft betrekking op de organisatie van de gemeenschap (de staat) en de zorg
voor algemene belangen, dus de bemoeienis van de overheid met het maatschappelijke
leven.
o Burgers tegen overheid en dus verticaal
o Juist geen open normen (gesloten systeem legaliteitsbeginsel)
Privaatrecht
Binnen het privaatrecht bestaan verschillende verdelingen. Zo wordt onderscheid gemaakt in:
- Materieel privaatrecht: stelt regels ten aanzien van de verhoudingen tussen burgers
onderling en tussen burgers en goederen
- Formeel privaatrecht/burgerlijk procesrecht: geeft regels over de handhaving van de
materiële regels
Onder het materieel privaatrecht valt ook het vermogensrecht. Het vermogensrecht betreft de op
geld waardeerbare rechten en plichten der rechtssubjecten. Het vermogensrecht vertoont
bovendien de volgende karakteristieken:
- Subjectieve vermogensrechten zijn in het algemeen overdraagbaar (art. 3:6 BW)
- Regels van vermogensrecht zijn doorgaans niet dwingend voorgeschreven. Dit wil zeggen
dat het partijen vrij staat om afwijkende afspraken te maken.
Het vermogensrecht wordt nog verder onderverdeeld in goederenrecht en verbintenissenrecht:
o Goederenrecht: regelt de rechtsverhouding tussen personen en goederen (zoals eigendom)
o Verbintenissenrecht: regelt de rechtsverhouding tussen personen onderling (zoals
contracten)
Binnen het materieel privaatrecht valt ook het personen- en familierecht. Het geeft regels met
betrekking tot recht op naam, huwelijk, adoptie etc. Men acht het algemeen belang hierbij in
sterkere mate betrokken dan bij rechtsbetrekkingen van vermogensrechtelijke aard. De
karakteristieken van het personen- en familierecht geven dan ook het spiegelbeeld te zien in
verhouding met het vermogensrecht:
- De rechten zijn niet op geld waardeerbaar
4
Inleiding Rechtswetenschap
Samenvatting van de leerdoelen (1-8), webcasts, hoorcolleges, het gastcollege en de
samenvattende nabespreking
- Alleen extra hoorcollege twee zit er niet bij
Succes!
,Inhoudsopgave
Probleem 1: monstertruck............................................................................................................................. 4
Leerdoel 1: Welke rechtsgebieden kent het recht?..............................................................................................4
Leerdoel 2: hoe kan je het recht nog meer verdelen?..........................................................................................6
Leerdoel 3: welke criteria zijn er om het recht in te delen?..................................................................................8
Leerdoel 4: op welke manieren kun je naar het recht kijken?..............................................................................8
Arrest ‘Wrongfull Birth’...................................................................................................................................9
Probleem 2: uitbreiding taakstrafverbod...................................................................................................... 10
Leerdoel 1: welke soorten wetten zijn er en hoe komen ze tot stand?..............................................................10
Leerdoel 2: wat zijn de geldingsvoorwaarden voor rechtsbron ‘wet’ en wat is de onderlinge rangorde?........12
Leerdoel 3: hoe verhouden internationale verdagen zich tot het Nederlands recht + gelding?........................13
Leerdoel 4: wanneer kan een verdrag een wettelijke regeling opzijzetten en welke taak heeft de rechter?....15
Probleem 3: onwaardige erfgenaam............................................................................................................. 17
Leerdoel 1: wat is ongeschreven recht?.............................................................................................................17
Leerdoel 2: wat zijn rechtsbeginselen?...............................................................................................................18
Leerdoel 3: hoe verhouden beginselen zich tot het geschreven recht?..............................................................19
Leerdoel 4: wat zijn andere bronnen van ongeschreven recht?.........................................................................20
Arrest ‘Catoochi’............................................................................................................................................21
Arrest ‘Onwaardige deelgenoot’...................................................................................................................22
Probleem 4: aan de grens............................................................................................................................. 24
Leerdoel 1: welke theorieën over het recht zijn er?............................................................................................24
Leerdoel 2: op welke punten verschillen theorieën van elkaar?........................................................................28
Probleem 5: verkiezingsbijeenkomst............................................................................................................ 30
Leerdoel 1: wat zijn de uitgangspunten van een democratie?...........................................................................30
Leerdoel 2: wat zijn de uitgangspunten van een rechtsstaat?...........................................................................32
Leerdoel 3: hoe verhouden de democratie en de rechtsstaat zich tot elkaar?..................................................33
Leerdoel 4: onredelijke of discriminerende beroepen op grondrechten in een democratie?.............................35
Arrest ‘Urgenda’............................................................................................................................................36
Arrest ‘Refah Partisi tegen Turkije’................................................................................................................37
Probleem 6: rechtswetenschap.................................................................................................................... 37
Leerdoel 1: wat voor verschillende vormen van rechtswetenschap zijn er?......................................................38
Leerdoel 2: hoe heeft de rechtswetenschap zich ontwikkeld in de loop der tijd?..............................................38
Leerdoel 3: wat zijn de kenmerken van puur juridisch onderzoek? (Rechtsdogmatiek)....................................40
Leerdoel 4: welke methoden gebruiken juristen in rechtswetenschappelijk onderzoek?..................................40
Probleem 7: jetblast..................................................................................................................................... 41
Leerdoel 1: wanneer is er sprake van onrechtmatige daad?.............................................................................41
2
, Leerdoel 2: van welke criteria dient een onrechtmatige daad te voldoen?.......................................................41
Arrest ‘Lindenbaum/Cohen’..........................................................................................................................42
Leerdoel 3: wat houdt de zorgvuldigheidsnorm in het privaatrecht in? ...........................................................43
Arrest ‘Kelderluik’..........................................................................................................................................43
Leerdoel 4: welke rol spelen de omstandigheden van het geval binnen het privaatrecht? ..............................45
Arrest ‘Haviltex’.............................................................................................................................................45
Arrest ‘HBU/Saladin’......................................................................................................................................46
Probleem 8: virtueel stelen.......................................................................................................................... 47
Leerdoel 1: wat houdt het strafrechtelijk legaliteitsbeginsel in?.......................................................................47
Arrest ‘Onbehoorlijk gedrag’.........................................................................................................................48
Leerdoel 2: hoe moet het artikel over diefstal worden geïnterpreteerd?..........................................................49
Arrest ‘Elektriciteit’........................................................................................................................................49
Arrest ‘Runescape’.........................................................................................................................................50
Leerdoel 3: wat betekent het legaliteitsbeginsel voor de interpretatie door de rechter van strafrechtelijke
bepalingen?........................................................................................................................................................51
Leerdoel 4: hoe komt de rechter tot zijn interpretatie van een strafbepaling?.................................................51
Arrest ‘Mensenroof’......................................................................................................................................53
Gastcollege OvJ............................................................................................................................................ 54
Taken..................................................................................................................................................................54
Soorten rechters.................................................................................................................................................55
Onderdelen vd zitting..........................................................................................................................................55
Mogelijke straffen/maatregelen........................................................................................................................55
3
, Probleem 1: monstertruck
Leerdoelen:
1. Welke rechtsgebieden kent het recht?
2. Hoe kan je het recht nog meer verdelen?
3. Welke criteria zijn er om het recht in te delen?
4. Op welke manieren kun je naar het recht kijken?
Leerdoel 1: Welke rechtsgebieden kent het recht?
Het recht wordt ingedeeld in het privaatrecht en het publiekrecht. Binnen deze twee grote
rechtsgebieden worden ook nog allerlei specifiekere rechtsgebieden onderscheiden.
- Privaatrecht (civiel recht): is gericht op de regeling van de rechtsverhoudingen tussen
burgers onderling
o Burgers onderling en dus horizontaal
o Meer open normen
- Publiekrecht: heeft betrekking op de organisatie van de gemeenschap (de staat) en de zorg
voor algemene belangen, dus de bemoeienis van de overheid met het maatschappelijke
leven.
o Burgers tegen overheid en dus verticaal
o Juist geen open normen (gesloten systeem legaliteitsbeginsel)
Privaatrecht
Binnen het privaatrecht bestaan verschillende verdelingen. Zo wordt onderscheid gemaakt in:
- Materieel privaatrecht: stelt regels ten aanzien van de verhoudingen tussen burgers
onderling en tussen burgers en goederen
- Formeel privaatrecht/burgerlijk procesrecht: geeft regels over de handhaving van de
materiële regels
Onder het materieel privaatrecht valt ook het vermogensrecht. Het vermogensrecht betreft de op
geld waardeerbare rechten en plichten der rechtssubjecten. Het vermogensrecht vertoont
bovendien de volgende karakteristieken:
- Subjectieve vermogensrechten zijn in het algemeen overdraagbaar (art. 3:6 BW)
- Regels van vermogensrecht zijn doorgaans niet dwingend voorgeschreven. Dit wil zeggen
dat het partijen vrij staat om afwijkende afspraken te maken.
Het vermogensrecht wordt nog verder onderverdeeld in goederenrecht en verbintenissenrecht:
o Goederenrecht: regelt de rechtsverhouding tussen personen en goederen (zoals eigendom)
o Verbintenissenrecht: regelt de rechtsverhouding tussen personen onderling (zoals
contracten)
Binnen het materieel privaatrecht valt ook het personen- en familierecht. Het geeft regels met
betrekking tot recht op naam, huwelijk, adoptie etc. Men acht het algemeen belang hierbij in
sterkere mate betrokken dan bij rechtsbetrekkingen van vermogensrechtelijke aard. De
karakteristieken van het personen- en familierecht geven dan ook het spiegelbeeld te zien in
verhouding met het vermogensrecht:
- De rechten zijn niet op geld waardeerbaar
4
