SAMENVATTING M&O
1. Introductie
1.1 Wat is een organisatie
Organisaties hebben altijd drie dingen met elkaar gemeen. Ze beschikken over
doelstellingen, mensen en middelen.
Ons begrip van wat een organisatie is wordt op de proef gesteld door:
- De opkomst van digitale platforms
- Het verplaatsen van cruciale productieonderdelen naar gespecialiseerde
productiebedrijven
- Een toenemend aantal mensen dat ervoor kiest om te werken als zelfstandige in
plaats van in loondienst te gaan
Je hebt zes fundamenten in een organisatie:
- Participanten: Participanten zijn de mensen waaruit een organisatie bestaat.
Mensen moeten worden aangestuurd en hun taken moeten worden georganiseerd.
Het organiseren is een belangrijk thema binnen het vak.
- Doelen: We spreken vaak over organisatiedoelen als overkoepelend doel, maar in de
praktijk streven niet alle leden van een organisatie dezelfde doelen na.
- Technologie: Mensen binnen organisaties werken met technologie om nieuwe
producten te produceren of een service te verlenen. De gebruikte technologie heeft
een belangrijke invloed op het arbeidsproces en de formule structuur van de
organisaties.
- Formele structuur: De formele structuur bestaat uit de hiërarchische relaties en
taakverdeling tussen managers en werknemers die vastgelegd is in
functieomschrijvingen.
- Informele structuur: De informele structuur zijn de interacties tussen mensen en de
relaties die op een natuurlijke wijze ontstaan binnen een organisatie.
1.2 Verschijningsvormen van organisaties
Winst als primair doel of juist niet?
Organisaties zonder winstoogmerk streven naar levering van goederen en diensten voor het
algemene nut.
Ondernemingen streven naar winst voor de aandeelhouders en/ of eigenaren.
,De grootte van de organisatie
Je hebt vier soorten bedrijven:
- Micro-onderneming: Heeft maximaal 10 werknemers en een maximale omzet en/ of
een balanstotaal van €2 miljoen.
- Kleinbedrijf: Heeft minder dan 50 werknemers en een maximale omzet en/ of een
balanstotaal van €10 miljoen.
- Middenbedrijf: Heeft minder dan 250 werknemers een maximale omzet van.
€ 50 miljoen en/ of een balanstotaal van €43 miljoen.
- Grootbedrijf: Heeft meer dan 250 werknemers een minimale omzet van
€50 miljoen en/ of een balanstotaal van meer dan €43 miljoen.
1.3 Stromingen in de organisatiekunde
De belangrijkste stromingen op een rijtje:
- 1900: Sientific Management
- 1920: Bureaucratie
- 1930: Human Relations
- 1950: Revisionisme
- 1955: Systeembenadering
- 1960: Contingentiebenadering
- 1980: Total Quality Management & lerende organisatie
1.3.1 Scientific Management
De kern van benadering bestaat uit de volgende vier punten:
- Rationele benadering: Ontwikkel een wetenschappelijke (rationele) benadering van
werk door middel van tijd- en bewegingsstudies.
- Standaardisatie: Zorg voor een systematische selectie en training van de
medewerkers. Werk hierbij met duidelijk voorgeschreven handelingen
(standaardisatie).
- Prestatiebeloning: Voer prestatiebeloning in. Beloon medewerkers die de
vastgestelde normen halen.
- Duidelijk scheiding: Breng duidelijke scheiding aan tussen het management (denkers)
en de medewerkers (doeners).
1.3.2 Bureaucratie
Bureaucratie is een voorbeeldorganisatie met de volgende kenmerken:
- Alle werkzaamheden worden nauwkeurig vastgelegd.
- Duidelijk afgebakende bevoegdheden en verantwoordelijkheden.
- Een sterk hiërarchische structuur.
- Weinig ruimte voor persoonlijk initiatief.
- Het aannemen van nieuwe medewerkers en promotie vindt plaats op basis van
objectieve criteria.
- Sterke centrale controle op de uitgevoerde werkzaamheden.
, Bij bureaucratie telt het individu niet en regels en procedures zijn belangrijker dan het
welzijn van mensen.
1.3.3 Human Relations
Medewerkers gingen beter presteren door meer aandacht. Menselijke behoeftes spelen een
belangrijke rol om te komen tot effectieve en efficiënte organisaties.
Belangrijke menselijke behoeften in werksituaties zijn:
- Het deel uitmaken van een groep.
- Controle hebben over het eigen werk.
- Het krijgen van persoonlijke aandacht.
- Samenwerken.
- Op een prettige wijze leiding krijgen.
Binnen organisaties is het van groot belang om de behoefte van medewerkers goed te
vervullen. Medewerkers vormen immers het menselijk kapitaal van organisaties, waarvan
organisaties mogen hopen dat het elke dag weer aan het werk gaat. Een hoog ziekteverzuim
kan een signaal zijn dat de organisatie niet goed weet in te spelen op de menselijke
behoeften van werknemers.
1.3.4 Revisionisme
Denkers uit deze stroming combineren bijdragen uit Scientific Management en Human
Relations. Centraal hierbij staan mens en organisatie.
- McGregor: onderscheidt in zijn X/Y theorie twee mensbeelden. In theorie X beschrijft
hij hoe managers een organisatie kunnen managen vanuit een negatief mensbeeld.
In theorie Y legt hij uit hoe managers vanuit een positief mensbeeld kunnen
managen.
- Herzberg: onderscheidt in zijn tweefactoren theorie twee soorten factoren. Factoren
die ontevredenheid voorkomen bij medewerkers. Dissatisfiers leiden tot
ontevredenheid en satisfiers tot tevredenheid.
- Blake & Mounton: brengen in hun theorie over leiderschap, de managerial grid, de
zorg voor de medewerker en de zorg voor de productie samen.
1.3.5 Systeem- en contingentiebenadering
Volgens deze benadering bestaat er geen ideale organisatiestructuur. Organisaties kunnen
alleen succesvol opereren wanneer zij zich optimaal aan hun omgeving weten aan te
passen.
Als de wisselwerking met de omgeving niet sterk is, ontstaat een geslotener systeem met als
uiterste consequentie dat de organisatie ophoudt te bestaan.
1. Introductie
1.1 Wat is een organisatie
Organisaties hebben altijd drie dingen met elkaar gemeen. Ze beschikken over
doelstellingen, mensen en middelen.
Ons begrip van wat een organisatie is wordt op de proef gesteld door:
- De opkomst van digitale platforms
- Het verplaatsen van cruciale productieonderdelen naar gespecialiseerde
productiebedrijven
- Een toenemend aantal mensen dat ervoor kiest om te werken als zelfstandige in
plaats van in loondienst te gaan
Je hebt zes fundamenten in een organisatie:
- Participanten: Participanten zijn de mensen waaruit een organisatie bestaat.
Mensen moeten worden aangestuurd en hun taken moeten worden georganiseerd.
Het organiseren is een belangrijk thema binnen het vak.
- Doelen: We spreken vaak over organisatiedoelen als overkoepelend doel, maar in de
praktijk streven niet alle leden van een organisatie dezelfde doelen na.
- Technologie: Mensen binnen organisaties werken met technologie om nieuwe
producten te produceren of een service te verlenen. De gebruikte technologie heeft
een belangrijke invloed op het arbeidsproces en de formule structuur van de
organisaties.
- Formele structuur: De formele structuur bestaat uit de hiërarchische relaties en
taakverdeling tussen managers en werknemers die vastgelegd is in
functieomschrijvingen.
- Informele structuur: De informele structuur zijn de interacties tussen mensen en de
relaties die op een natuurlijke wijze ontstaan binnen een organisatie.
1.2 Verschijningsvormen van organisaties
Winst als primair doel of juist niet?
Organisaties zonder winstoogmerk streven naar levering van goederen en diensten voor het
algemene nut.
Ondernemingen streven naar winst voor de aandeelhouders en/ of eigenaren.
,De grootte van de organisatie
Je hebt vier soorten bedrijven:
- Micro-onderneming: Heeft maximaal 10 werknemers en een maximale omzet en/ of
een balanstotaal van €2 miljoen.
- Kleinbedrijf: Heeft minder dan 50 werknemers en een maximale omzet en/ of een
balanstotaal van €10 miljoen.
- Middenbedrijf: Heeft minder dan 250 werknemers een maximale omzet van.
€ 50 miljoen en/ of een balanstotaal van €43 miljoen.
- Grootbedrijf: Heeft meer dan 250 werknemers een minimale omzet van
€50 miljoen en/ of een balanstotaal van meer dan €43 miljoen.
1.3 Stromingen in de organisatiekunde
De belangrijkste stromingen op een rijtje:
- 1900: Sientific Management
- 1920: Bureaucratie
- 1930: Human Relations
- 1950: Revisionisme
- 1955: Systeembenadering
- 1960: Contingentiebenadering
- 1980: Total Quality Management & lerende organisatie
1.3.1 Scientific Management
De kern van benadering bestaat uit de volgende vier punten:
- Rationele benadering: Ontwikkel een wetenschappelijke (rationele) benadering van
werk door middel van tijd- en bewegingsstudies.
- Standaardisatie: Zorg voor een systematische selectie en training van de
medewerkers. Werk hierbij met duidelijk voorgeschreven handelingen
(standaardisatie).
- Prestatiebeloning: Voer prestatiebeloning in. Beloon medewerkers die de
vastgestelde normen halen.
- Duidelijk scheiding: Breng duidelijke scheiding aan tussen het management (denkers)
en de medewerkers (doeners).
1.3.2 Bureaucratie
Bureaucratie is een voorbeeldorganisatie met de volgende kenmerken:
- Alle werkzaamheden worden nauwkeurig vastgelegd.
- Duidelijk afgebakende bevoegdheden en verantwoordelijkheden.
- Een sterk hiërarchische structuur.
- Weinig ruimte voor persoonlijk initiatief.
- Het aannemen van nieuwe medewerkers en promotie vindt plaats op basis van
objectieve criteria.
- Sterke centrale controle op de uitgevoerde werkzaamheden.
, Bij bureaucratie telt het individu niet en regels en procedures zijn belangrijker dan het
welzijn van mensen.
1.3.3 Human Relations
Medewerkers gingen beter presteren door meer aandacht. Menselijke behoeftes spelen een
belangrijke rol om te komen tot effectieve en efficiënte organisaties.
Belangrijke menselijke behoeften in werksituaties zijn:
- Het deel uitmaken van een groep.
- Controle hebben over het eigen werk.
- Het krijgen van persoonlijke aandacht.
- Samenwerken.
- Op een prettige wijze leiding krijgen.
Binnen organisaties is het van groot belang om de behoefte van medewerkers goed te
vervullen. Medewerkers vormen immers het menselijk kapitaal van organisaties, waarvan
organisaties mogen hopen dat het elke dag weer aan het werk gaat. Een hoog ziekteverzuim
kan een signaal zijn dat de organisatie niet goed weet in te spelen op de menselijke
behoeften van werknemers.
1.3.4 Revisionisme
Denkers uit deze stroming combineren bijdragen uit Scientific Management en Human
Relations. Centraal hierbij staan mens en organisatie.
- McGregor: onderscheidt in zijn X/Y theorie twee mensbeelden. In theorie X beschrijft
hij hoe managers een organisatie kunnen managen vanuit een negatief mensbeeld.
In theorie Y legt hij uit hoe managers vanuit een positief mensbeeld kunnen
managen.
- Herzberg: onderscheidt in zijn tweefactoren theorie twee soorten factoren. Factoren
die ontevredenheid voorkomen bij medewerkers. Dissatisfiers leiden tot
ontevredenheid en satisfiers tot tevredenheid.
- Blake & Mounton: brengen in hun theorie over leiderschap, de managerial grid, de
zorg voor de medewerker en de zorg voor de productie samen.
1.3.5 Systeem- en contingentiebenadering
Volgens deze benadering bestaat er geen ideale organisatiestructuur. Organisaties kunnen
alleen succesvol opereren wanneer zij zich optimaal aan hun omgeving weten aan te
passen.
Als de wisselwerking met de omgeving niet sterk is, ontstaat een geslotener systeem met als
uiterste consequentie dat de organisatie ophoudt te bestaan.
